1
00:00:00,768 --> 00:00:02,738
Znasz pewnie ten dowcip:

2
00:00:02,738 --> 00:00:04,825
Jasiu, czy wąż ma ogon?

3
00:00:04,825 --> 00:00:06,912
Wyłącznie, proszę Pani.

4
00:00:07,680 --> 00:00:09,044
Otóż nie.

5
00:00:09,044 --> 00:00:11,950
Węże mają bardzo długi kręgosłup

6
00:00:11,950 --> 00:00:13,772
a w nim większość

7
00:00:13,824 --> 00:00:16,128
od 100 do 450

8
00:00:16,384 --> 00:00:18,066
stanowią kręgi... hmmm

9
00:00:18,066 --> 00:00:19,697
powiedzmy piersiowe

10
00:00:19,697 --> 00:00:22,272
zwane poprawnie przedogonowymi

11
00:00:22,528 --> 00:00:26,402
a tylko od 10 do 205 ogonowe.

12
00:00:26,624 --> 00:00:29,184
Razem z żebrami i resztą

13
00:00:29,184 --> 00:00:32,998
taki gad może mieć nawet 1600 kości.

14
00:00:33,280 --> 00:00:34,586
Inne zwierzaki

15
00:00:34,586 --> 00:00:36,782
wypadają na tym tle dość blado.

16
00:00:37,120 --> 00:00:38,656
Nasz przyjaciel pies

17
00:00:38,912 --> 00:00:42,240
ma mniej więcej zależnie od długości ogona

18
00:00:42,496 --> 00:00:44,458
321 kości.

19
00:00:44,800 --> 00:00:46,301
I nie zaliczamy tu tych

20
00:00:46,301 --> 00:00:48,128
które z upodobaniem zakopuje.

21
00:00:48,640 --> 00:00:51,712
Za to koty są nam bliższe liczbą kości.

22
00:00:51,968 --> 00:00:53,335
Ich szkielet liczy sobie

23
00:00:53,335 --> 00:00:58,144
od 240 do 245 kosteczek.

24
00:00:58,144 --> 00:00:59,976
W tej lekcji dowiesz się

25
00:00:59,976 --> 00:01:02,362
ile i jakie kości ma człowiek.

26
00:01:14,752 --> 00:01:16,289
Człowiek jak budynek

27
00:01:16,289 --> 00:01:18,360
musi mieć porządny szkielet.

28
00:01:18,848 --> 00:01:21,152
Tak jak w budynku bez szkieletu

29
00:01:21,408 --> 00:01:23,356
nie da się wznieść ścian

30
00:01:23,356 --> 00:01:24,736
stropów czy dachu

31
00:01:24,992 --> 00:01:27,605
zapewnić ocieplenia, czy odpowiednio

32
00:01:27,605 --> 00:01:29,856
poukładać wszystkich instalacji

33
00:01:30,112 --> 00:01:32,316
tak i ludzkie ciało nie mogłoby

34
00:01:32,316 --> 00:01:33,952
prawidłowo funkcjonować

35
00:01:34,208 --> 00:01:36,256
bez odpowiednio mocnej

36
00:01:36,256 --> 00:01:37,967
a zarazem elastycznej

37
00:01:37,967 --> 00:01:39,840
konstrukcji podporowej.

38
00:01:40,864 --> 00:01:43,418
W przeciwieństwie do tego budowlanego

39
00:01:43,418 --> 00:01:45,389
ludzki szkielet pełni jednak

40
00:01:45,389 --> 00:01:47,468
znacznie więcej funkcji.

41
00:01:47,538 --> 00:01:50,336
Nie tylko stanowi rusztowanie dla mięśni

42
00:01:50,592 --> 00:01:52,896
i osłonę dla ważnych narządów

43
00:01:53,408 --> 00:01:56,288
ale także umożliwia poruszanie się.

44
00:01:56,288 --> 00:01:58,016
Domy tak nie potrafią.

45
00:01:58,784 --> 00:02:00,734
Pogodzenie tego wszystkiego

46
00:02:00,734 --> 00:02:02,033
w ważącej zaledwie

47
00:02:02,033 --> 00:02:04,928
10 do 12 kilogramów strukturze

48
00:02:04,928 --> 00:02:06,676
nie jest proste.

