1
00:00:00,156 --> 00:00:02,549
Paracelsus, żyjący w szesnastym wieku

2
00:00:02,649 --> 00:00:04,708
ojciec farmakologii pisał

3
00:00:04,864 --> 00:00:07,286
że „wszystko jest trucizną i nic co działa

4
00:00:07,386 --> 00:00:08,973
nie jest bez trucizny

5
00:00:09,073 --> 00:00:11,408
bo tylko dawka czyni truciznę”.

6
00:00:11,776 --> 00:00:13,724
Choć w powszechnej świadomości leki

7
00:00:13,880 --> 00:00:16,484
i trucizny należą do dwóch różnych kategorii

8
00:00:16,640 --> 00:00:18,048
gdy przyjrzeć się bliżej

9
00:00:18,148 --> 00:00:20,424
w obu znajdziemy te same substancje.

10
00:00:20,736 --> 00:00:23,608
Ba, część z nich, które dziś klasyfikujemy

11
00:00:23,764 --> 00:00:26,009
jako trucizny, jeszcze 100 lat temu

12
00:00:26,109 --> 00:00:27,792
była stosowana jako leki.

13
00:00:28,160 --> 00:00:31,276
Weźmy arszenik, znany choćby z kryminałów.

14
00:00:31,544 --> 00:00:34,541
Okazuje się, że przed wynalezieniem penicyliny

15
00:00:34,641 --> 00:00:36,452
używano go w leczeniu kiły

16
00:00:36,608 --> 00:00:37,936
a do dziś podaje się jako

17
00:00:38,036 --> 00:00:40,436
część terapii w niektórych białaczkach.

18
00:00:41,372 --> 00:00:43,847
Uznawaną za niebezpieczny narkotyk kokainę

19
00:00:43,947 --> 00:00:45,792
w dziewiętnastym wieku sprzedawano

20
00:00:45,792 --> 00:00:48,371
bez recepty i zalecano pacjentom

21
00:00:48,371 --> 00:00:49,952
cierpiącym na ból zębów

22
00:00:50,052 --> 00:00:52,580
melancholię, niestrawność, astmę

23
00:00:52,736 --> 00:00:54,928
a nawet ból gardła i łupież.

24
00:00:55,296 --> 00:00:57,388
Są i przykłady w drugą stronę.

25
00:00:57,500 --> 00:00:59,493
Na przykład powszechnie dziś stosowany

26
00:00:59,593 --> 00:01:01,708
w medycynie estetycznej i w neurologii

27
00:01:01,708 --> 00:01:04,103
botoks, to nic innego, jak toksyna

28
00:01:04,103 --> 00:01:06,288
jadu kiełbasianego odpowiedzialna

29
00:01:06,288 --> 00:01:08,340
za tysiące śmiertelnych zatruć.

30
00:01:08,864 --> 00:01:11,253
O lekach, o tym, kiedy mogą stać się

31
00:01:11,253 --> 00:01:14,177
trucizną i jak tego uniknąć, opowiem Ci

32
00:01:14,177 --> 00:01:15,152
w tej lekcji.

33
00:01:24,692 --> 00:01:26,131
Chyba każdy widział

34
00:01:26,231 --> 00:01:28,720
a może nawet czytał ulotkę leku.

35
00:01:28,888 --> 00:01:31,312
Kilka stron zapisanych drobnym maczkiem

36
00:01:31,412 --> 00:01:33,640
i naszpikowanych trudnymi słowami.

37
00:01:33,852 --> 00:01:35,741
Nic dziwnego, że ulotki nie są

38
00:01:35,741 --> 00:01:37,124
ulubioną lekturą.

39
00:01:37,280 --> 00:01:39,584
Informacje o tym, co nam niezbędne

40
00:01:39,684 --> 00:01:41,724
czyli jak zażywać lekarstwo żeby

41
00:01:41,724 --> 00:01:43,831
skutecznie działało i uwolniło nas

42
00:01:43,831 --> 00:01:45,962
od choroby, wolimy uzyskać od

43
00:01:45,962 --> 00:01:48,769
przepisującego je lekarza albo farmaceuty

44
00:01:48,769 --> 00:01:50,892
wydającego opakowania w aptece.

45
00:01:51,360 --> 00:01:53,196
Tak jest krócej i prościej!

46
00:01:53,408 --> 00:01:55,516
Ale czytanie ulotki może okazać się

47
00:01:55,516 --> 00:01:57,516
konieczne, gdy zapomnimy, co powiedział

48
00:01:57,516 --> 00:01:59,084
nam specjalista.

