1
00:00:00,512 --> 00:00:02,334
Obejrzeć wnętrze jelita

2
00:00:02,334 --> 00:00:03,840
bez jego rozcinania

3
00:00:04,096 --> 00:00:06,168
bez promieni i bez kabli?

4
00:00:06,912 --> 00:00:09,148
Od kilku lat można sfotografować

5
00:00:09,148 --> 00:00:10,934
swoje jelita od środka

6
00:00:10,934 --> 00:00:12,459
specjalną kamerą

7
00:00:12,459 --> 00:00:14,848
umieszczoną w połykanej kapsułce.

8
00:00:15,616 --> 00:00:18,176
W trakcie podróży przez przewód pokarmowy

9
00:00:18,432 --> 00:00:20,544
robi ona tysiące zdjęć

10
00:00:20,992 --> 00:00:23,552
które są przekazywane do karty pamięci.

11
00:00:24,064 --> 00:00:25,846
Efekty można obejrzeć

12
00:00:25,846 --> 00:00:28,416
gdy już kapsułka opuści nasze ciało.

13
00:00:28,928 --> 00:00:30,505
Dzięki tej technologii

14
00:00:30,505 --> 00:00:32,512
można wykryć nieprawidłowości

15
00:00:32,512 --> 00:00:34,304
nawet w jelicie cienkim

16
00:00:34,816 --> 00:00:35,820
którego wcześniej

17
00:00:35,820 --> 00:00:38,598
nie można było podejrzeć na podglądzie.

18
00:00:50,432 --> 00:00:51,952
Skoro oglądasz tę lekcję

19
00:00:51,952 --> 00:00:53,879
to zapewne nieobca Ci już jest

20
00:00:53,879 --> 00:00:55,436
budowa i funkcjonowanie

21
00:00:55,436 --> 00:00:56,936
układu pokarmowego.

22
00:00:57,344 --> 00:00:59,983
Dziś powiem Ci, co warto robić

23
00:00:59,983 --> 00:01:01,800
aby prawidłowo działał.

24
00:01:02,208 --> 00:01:04,450
A może już się domyślasz?

25
00:01:04,854 --> 00:01:05,666
Tak.

26
00:01:05,792 --> 00:01:07,584
Chodzi o higienę odżywiania

27
00:01:07,840 --> 00:01:09,156
czyli regularność

28
00:01:09,156 --> 00:01:11,698
i odpowiedni skład posiłków

29
00:01:11,698 --> 00:01:14,496
a także właściwe warunki ich spożywania.

30
00:01:15,008 --> 00:01:16,647
Zacznijmy od końca

31
00:01:16,647 --> 00:01:17,879
czyli od tego

32
00:01:17,879 --> 00:01:20,640
że posiłki powinny być przygotowywane

33
00:01:20,896 --> 00:01:23,626
i zjadane w higienicznych okolicznościach.

34
00:01:24,224 --> 00:01:26,182
Nie kroi się chleba na desce

35
00:01:26,182 --> 00:01:28,320
nieumytej po surowym mięsie

36
00:01:28,832 --> 00:01:30,112
surowe jaja myje się

37
00:01:30,112 --> 00:01:31,818
przed rozbiciem skorupek

38
00:01:31,904 --> 00:01:34,056
warzywa i owoce przed jedzeniem

39
00:01:34,056 --> 00:01:36,360
na surowo lub dalszą obróbką

40
00:01:36,512 --> 00:01:38,700
a ręce przed każdym posiłkiem.

41
00:01:39,328 --> 00:01:41,120
Nie przestrzeganie tych zasad

42
00:01:41,376 --> 00:01:44,080
grozi tak zwanymi chorobami brudnych rąk.

43
00:01:44,704 --> 00:01:47,520
Należą do nich infestacje pasożytami

44
00:01:47,776 --> 00:01:50,206
czyli sytuacje, w których nasze jelita

45
00:01:50,206 --> 00:01:51,607
stają się domem

46
00:01:51,607 --> 00:01:54,084
dla zupełnie niechcianych sublokatorów.