49
00:02:06,720 --> 00:02:09,846
A poznanie szczegółów układu kostnego

50
00:02:09,846 --> 00:02:11,592
potrafi dać w kość.

51
00:02:11,678 --> 00:02:12,648
Psia kość!

52
00:02:13,376 --> 00:02:17,200
Szkielet dorosłego człowieka to 206 kości

53
00:02:17,472 --> 00:02:20,032
a rodzimy się ze sporo większą liczbą

54
00:02:20,288 --> 00:02:22,486
około 270.

55
00:02:22,848 --> 00:02:25,323
Na szczęście dla uczących się

56
00:02:25,323 --> 00:02:26,652
gdy dorastamy

57
00:02:26,652 --> 00:02:29,096
część kości łączy się ze sobą

58
00:02:29,096 --> 00:02:31,134
i w końcowym rozrachunku

59
00:02:31,134 --> 00:02:33,818
zostaje ich już tylko 206.

60
00:02:34,388 --> 00:02:35,606
Niemało?

61
00:02:35,648 --> 00:02:38,208
Mam nadzieję, że dzięki mojej pomocy

62
00:02:38,464 --> 00:02:41,536
dasz radę zapamiętać nazwy części z nich

63
00:02:41,792 --> 00:02:43,570
i żadna część szkieletu

64
00:02:43,570 --> 00:02:45,632
nie stanie Ci kością w gardle.

65
00:02:46,144 --> 00:02:47,642
Zaczynamy.

66
00:02:51,520 --> 00:02:53,302
Zacznijmy od tej części

67
00:02:53,302 --> 00:02:55,616
którą nazywamy szkieletem osiowym.

68
00:02:56,128 --> 00:02:58,176
Źródło nazwy jest proste.

69
00:02:58,688 --> 00:03:01,760
Kości wchodzące w skład szkieletu osiowego

70
00:03:02,016 --> 00:03:03,074
tworzą...

71
00:03:03,074 --> 00:03:04,768
Jasne! Oś.

72
00:03:05,088 --> 00:03:07,216
Czyli linię od głowy do...

73
00:03:07,216 --> 00:03:08,834
powiedzmy, że do miejsca

74
00:03:08,834 --> 00:03:11,702
gdzie plecy tracą swą szlachetną nazwę.

75
00:03:12,256 --> 00:03:15,072
Szkielet ten zaczyna się od góry czaszką.

76
00:03:15,840 --> 00:03:17,888
Tworzy ją 28 kości

77
00:03:18,400 --> 00:03:20,500
 z czego 8 chroni mózg

78
00:03:20,500 --> 00:03:23,613
a 14 wchodzi w skład twarzoczaszki

79
00:03:23,613 --> 00:03:26,842
tworząc między innymi rusztowanie dla oczu

80
00:03:26,848 --> 00:03:28,984
nosa czy zębów.

81
00:03:29,408 --> 00:03:32,480
Zestaw uzupełnia 6 kosteczek słuchowych.

82
00:03:32,736 --> 00:03:35,238
Po 3 w każdym uchu.

83
00:03:35,552 --> 00:03:38,112
Młoteczek, kowadełko i strzemiączko

84
00:03:38,368 --> 00:03:40,726
to najmniejsze kości człowieka.

85
00:03:41,184 --> 00:03:42,690
Strzemiączko ma długość

86
00:03:42,690 --> 00:03:44,620
ledwie 3 milimetrów.

87
00:03:45,536 --> 00:03:47,703
Z omiu kości mózgoczaszki

88
00:03:47,703 --> 00:03:49,120
dwie są parzyste.

89
00:03:49,376 --> 00:03:51,936
To kość skroniowa i ciemieniowa.

90
00:03:52,448 --> 00:03:55,520
Uzupełniają je od przodu kość czołowa

91
00:03:55,776 --> 00:03:57,742
od tyłu potyliczna

92
00:03:57,824 --> 00:04:00,664
a pośrodku leżą klinowa i sitowa.

93
00:04:01,408 --> 00:04:03,923
Jedyną ruchomą kością czaszki

94
00:04:03,923 --> 00:04:06,528
poza słuchowymi jest żuchwa

95
00:04:06,960 --> 00:04:08,260
zwana popularnie

96
00:04:08,260 --> 00:04:10,624
chodź niepoprawnie dolną szczęką.

