1
00:00:01,024 --> 00:00:02,416
Człowiek jest domem 

2
00:00:02,516 --> 00:00:04,990
dla ponad setki gatunków pasożytów.

3
00:00:05,632 --> 00:00:08,456
Są wśród nich okazjonalne, jak kleszcze

4
00:00:08,556 --> 00:00:11,330
bardziej zakolegowane, ale pozostające 

5
00:00:11,430 --> 00:00:14,277
na zewnątrz ciała, jak wszy czy roztocza

6
00:00:14,377 --> 00:00:17,740
no i te, które są z nami najbliżej - wewnętrzne

7
00:00:17,840 --> 00:00:20,663
jak glisty, przywry czy tasiemce.

8
00:00:20,992 --> 00:00:23,432
Według badań, niechciani, wewnętrzni

9
00:00:23,532 --> 00:00:26,111
lokatorzy nękają co dziesiątego Polaka

10
00:00:26,368 --> 00:00:29,287
ale na przykład tasiemce spotyka się

11
00:00:29,387 --> 00:00:30,739
tylko u około 1%.

12
00:00:30,976 --> 00:00:33,402
A czy wiesz, że każdy gatunek ssaka 

13
00:00:33,502 --> 00:00:34,915
ma co najmniej jednego

14
00:00:35,015 --> 00:00:37,579
typowego dla swojego gatunku tasiemca?

15
00:00:38,144 --> 00:00:40,725
Jak i dlaczego tasiemce tak doskonale 

16
00:00:40,825 --> 00:00:43,217
przystosowały się do życia wewnątrz 

17
00:00:43,317 --> 00:00:45,967
cudzego ciała, opowiem Ci w tej lekcji.

18
00:00:57,344 --> 00:00:59,648
Z czym kojarzy Ci się nazwa 'tasiemiec'?

19
00:01:00,416 --> 00:01:02,208
Z brazylijskim serialem?

20
00:01:02,720 --> 00:01:04,000
Pomyśl jeszcze raz.

21
00:01:04,256 --> 00:01:06,304
Z tasiemką? Słusznie.

22
00:01:06,560 --> 00:01:08,110
Tak właśnie w większości 

23
00:01:08,210 --> 00:01:09,632
wygląda ciało tasiemca.

24
00:01:10,144 --> 00:01:13,472
Jest wąskie, długie na metry i płaskie.

25
00:01:13,984 --> 00:01:17,056
Przednia część jest nieco węższa - to główka.

26
00:01:17,568 --> 00:01:20,128
Na główce znajdują się bruzdy czepne

27
00:01:20,384 --> 00:01:23,200
przyssawki, a czasem i haczyki

28
00:01:23,456 --> 00:01:25,257
którymi pasożyt zakotwicza się 

29
00:01:25,357 --> 00:01:27,526
w jelicie żywiciela, żeby nie dać się 

30
00:01:27,626 --> 00:01:28,830
stamtąd łatwo usunąć.

31
00:01:29,344 --> 00:01:31,292
Za główką jest szyjka.

32
00:01:31,392 --> 00:01:33,633
Jej zadaniem jest wytwarzanie członów

33
00:01:33,733 --> 00:01:35,231
budujących ciało tasiemca.

34
00:01:35,744 --> 00:01:37,716
Każdy nowy człon spycha starsze

35
00:01:37,816 --> 00:01:39,071
ku ogonowi pasożyta.

36
00:01:39,584 --> 00:01:42,862
Po drodze dojrzewają one i nawet wykształcają

37
00:01:42,962 --> 00:01:46,555
własny układ rozrodczy z jądrami i jajnikami.

38
00:01:47,008 --> 00:01:48,340
Im dalej od szyjki

39
00:01:48,440 --> 00:01:50,847
tym człony są większe i starsze.

40
00:01:51,360 --> 00:01:53,235
Te, w których doszło już do rozrodu 

41
00:01:53,335 --> 00:01:56,377
i wytworzenia jaj, odrywają się od macierzystej

42
00:01:56,477 --> 00:01:59,273
jednostki i są wydalane z kałem.

43
00:01:59,552 --> 00:02:00,966
Na zewnątrz jaja mogą 

44
00:02:01,066 --> 00:02:02,879
zakazić kolejnych żywicieli.

45
00:02:06,464 --> 00:02:09,483
Obecnie znamy ponad 3400 gatunków 

46
00:02:09,700 --> 00:02:11,967
tasiemców i wszystkie są doskonale 

47
00:02:12,067 --> 00:02:15,558
przystosowane do pasożytniczego trybu życia.

48
00:02:15,936 --> 00:02:17,758
Nie mają układu pokarmowego

49
00:02:17,858 --> 00:02:19,560
 ani otworu gębowego.