47
00:01:54,432 --> 00:01:56,224
Są wśród tych paskudztw

48
00:01:56,224 --> 00:01:58,135
organizmy naprawdę duże

49
00:01:58,135 --> 00:02:00,000
jak glisty czy dochodzące

50
00:02:00,000 --> 00:02:02,722
do kilku metrów długości tasiemce.

51
00:02:02,722 --> 00:02:04,764
Mniejsze choć nie mniej groźne

52
00:02:04,764 --> 00:02:06,974
włośnie czy owsiki

53
00:02:06,976 --> 00:02:09,264
i agresorzy mikroskopijni

54
00:02:09,280 --> 00:02:11,076
jak lamblie, czy ameby.

55
00:02:11,584 --> 00:02:13,668
Najazdu pasażerów na gapę

56
00:02:13,668 --> 00:02:15,588
najprościej unikać właśnie

57
00:02:15,588 --> 00:02:18,738
dokładnie i jak najczęściej myjąc ręce.

58
00:02:19,264 --> 00:02:21,459
Spożywane mięso powinno pochodzić

59
00:02:21,459 --> 00:02:22,852
z pewnego źródła

60
00:02:22,852 --> 00:02:24,754
a jeśli to dziczyzna

61
00:02:24,754 --> 00:02:27,520
każdorazowo być zbadane przez weterynarza.

62
00:02:28,224 --> 00:02:29,180
Cykl rozwojowy

63
00:02:29,180 --> 00:02:31,394
każdego z wymienionych pasożytów

64
00:02:31,394 --> 00:02:32,211
oraz rolę

65
00:02:32,211 --> 00:02:34,368
jaką człowiek pełni w tym rozwoju

66
00:02:34,624 --> 00:02:37,184
wypada znać z lekcji w klasie 6.

67
00:02:39,744 --> 00:02:41,962
Kolejna grupa chorób brudnych rąk

68
00:02:42,048 --> 00:02:43,749
to bakteryjne zakażenia

69
00:02:43,749 --> 00:02:45,376
na przykład salmonellą

70
00:02:45,632 --> 00:02:47,345
i wirusowe, na przykład

71
00:02:47,345 --> 00:02:49,728
wirusem zapalenia wątroby typu A.

72
00:02:50,496 --> 00:02:51,780
Salmonella bytuje

73
00:02:51,780 --> 00:02:53,818
w przewodzie pokarmowym kur

74
00:02:53,824 --> 00:02:56,640
i stamtąd przedostaje się na skorupki jaj.

75
00:02:57,408 --> 00:02:59,883
Dostaje się do naszych jelit zwykle

76
00:02:59,883 --> 00:03:00,871
gdy zjemy coś

77
00:03:00,871 --> 00:03:03,032
w czym znajduje się surowe jajko

78
00:03:03,032 --> 00:03:05,342
rozbite z niedomytej skorupki.

79
00:03:05,600 --> 00:03:07,136
Mogą to być lody

80
00:03:07,392 --> 00:03:08,902
sosy albo sałatki.

81
00:03:09,440 --> 00:03:11,744
Najczęściej wywołuje wymioty

82
00:03:12,000 --> 00:03:14,378
biegunkę i ostre bóle brzucha.

83
00:03:15,584 --> 00:03:17,888
Wirus zapalenia wątroby typu A

84
00:03:18,144 --> 00:03:20,259
jak sama nazwa wskazuje

85
00:03:20,259 --> 00:03:21,598
atakuje wątrobę

86
00:03:21,598 --> 00:03:24,032
wywołując objawy podobne do grypy

87
00:03:24,544 --> 00:03:26,080
a później żółtaczkę.

88
00:03:26,848 --> 00:03:30,574
Zakażamy się pijąc skażoną fekaliami wodę

89
00:03:30,574 --> 00:03:32,480
także w formie kostek lodu

90
00:03:32,736 --> 00:03:35,822
albo jedząc żywność mytą w takiej wodzie.

91
00:03:36,064 --> 00:03:37,988
By ustrzec się kłopotów

92
00:03:37,988 --> 00:03:38,901
jeśli nie wiesz

93
00:03:38,901 --> 00:03:40,416
czy woda jest bezpieczna

94
00:03:40,672 --> 00:03:42,464
gotuj ją przed spożyciem

95
00:03:42,720 --> 00:03:45,954
i przed myciem w niej warzyw i owoców.