97
00:04:11,136 --> 00:04:12,779
Jej górny odpowiednik

98
00:04:12,779 --> 00:04:14,720
jest całkowicie nieruchomy.

99
00:04:14,976 --> 00:04:17,001
Podobnie jak reszta kości

100
00:04:17,001 --> 00:04:19,421
wchodzących w skład twarzoczaszki.

101
00:04:19,839 --> 00:04:20,863
Ich nazwy:

102
00:04:21,119 --> 00:04:23,080
kości nosowe, jarzmowe

103
00:04:23,080 --> 00:04:26,609
podniebienne, łzowe i położenie

104
00:04:26,609 --> 00:04:28,425
widzisz na diagramie.

105
00:04:30,079 --> 00:04:31,459
Zupełnie osobną

106
00:04:31,459 --> 00:04:33,919
choć zaliczaną do twarzoczaszki

107
00:04:34,175 --> 00:04:36,735
jest luźno zawieszona w mięśniach szyi

108
00:04:36,991 --> 00:04:39,585
podkowo-kształtna kość gnykowa.

109
00:04:39,807 --> 00:04:42,646
Możesz ją wyczuć a nawet poruszyć

110
00:04:42,646 --> 00:04:43,872
byle ostrożnie

111
00:04:43,872 --> 00:04:45,061
z prawa na lewą

112
00:04:45,061 --> 00:04:46,591
i odwrotnie

113
00:04:46,591 --> 00:04:49,262
kładąc palce po obu stronach szyi

114
00:04:49,262 --> 00:04:50,799
tuż pod żuchwą.

115
00:04:51,583 --> 00:04:52,709
Osiowy szkielet

116
00:04:52,709 --> 00:04:54,322
uzupełniają kręgosłup

117
00:04:54,322 --> 00:04:55,935
oraz klatka piersiowa.

118
00:04:56,447 --> 00:04:59,915
Kręgosłup składa się z 34 kręgów.

119
00:05:00,287 --> 00:05:02,847
7 przypada na kręgosłup szyjny.

120
00:05:03,359 --> 00:05:06,687
Co ciekawe, nawet żyrafa ma ich tyle samo.

121
00:05:07,455 --> 00:05:09,503
Pierwszy z nich dźwigacz

122
00:05:09,759 --> 00:05:11,295
dźwiga naszą głowę.

123
00:05:11,551 --> 00:05:13,491
Podobnie jak mityczny Atlas

124
00:05:13,491 --> 00:05:15,877
dźwigał na swoich barkach świat.

125
00:05:16,415 --> 00:05:19,109
Leżący tuż poniżej obrotnik

126
00:05:19,231 --> 00:05:21,535
umożliwia rozglądanie się na boki

127
00:05:21,791 --> 00:05:24,095
pozwala bowiem kręcić głową.

128
00:05:24,863 --> 00:05:27,679
12 kręgów leżących poniżej szyi

129
00:05:28,191 --> 00:05:29,983
tworzy odcinek piersiowy.

130
00:05:30,495 --> 00:05:32,283
To do nich przyczepiają się

131
00:05:32,283 --> 00:05:33,631
chroniące narządy

132
00:05:33,631 --> 00:05:36,127
klatki piersiowej i brzucha, żebra.

133
00:05:36,895 --> 00:05:39,284
7 górnych par jest od przodu

134
00:05:39,284 --> 00:05:42,166
złączonych płaską podłużną kością

135
00:05:42,166 --> 00:05:43,689
zwaną mostkiem.

136
00:05:43,807 --> 00:05:46,870
Kolejne trzy pary łączą się z mostkiem

137
00:05:46,870 --> 00:05:48,489
łukiem chrzęstnym

138
00:05:48,489 --> 00:05:50,463
poprzez żebra pary siódmej.

139
00:05:50,975 --> 00:05:53,729
Nazywamy je żebrami rzekomymi.

140
00:05:54,303 --> 00:05:58,399
A ostatnie dwie pary, numer 11 i 12

141
00:05:58,655 --> 00:06:00,703
w ogóle nie dochodzą do mostka.