50
00:02:19,776 --> 00:02:22,628
Nie potrzebują ich, ponieważ zanurzone są 

51
00:02:22,728 --> 00:02:25,461
w pokarmie wypełniającym jelito i chłoną 

52
00:02:25,561 --> 00:02:28,551
substancje odżywcze całą powierzchnią ciała.

53
00:02:28,736 --> 00:02:30,817
Nie mają też narządów oddechowych.

54
00:02:31,040 --> 00:02:34,330
Co więcej, są beztlenowcami, ponieważ żyją 

55
00:02:34,430 --> 00:02:36,477
w środowisku ubogim w tlen.

56
00:02:36,672 --> 00:02:38,856
Dzięki grzbieto-brzusznemu spłaszczeniu 

57
00:02:38,956 --> 00:02:42,004
nawet 10-metrowy tasiemiec mieści się 

58
00:02:42,104 --> 00:02:44,488
w o wiele krótszym jelicie żywiciela

59
00:02:44,588 --> 00:02:47,083
zaś gruby oskórek chroni go przed działaniem 

60
00:02:47,183 --> 00:02:48,885
soków trawiennych.

61
00:02:49,216 --> 00:02:50,886
Długość niektórych gatunków 

62
00:02:50,986 --> 00:02:53,386
może dochodzić do 20 metrów.

63
00:02:53,568 --> 00:02:55,872
Zaraz, zaraz, 20 metrów?!

64
00:02:56,128 --> 00:02:57,840
Tego się nie da nie zauważyć.

65
00:02:58,176 --> 00:02:59,974
Jak taki intruz może wtargnąć 

66
00:03:00,074 --> 00:03:01,840
do organizmu gospodarza?

67
00:03:02,016 --> 00:03:05,134
No cóż, gdy tam trafia, jest bardzo malutki

68
00:03:05,234 --> 00:03:07,689
i spokojnie można go nie zauważyć.

69
00:03:07,904 --> 00:03:09,952
Rośnie dopiero w miejscu docelowym.

70
00:03:10,208 --> 00:03:12,447
O sposobach na dostanie się tasiemca 

71
00:03:12,547 --> 00:03:13,994
do wnętrza ciała opowiem,

72
00:03:14,094 --> 00:03:16,173
 jak już schrupiesz orzeszka.

73
00:03:19,680 --> 00:03:22,752
Dla tasiemca uzbrojonego i nieuzbrojonego

74
00:03:23,008 --> 00:03:25,312
człowiek jest żywicielem ostatecznym.

75
00:03:25,568 --> 00:03:27,872
To znaczy, że w ludzkim organizmie

76
00:03:28,128 --> 00:03:30,711
pasożyt ten osiąga dojrzałość płciową 

77
00:03:30,811 --> 00:03:33,690
i rozmnaża się, a w zasadzie produkuje jaja

78
00:03:33,790 --> 00:03:36,581
z których wylęgają się kolejne pokolenia.

79
00:03:36,832 --> 00:03:38,624
Płazińce są obojnakami.

80
00:03:38,880 --> 00:03:40,607
To znaczy, że wytwarzają 

81
00:03:40,707 --> 00:03:42,719
zarówno jaja, jak i plemniki.

82
00:03:43,232 --> 00:03:45,038
Do zapłodnienia jaj dochodzi 

83
00:03:45,138 --> 00:03:47,072
w dojrzałych członach tasiemca.

84
00:03:47,172 --> 00:03:49,289
Człony te okresowo odrywają się 

85
00:03:49,389 --> 00:03:51,998
od reszty ciała tasiemca i wraz z kałem 

86
00:03:52,098 --> 00:03:53,470
trafiają na zewnątrz.

87
00:03:54,240 --> 00:03:56,533
Tasiemce mają jednak cykl życiowy 

88
00:03:56,633 --> 00:03:58,738
skonstruowany tak, że ich larwy 

89
00:03:58,838 --> 00:04:01,908
czyli stadia niedojrzałe płciowo, żyją w innym

90
00:04:02,008 --> 00:04:04,990
organizmie - tak zwanym żywicielu pośrednim.

91
00:04:05,228 --> 00:04:07,010
Dla tasiemca uzbrojonego 

92
00:04:07,110 --> 00:04:09,355
żywicielem pośrednim jest świnia

93
00:04:09,455 --> 00:04:11,530
a dla nieuzbrojonego - krowa.

94
00:04:11,904 --> 00:04:14,987
Zwierzęta zarażają się pijąc zanieczyszczoną

95
00:04:15,087 --> 00:04:17,835
jajami pasożyta wodę lub jedząc rośliny 

96
00:04:17,935 --> 00:04:19,544
na których znajdują się 

97
00:04:19,644 --> 00:04:21,835
resztki ludzkiego nawozu.