96
00:03:46,048 --> 00:03:47,932
Unikaj surowego mięsa

97
00:03:47,932 --> 00:03:50,144
i chroń jedzenie przed owadami.

98
00:03:51,168 --> 00:03:53,984
Wątrobę atakują jeszcze inne wirusy

99
00:03:54,240 --> 00:03:57,056
które mogą upośledzić jej funkcjonowanie

100
00:03:57,312 --> 00:03:58,882
a w skrajnych przypadkach

101
00:03:58,882 --> 00:04:00,900
doprowadzić do niewydolności.

102
00:04:01,408 --> 00:04:03,200
Zakażamy się nimi jednak

103
00:04:03,456 --> 00:04:05,578
inną drogą niż pokarmowa.

104
00:04:06,016 --> 00:04:07,808
Wirusy typu B i C

105
00:04:08,064 --> 00:04:10,116
atakują głównie przez krew

106
00:04:10,116 --> 00:04:11,968
lub kontakty seksualne.

107
00:04:12,672 --> 00:04:14,024
Nieleczone zakażenia

108
00:04:14,024 --> 00:04:16,256
prowadzą do niewydolności wątroby

109
00:04:16,512 --> 00:04:19,823
a bez niej raczej długo się nie pożyje.

110
00:04:20,351 --> 00:04:22,819
To tak, jakbyśmy pozbawili miasto

111
00:04:22,819 --> 00:04:26,077
oczyszczalni i fabryki leków w jednym.

112
00:04:27,007 --> 00:04:28,039
Przed wirusami

113
00:04:28,039 --> 00:04:30,143
zapalenia wątroby typu A i B

114
00:04:30,143 --> 00:04:31,871
chronią nas szczepionki.

115
00:04:32,383 --> 00:04:34,943
Niestety nie ma takiej na typ C.

116
00:04:35,199 --> 00:04:37,759
Tu pozostaje czujność wszędzie tam

117
00:04:38,015 --> 00:04:40,697
gdzie możemy mieć kontakt z cudzą krwią

118
00:04:40,697 --> 00:04:43,193
na przykład podczas manicure

119
00:04:43,193 --> 00:04:45,628
przekłuwania uszu, wizyty u fryzjera

120
00:04:45,628 --> 00:04:47,571
czy w salonie tatuażu.

121
00:04:47,999 --> 00:04:49,115
Warto sprawdzać

122
00:04:49,115 --> 00:04:50,535
czy użyte tam narzędzia

123
00:04:50,535 --> 00:04:53,379
są jednorazowe lub sterylizowane.

124
00:04:53,631 --> 00:04:55,073
Nie należy też używać

125
00:04:55,073 --> 00:04:56,567
przyborów kosmetycznych

126
00:04:56,703 --> 00:04:58,537
takich jak nożyczki, pilniki

127
00:04:58,537 --> 00:04:59,769
czy szczoteczki

128
00:04:59,775 --> 00:05:01,567
należących do innej osoby.

129
00:05:02,847 --> 00:05:05,368
Są i takie bakterie, które żyją sobie

130
00:05:05,368 --> 00:05:07,293
z nami w dobrych relacjach.

131
00:05:07,293 --> 00:05:09,516
Dopóty, dopóki coś nie zmąci

132
00:05:09,516 --> 00:05:11,183
tej kruchej równowagi.

133
00:05:11,551 --> 00:05:14,111
Takim ciekawym przypadkiem jest bakteria

134
00:05:14,367 --> 00:05:17,413
która zamieszkuje błonę śluzową żołądka.

135
00:05:17,951 --> 00:05:19,359
Ma ją połowa dorosłych

136
00:05:19,359 --> 00:05:21,023
mieszkańców naszej planety

137
00:05:21,279 --> 00:05:23,362
a jednak tylko co u dziesiątego

138
00:05:23,362 --> 00:05:24,855
wywołuje chorobę:

139
00:05:24,855 --> 00:05:27,297
zapalenie żołądka, wrzody

140
00:05:27,297 --> 00:05:28,807
a czasem nawet nowotwory

141
00:05:28,807 --> 00:05:31,387
górnego odcinka przewodu pokarmowego.