142
00:06:00,959 --> 00:06:03,519
Są połączone tylko z kręgosłupem.

143
00:06:04,031 --> 00:06:06,289
Mówimy na nie wolne żebra.

144
00:06:07,103 --> 00:06:09,919
5 kolejnych kręgów to kręgi lędźwiowe

145
00:06:10,175 --> 00:06:12,479
bardziej masywne niż piersiowe.

146
00:06:12,991 --> 00:06:15,520
A 5 leżących jeszcze niżej

147
00:06:15,520 --> 00:06:19,159
zrasta się tworząc jedną kość–krzyżową.

148
00:06:19,391 --> 00:06:20,753
Końcówkę kręgosłupa

149
00:06:20,753 --> 00:06:22,869
tworzy zestaw trzech–czterech

150
00:06:22,869 --> 00:06:24,767
zrośniętych ze sobą kręgów

151
00:06:25,023 --> 00:06:27,071
tworzących kość guziczną.

152
00:06:27,583 --> 00:06:28,518
To pozostałość

153
00:06:28,518 --> 00:06:31,005
po naszych ogoniastych przodkach.

154
00:06:33,983 --> 00:06:35,011
No dobrze.

155
00:06:35,011 --> 00:06:36,557
Oś już mamy.

156
00:06:36,557 --> 00:06:38,079
Ale mając tylko ją

157
00:06:38,335 --> 00:06:41,151
moglibyśmy być co najwyżej wężem.

158
00:06:42,175 --> 00:06:45,759
Kręgosłup owszem jest ruchomy i elastyczny

159
00:06:46,015 --> 00:06:47,728
ale dopiero ręce i nogi

160
00:06:47,728 --> 00:06:50,111
 dają nam prawdziwą swobodę ruchów.

161
00:06:50,879 --> 00:06:52,145
Szkielet kończyn

162
00:06:52,145 --> 00:06:55,231
to druga część naszej kostnej układanki.

163
00:06:55,999 --> 00:06:58,010
W każdej z czterech kończyn

164
00:06:58,010 --> 00:07:00,019
mamy po 30 kości.

165
00:07:00,351 --> 00:07:02,403
W sumie 120.

166
00:07:02,911 --> 00:07:04,703
Do tego dochodzą obręcze

167
00:07:04,959 --> 00:07:06,941
biodrowa i barkowa.

168
00:07:07,519 --> 00:07:09,823
Pierwsza to inaczej miednica

169
00:07:10,079 --> 00:07:12,456
czyli para zrośniętych ze sobą

170
00:07:12,456 --> 00:07:13,827
trójek kości:

171
00:07:13,827 --> 00:07:16,991
biodrowej, łonowej i kulszowej.

172
00:07:17,503 --> 00:07:19,352
Od tyłu sztywno związanych

173
00:07:19,352 --> 00:07:21,483
z kością krzyżową kręgosłupa.

174
00:07:22,111 --> 00:07:24,671
Miejscem połączenia tych trzech kości

175
00:07:24,927 --> 00:07:26,463
jest staw biodrowy.

176
00:07:26,975 --> 00:07:29,535
W nim umocowana jest kość udowa

177
00:07:29,791 --> 00:07:31,839
najdłuższa kość szkieletu

178
00:07:32,095 --> 00:07:34,288
i ważny element konstrukcyjny

179
00:07:34,288 --> 00:07:35,893
kończyny dolnej.

180
00:07:36,191 --> 00:07:39,653
Byśmy mogli stać, chodzić i biegać

181
00:07:39,653 --> 00:07:40,692
w każdej nodze

182
00:07:40,692 --> 00:07:42,591
potrzebna jest jeszcze rzepka

183
00:07:42,847 --> 00:07:45,407
kość piszczelowa i strzałkowa

184
00:07:45,663 --> 00:07:47,199
wspierające łydkę.

185
00:07:47,711 --> 00:07:49,247
7 kości stępu

186
00:07:49,503 --> 00:07:54,125
5 kości śródstopia i 14 kości palców stóp.

187
00:07:54,623 --> 00:07:56,671
Są to tak zwane paliczki.

188
00:07:57,439 --> 00:08:00,425
W każdym z palców stopy jest ich po 3.