98
00:04:22,306 --> 00:04:25,471
Ze spożytego jaja wykluwa się w jelicie larwa

99
00:04:25,571 --> 00:04:28,316
która przebija się do naczyń krwionośnych

100
00:04:28,416 --> 00:04:31,161
i płynie z krwią do mięśni, gdzie osiada 

101
00:04:31,261 --> 00:04:34,082
przekształcając się w tak zwany wągier.

102
00:04:34,687 --> 00:04:37,035
Wągier to wypełniony płynem pęcherzyk

103
00:04:37,135 --> 00:04:39,460
w którym znajduje się główka tasiemca 

104
00:04:39,560 --> 00:04:42,423
gotowa do inwazji na żywiciela ostatecznego

105
00:04:42,523 --> 00:04:43,999
czyli człowieka.

106
00:04:44,367 --> 00:04:46,264
Zarażamy się jedząc surowe 

107
00:04:46,364 --> 00:04:48,766
lub niedogotowane mięso z wągrami.

108
00:04:49,122 --> 00:04:52,015
Dlatego tak ważne jest, żeby nie spożywać 

109
00:04:52,115 --> 00:04:53,886
mięsa z nieznanego źródła.

110
00:04:54,143 --> 00:04:56,703
Każde powinno być badane przez weterynarza

111
00:04:56,959 --> 00:04:58,751
i odpowiednio ostemplowane.

112
00:04:59,519 --> 00:05:01,567
Gdy już trafią do naszego jelita

113
00:05:01,823 --> 00:05:04,895
tasiemce, a w zasadzie ich główki z szyjką

114
00:05:05,087 --> 00:05:07,257
mają już z górki. Osłonki wągrów 

115
00:05:07,357 --> 00:05:10,132
zostają strawione, a główki przyczepiają się

116
00:05:10,232 --> 00:05:11,550
do ściany jelita.

117
00:05:12,063 --> 00:05:15,135
Tam rosną, dobudowując kolejne człony ciała

118
00:05:15,296 --> 00:05:17,951
i przekształcając się w dorosłe tasiemce

119
00:05:18,207 --> 00:05:20,155
zdolne do produkcji nowych jaj.

120
00:05:20,255 --> 00:05:22,559
Cykl zaczyna się od początku.

121
00:05:26,399 --> 00:05:28,449
Z jednego dojrzałego członu tasiemca

122
00:05:28,549 --> 00:05:31,101
uzbrojonego, może zostać uwolnione 

123
00:05:31,201 --> 00:05:33,667
aż 100 000 zapłodnionych jaj.

124
00:05:34,079 --> 00:05:36,895
Oblicz, ile jaj produkuje dorosły tasiemiec

125
00:05:37,151 --> 00:05:38,479
którego ciało składa się 

126
00:05:38,579 --> 00:05:40,223
z 200 dojrzałych członów.

127
00:05:43,807 --> 00:05:45,735
Trochę prostej matematyki...

128
00:05:45,855 --> 00:05:50,943
sto tysięcy razy 200, to 20 milionów jaj.

129
00:05:56,863 --> 00:05:59,245
Tasiemce są pojęciami przystosowanymi 

130
00:05:59,345 --> 00:06:01,215
do pasożytniczego trybu życia.

131
00:06:01,983 --> 00:06:03,920
Składają się z główki, szyjki 

132
00:06:04,020 --> 00:06:06,040
oraz szeregu członów, w których 

133
00:06:06,140 --> 00:06:07,852
zachodzi produkcja jaj.

134
00:06:08,127 --> 00:06:11,130
Mają długie, spłaszczone grzbieto-brzusznie

135
00:06:11,230 --> 00:06:14,254
segmentowane na człony ciało, a na główce - 

136
00:06:14,354 --> 00:06:17,378
w zależności od gatunku - wieniec przyssawek

137
00:06:17,478 --> 00:06:19,132
a niekiedy też haczyków.

138
00:06:19,647 --> 00:06:21,439
Przechodzą rozwój złożony.

139
00:06:21,695 --> 00:06:24,850
Larwy żyją w żywicielach pośrednich, takich 

140
00:06:24,950 --> 00:06:27,618
jak krowy i świnie, a osobniki dorosłe

141
00:06:27,718 --> 00:06:31,165
w ciele żywiciela ostatecznego, czyli człowieka.

142
00:06:31,356 --> 00:06:33,535
Oddychają beztlenowo.

143
00:06:36,543 --> 00:06:38,430
Ten film upłynął pod hasłem

144
00:06:38,530 --> 00:06:40,130
"Poznaj swojego wroga".

145
00:06:40,383 --> 00:06:42,507
O kilku innych przyjemniaczkach 

146
00:06:42,607 --> 00:06:45,411
czyhających na twoją nieuwagę dowiesz się 

147
00:06:45,512 --> 00:06:48,387
z innych filmów tej playlisty.