142
00:05:32,031 --> 00:05:34,089
Nie wiemy, dlaczego tylko niektórym

143
00:05:34,089 --> 00:05:36,383
nie wychodzi zgodne życie z tą bakterią

144
00:05:36,639 --> 00:05:38,687
ale jeśli należysz do tej grupy

145
00:05:38,943 --> 00:05:40,955
lekarze wiedzą jak Ci pomóc.

146
00:05:41,503 --> 00:05:44,001
Parutygodniowa kuracja antybiotykiem

147
00:05:44,001 --> 00:05:46,188
uwalnia od niewspółpracującego

148
00:05:46,188 --> 00:05:47,735
współlokatora jelit

149
00:05:47,903 --> 00:05:49,951
a nas od uciążliwych objawów

150
00:05:50,463 --> 00:05:51,999
zgagi, bólu brzucha

151
00:05:52,255 --> 00:05:54,303
niestrawności czy krwawień.

152
00:05:57,887 --> 00:05:59,431
Bakterie odpowiadają

153
00:05:59,431 --> 00:06:01,328
nie tylko za ból brzucha

154
00:06:01,328 --> 00:06:03,031
ale i za bóle zębów.

155
00:06:03,519 --> 00:06:04,523
To, co zjadamy

156
00:06:04,523 --> 00:06:07,333
dostarcza im cukru, którym się żywią.

157
00:06:07,871 --> 00:06:10,099
Jeśli niedostatecznie starannie

158
00:06:10,099 --> 00:06:11,967
albo za rzadko myjemy zęby

159
00:06:12,223 --> 00:06:14,360
mikroby osiedlają się na nich

160
00:06:14,360 --> 00:06:16,337
tworząc płytkę nazębną.

161
00:06:16,337 --> 00:06:18,879
Tam rozkładają cukry na kwasy

162
00:06:18,965 --> 00:06:20,579
głównie mlekowy.

163
00:06:20,927 --> 00:06:22,055
Na naszych zębach

164
00:06:22,055 --> 00:06:24,511
rozpuszczają ochronną powłokę szkliwa

165
00:06:25,023 --> 00:06:27,071
aż zakażenie dojdzie do miazgi.

166
00:06:27,583 --> 00:06:29,631
Wtedy ząb naprawdę boli.

167
00:06:30,399 --> 00:06:32,265
Chcesz uniknąć próchnicy?

168
00:06:32,447 --> 00:06:34,495
Nie podjadaj między posiłkami

169
00:06:34,751 --> 00:06:36,543
zwłaszcza czegoś słodkiego

170
00:06:36,799 --> 00:06:39,353
ani nie popijaj słodzonych napojów.

171
00:06:39,871 --> 00:06:41,735
Po jedzeniu szczotkuj zęby

172
00:06:41,735 --> 00:06:43,125
a gdy to niemożliwe

173
00:06:43,125 --> 00:06:45,567
chociaż wypłucz je porządnie wodą.

174
00:06:46,015 --> 00:06:48,319
Możesz też żuć bezcukrową gumę.

175
00:06:52,415 --> 00:06:54,899
Nadmiar cukrów, zwłaszcza tych prostych

176
00:06:54,975 --> 00:06:57,333
szkodzi jednak nie tylko zębom.

177
00:06:57,791 --> 00:07:00,351
Długotrwałe przejadanie się słodyczami

178
00:07:00,397 --> 00:07:01,645
fast foodami

179
00:07:01,645 --> 00:07:04,447
i picie przesłodzonych napojów typu cola

180
00:07:04,703 --> 00:07:06,495
to prosta droga do cukrzycy.

181
00:07:07,133 --> 00:07:08,193
Kiedyś była ona

182
00:07:08,193 --> 00:07:10,779
praktycznie nieznana wśród dzieciaków.