189
00:08:01,023 --> 00:08:02,559
Wyjątkiem jest paluch

190
00:08:02,815 --> 00:08:04,505
który choć największy

191
00:08:04,505 --> 00:08:06,401
tworzą tylko 2.

192
00:08:06,655 --> 00:08:09,745
Możesz to zresztą osobiście sprawdzić.

193
00:08:10,751 --> 00:08:11,848
Obręcz barkową

194
00:08:11,848 --> 00:08:14,591
tworzą dwa obojczyki i dwie łopatki.

195
00:08:15,359 --> 00:08:17,919
Z przodu obojczyki łączą się z mostkiem.

196
00:08:18,431 --> 00:08:19,755
To w zasadzie jedyne

197
00:08:19,755 --> 00:08:22,271
w miarę sztywne umocowanie tej obręczy.

198
00:08:22,783 --> 00:08:24,653
Łopatki są luźno zawieszone

199
00:08:24,653 --> 00:08:26,145
w mięśniach pleców

200
00:08:26,145 --> 00:08:28,000
i łączą się z obojczykami

201
00:08:28,000 --> 00:08:30,719
w ich oddalonej od kręgosłupa części

202
00:08:30,975 --> 00:08:32,871
tworząc stawy barkowe.

203
00:08:33,279 --> 00:08:35,839
To w nich kotwiczą kości ramienne

204
00:08:36,095 --> 00:08:39,361
najmasywniejsze kości kończyny górnej.

205
00:08:39,935 --> 00:08:42,433
Pozostałą część szkieletu tej kończyny

206
00:08:42,433 --> 00:08:45,567
tworzą kość łokciowa i promieniowa

207
00:08:45,823 --> 00:08:47,615
8 kości nadgarstka

208
00:08:47,871 --> 00:08:52,631
5 kości śródręcza i 14 kości palców.

209
00:08:55,039 --> 00:08:55,891
Ufff.

210
00:08:55,891 --> 00:08:58,327
Wiemy już, jak wygląda szkielet

211
00:08:58,327 --> 00:09:00,439
i jakie kości doń należą.

212
00:09:00,671 --> 00:09:02,207
Ale co one robią?

213
00:09:02,975 --> 00:09:05,535
Lista zasług kości jest tak długa

214
00:09:05,791 --> 00:09:08,365
że opowiem Ci o nich w innym filmie.

215
00:09:09,631 --> 00:09:12,703
Zadanie dla Ciebie to odrobina matematyki.

216
00:09:12,959 --> 00:09:14,308
Ale spokojnie.

217
00:09:14,308 --> 00:09:16,999
Taka na poziomie dodawania do 20.

218
00:09:17,567 --> 00:09:19,359
Popatrz na swoje palce.

219
00:09:19,615 --> 00:09:21,522
Po ile paliczków masz w palcach

220
00:09:21,522 --> 00:09:23,711
od małego do wskazującego?

221
00:09:24,223 --> 00:09:25,615
A ile w kciuku?

222
00:09:26,527 --> 00:09:28,805
Odpowiedź napisz w komentatrzu.

223
00:09:29,087 --> 00:09:31,903
Mam nadzieję, że masz ją w małym palcu.

224
00:09:36,767 --> 00:09:38,611
Szkielet dorosłego człowieka

225
00:09:38,611 --> 00:09:40,947
tworzy 206 kości.

226
00:09:41,119 --> 00:09:43,042
Czaszka, kręgosłup i żebra

227
00:09:43,042 --> 00:09:44,447
to szkielet osiowy.

228
00:09:44,959 --> 00:09:46,556
Pozostałe kości tworzą

229
00:09:46,556 --> 00:09:49,255
szkielet kończyn górnych i dolnych

230
00:09:49,311 --> 00:09:52,895
wraz z obręczami barkową i miedniczną.

231
00:09:55,455 --> 00:09:56,845
Nasz główny bohater

232
00:09:56,845 --> 00:09:59,551
źle znosił stres związany z nagraniem.

233
00:09:59,807 --> 00:10:02,255
Cały film strasznie się czerwienił.

234
00:10:02,255 --> 00:10:03,807
Doceń jego starania

235
00:10:03,807 --> 00:10:05,867
i koniecznie polub ten film.