183
00:07:10,847 --> 00:07:12,079
Dziś można ją spotkać

184
00:07:12,079 --> 00:07:13,903
w tej grupie coraz częściej.

185
00:07:14,175 --> 00:07:16,223
Ma to związek z otyłością

186
00:07:16,479 --> 00:07:18,527
która nadmiernie obciąża trzustkę

187
00:07:18,783 --> 00:07:20,831
zmuszając ją do pracy nad siły

188
00:07:21,343 --> 00:07:24,153
a z czasem wyczerpując jej możliwości.

189
00:07:24,671 --> 00:07:26,182
Cukrzyca typu drugiego

190
00:07:26,182 --> 00:07:27,827
bo o takiej tu mowa

191
00:07:27,827 --> 00:07:29,459
bierze się z nieumiarkowania

192
00:07:29,459 --> 00:07:30,815
w jedzeniu i piciu

193
00:07:31,071 --> 00:07:33,887
które prowadzi też do nadwagi i otyłości.

194
00:07:34,399 --> 00:07:35,952
A dodatkowe kilogramy

195
00:07:35,952 --> 00:07:38,277
to nie tylko kosmetyczny defekt.

196
00:07:38,495 --> 00:07:39,883
Otłuszczenie sprawia

197
00:07:39,883 --> 00:07:42,591
że gorzej pracuje serce, wątroba i nerki.

198
00:07:43,103 --> 00:07:44,906
Nadmiernie obciąża stawy

199
00:07:44,906 --> 00:07:47,387
prowadząc do bolesnych zwyrodnień.

200
00:07:47,455 --> 00:07:48,765
Może być też przyczyną

201
00:07:48,765 --> 00:07:50,425
niektórych nowotworów

202
00:07:50,527 --> 00:07:52,353
w tym raka jelita grubego.

203
00:07:53,343 --> 00:07:54,747
Poza zdrową dietą

204
00:07:54,747 --> 00:07:56,646
bogatą w warzywa, owoce

205
00:07:56,646 --> 00:07:58,463
i inne źródła błonnika

206
00:07:58,719 --> 00:08:01,618
a ograniczającą tłuszcz, czerwone mięso

207
00:08:01,618 --> 00:08:03,773
i produkty wysoko przetworzone

208
00:08:03,839 --> 00:08:05,032
niezmiernie ważne

209
00:08:05,032 --> 00:08:07,630
dla uniknięcia tych wszystkich problemów

210
00:08:07,630 --> 00:08:09,479
jest codzienny ruch.

211
00:08:09,727 --> 00:08:12,031
Gdy chodzimy, biegamy czy pływamy

212
00:08:12,287 --> 00:08:14,335
nie tylko spalamy więcej kalorii

213
00:08:14,591 --> 00:08:17,151
i utrzymujemy naszą masę ciała w ryzach

214
00:08:17,663 --> 00:08:20,479
ale także usprawniamy krążenie i stawy

215
00:08:20,735 --> 00:08:23,039
oraz poprawiamy dostawy tlenu

216
00:08:23,295 --> 00:08:24,924
i składników odżywczych

217
00:08:24,924 --> 00:08:26,623
do każdej naszej komórki.

218
00:08:30,207 --> 00:08:31,096
Są choroby

219
00:08:31,096 --> 00:08:33,174
 które choć nie mają swojego źródła

220
00:08:33,174 --> 00:08:34,559
w układzie pokarmowym

221
00:08:34,815 --> 00:08:36,863
wpływają na to, co i jak jemy

222
00:08:37,119 --> 00:08:39,707
a także na kondycję naszych jelit.

223
00:08:39,935 --> 00:08:41,583
Do tej grupy zaliczamy

224
00:08:41,583 --> 00:08:43,007
zburzenia odżywiania

225
00:08:43,263 --> 00:08:45,355
mające podłoże w psychice.

226
00:08:45,727 --> 00:08:48,639
Najbardziej znane to anoreksja i bulimia.

227
00:08:49,407 --> 00:08:51,234
W anoreksji zwanej inaczej

228
00:08:51,234 --> 00:08:52,991
jadłowstrętem psychicznym

229
00:08:53,247 --> 00:08:54,554
dochodzi do zaburzeń

230
00:08:54,554 --> 00:08:56,319
postrzegania własnego ciała.

231
00:08:57,087 --> 00:08:59,742
Chory cały czas czuję się za gruby

232
00:08:59,742 --> 00:09:01,695
więc głodzi się by schudnąć

233
00:09:01,951 --> 00:09:03,307
choć w rzeczywistości

234
00:09:03,307 --> 00:09:05,141
jest skrajnie wychudzony.

235
00:09:05,791 --> 00:09:08,095
Osoby cierpiące na to zaburzenie

236
00:09:08,351 --> 00:09:10,911
stale kontrolują swoją wagę i wygląd

237
00:09:11,167 --> 00:09:12,405
a poza niejedzeniem

238
00:09:12,405 --> 00:09:14,751
wykonują często intensywne ćwiczenia.

239
00:09:15,519 --> 00:09:17,567
Oczywiście dopóki wychudzenie

240
00:09:17,823 --> 00:09:20,113
i utrata mięśni nie sprawią

241
00:09:20,113 --> 00:09:22,431
że aktywność staje się niemożliwa.

242
00:09:23,711 --> 00:09:26,015
Można by pomyśleć, że bulimia

243
00:09:26,271 --> 00:09:28,447
nazywana często wilczym głodem

244
00:09:28,447 --> 00:09:30,623
jest przeciwieństwem anoreksji

245
00:09:30,879 --> 00:09:32,479
ale to mylny pogląd.

246
00:09:32,927 --> 00:09:35,231
Choć charakterystyczne dla tej choroby

247
00:09:35,487 --> 00:09:37,791
jest kompulsywne objadanie się

248
00:09:38,047 --> 00:09:39,839
chorzy po takim napadzie

249
00:09:39,839 --> 00:09:41,631
zwykle prowokują wymioty

250
00:09:41,887 --> 00:09:44,191
lub zażywają leki przeczyszczające

251
00:09:44,447 --> 00:09:46,589
aby utrzymać wagę w ryzach.

252
00:09:47,263 --> 00:09:49,567
Zarówno anoreksja jak i bulimia

253
00:09:49,823 --> 00:09:51,743
prowadzą do poważnych zaburzeń

254
00:09:51,743 --> 00:09:53,717
w funkcjonowaniu organizmu.

255
00:09:54,175 --> 00:09:55,681
W anoreksji groźne jest

256
00:09:55,681 --> 00:09:56,991
skrajne wyniszczenie

257
00:09:57,247 --> 00:10:00,337
skutkujące wypadaniem włosów i zębów

258
00:10:00,337 --> 00:10:02,481
zaburzeniami termoregulacji

259
00:10:02,481 --> 00:10:03,537
co sprawia, że chorym

260
00:10:03,537 --> 00:10:05,247
jest ciągle zimno

261
00:10:05,247 --> 00:10:07,857
a u dziewcząt zatrzymaniem miesiączek.

262
00:10:08,255 --> 00:10:10,330
Czasem nawet mimo leczenia

263
00:10:10,330 --> 00:10:12,877
choroba może doprowadzić do śmierci.

264
00:10:14,143 --> 00:10:16,054
W bulimii najbardziej cierpi

265
00:10:16,054 --> 00:10:17,215
przewód pokarmowy

266
00:10:17,471 --> 00:10:20,496
męczony ciągłym rozciąganiem żołądka

267
00:10:20,496 --> 00:10:23,287
na przemian z wymiotami i biegunkami.

268
00:10:23,615 --> 00:10:25,919
Kwas z żołądka niszczy przełyk

269
00:10:26,175 --> 00:10:27,711
i szkliwo zębów tak

270
00:10:27,967 --> 00:10:29,503
że pękają i wypadają

271
00:10:30,271 --> 00:10:31,615
a dodatkowo stają się

272
00:10:31,615 --> 00:10:33,543
bardzo podatne na próchnicę.

273
00:10:34,111 --> 00:10:37,503
Przeciążony nadmiarem żołądek może pęknąć.

274
00:10:37,951 --> 00:10:39,963
Do tego prowokowane biegunki

275
00:10:39,963 --> 00:10:42,047
są przyczyną osłabienia kości

276
00:10:42,303 --> 00:10:44,261
i zaburzeń elektrolitowych

277
00:10:44,261 --> 00:10:46,068
wywołujących na przykład

278
00:10:46,068 --> 00:10:48,293
niemiarowość serca.

279
00:10:50,751 --> 00:10:52,760
Dbanie o przewód pokarmowy

280
00:10:52,760 --> 00:10:55,445
to nie tylko zdrowa dieta i ruch.

281
00:10:55,445 --> 00:10:56,582
Ważne też

282
00:10:56,582 --> 00:10:58,943
aby badać się, gdy coś nas niepokoi.

283
00:10:59,711 --> 00:11:00,731
W młodym wieku

284
00:11:00,731 --> 00:11:02,143
  chodzi przede wszystkim

285
00:11:02,143 --> 00:11:04,423
o profilaktyczne badania krwi.

286
00:11:04,831 --> 00:11:06,340
Inne zaleci lekarz

287
00:11:06,340 --> 00:11:07,911
gdy zgłosimy się do niego

288
00:11:07,911 --> 00:11:09,499
z konkretnym problemem

289
00:11:09,499 --> 00:11:10,975
na przykład z biegunką

290
00:11:11,231 --> 00:11:14,039
albo niewyjaśnionym bólem brzucha.

291
00:11:14,163 --> 00:11:15,771
W starszym wieku zaleca się

292
00:11:15,771 --> 00:11:18,547
okresowe zaglądanie do przewodu:

293
00:11:18,547 --> 00:11:20,185
od góry gastroskopem

294
00:11:20,191 --> 00:11:21,983
a od dołu kolonoskopem.

295
00:11:22,751 --> 00:11:25,045
Te badania nie są zbyt przyjemne

296
00:11:25,045 --> 00:11:26,433
ale w wielu przypadkach

297
00:11:26,433 --> 00:11:28,127
mogą uratować życie.

298
00:11:28,895 --> 00:11:31,967
Stan wątroby oceni USG brzucha.

299
00:11:33,247 --> 00:11:34,592
Na koniec kilka

300
00:11:34,592 --> 00:11:37,461
złotych zasad jelitowej higieny.

301
00:11:37,599 --> 00:11:38,879
Nie przejadaj się.

302
00:11:39,135 --> 00:11:40,927
Ogranicz cukier i słodycze.

303
00:11:41,439 --> 00:11:42,719
Jedz kolorowo.

304
00:11:42,975 --> 00:11:44,767
Nie zapominaj o błonniku.

305
00:11:45,023 --> 00:11:46,303
I nie stresuj się.

306
00:11:46,559 --> 00:11:48,863
Stres naprawdę drażni jelita.

307
00:11:49,375 --> 00:11:50,911
I zadanie dla Ciebie.

308
00:11:51,423 --> 00:11:53,471
Stosuj się do powyższych zasad.

309
00:11:58,847 --> 00:12:00,323
Zaburzenia wynikające

310
00:12:00,323 --> 00:12:02,431
z niewłaściwego odżywiania się

311
00:12:02,687 --> 00:12:04,839
to nadwaga i otyłość

312
00:12:04,991 --> 00:12:07,807
anoreksja, bulimia czy cukrzyca.

313
00:12:08,575 --> 00:12:10,845
Przykłady chorób układu pokarmowego

314
00:12:10,845 --> 00:12:13,183
to wirusowe zapalenie wątroby

315
00:12:13,439 --> 00:12:16,255
choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

316
00:12:16,511 --> 00:12:17,791
zatrucia pokarmowe

317
00:12:18,047 --> 00:12:19,763
i rak jelita grubego.

318
00:12:24,191 --> 00:12:26,336
Ten film poruszał wiele ważnych

319
00:12:26,336 --> 00:12:28,597
choć niekoniecznie łatwych tematów.

320
00:12:29,267 --> 00:12:31,077
Udostępnij go, aby dotarł

321
00:12:31,077 --> 00:12:33,447
do jak największej liczby osób.