49
00:01:59,552 --> 00:02:01,052
W przypadku leków na receptę

50
00:02:01,088 --> 00:02:02,824
zwykle dostajemy od lekarza

51
00:02:02,924 --> 00:02:05,428
kartkę z zaleceniem jak zażywać.

52
00:02:05,546 --> 00:02:07,064
Są grupy leków, przy których

53
00:02:07,064 --> 00:02:08,721
stosowanie się do tych zaleceń

54
00:02:08,721 --> 00:02:09,992
jest szczególnie ważne.

55
00:02:10,304 --> 00:02:12,496
Takimi lekami są antybiotyki

56
00:02:12,864 --> 00:02:14,107
preparaty wykorzystywane

57
00:02:14,207 --> 00:02:15,880
w leczeniu zakażeń bakteryjnych.

58
00:02:16,248 --> 00:02:18,162
Często już po kilku dawkach

59
00:02:18,262 --> 00:02:19,976
mijają nam uciążliwe objawy

60
00:02:20,076 --> 00:02:22,180
jak kaszel, katar czy biegunka

61
00:02:22,336 --> 00:02:24,919
ale pamiętajmy, biorąc antybiotyk

62
00:02:24,919 --> 00:02:27,114
należy przestrzegać odstępów między

63
00:02:27,114 --> 00:02:29,748
kolejnymi dawkami i wykorzystać wszystkie.

64
00:02:30,328 --> 00:02:32,562
Właściwe odstępy czasowe zapewniają

65
00:02:32,662 --> 00:02:35,075
że stężenie antybiotyku cały czas będzie

66
00:02:35,075 --> 00:02:37,796
na tyle wysokie, by niszczyć agresorów

67
00:02:37,952 --> 00:02:40,368
zaś długość kuracji, że nie pozostawimy

68
00:02:40,468 --> 00:02:42,860
w organizmie niedobitków wrogiej armii.

69
00:02:43,072 --> 00:02:44,674
W przeciwnym razie ryzykujemy

70
00:02:44,774 --> 00:02:46,776
że bakterie w naszym organizmie

71
00:02:46,876 --> 00:02:48,804
znajdą czas i sposobność

72
00:02:48,960 --> 00:02:51,308
by się uodpornić na jego działanie

73
00:02:51,520 --> 00:02:53,440
a te uodpornione się namnożą

74
00:02:53,540 --> 00:02:55,248
wywołując nawrót choroby.

75
00:02:56,228 --> 00:02:58,359
Efekt pojawiania się lekooporności

76
00:02:58,459 --> 00:03:00,090
występuje także wtedy

77
00:03:00,130 --> 00:03:02,572
gdy antybiotyk zażywamy niepotrzebnie.

78
00:03:02,840 --> 00:03:05,388
Na przykład, gdy mamy infekcję wirusową.

79
00:03:05,856 --> 00:03:06,736
Pamiętaj!

80
00:03:06,736 --> 00:03:08,818
Na wirusy, antybiotyki nie działają

81
00:03:08,818 --> 00:03:10,402
ale mogą zniszczyć na przykład

82
00:03:10,421 --> 00:03:12,400
dobre bakterie w naszych jelitach

83
00:03:12,612 --> 00:03:14,405
ułatwiające późniejszą kolonizację

84
00:03:14,505 --> 00:03:15,884
niechcianym intruzom.

85
00:03:18,114 --> 00:03:20,400
A co, gdy postanowimy leczyć się sami

86
00:03:20,420 --> 00:03:22,268
wykorzystując preparaty dostępne

87
00:03:22,368 --> 00:03:23,976
w aptece bez recepty?

88
00:03:24,288 --> 00:03:25,746
Wtedy ulotka okazuje się

89
00:03:25,846 --> 00:03:27,304
ważnym źródłem informacji.

90
00:03:27,616 --> 00:03:28,940
Co w niej znajdziemy?

91
00:03:29,408 --> 00:03:31,433
Po pierwsze, skład leku i jego

92
00:03:31,433 --> 00:03:33,897
substancje czynne czyli to, co działa.

93
00:03:34,327 --> 00:03:36,423
Warto sprawdzać, jaki jest najważniejszy

94
00:03:36,423 --> 00:03:38,412
składnik, bo bardzo często leki

95
00:03:38,462 --> 00:03:39,904
o różnych nazwach handlowych

96
00:03:40,160 --> 00:03:42,252
mają tę samą substancję czynną.

97
00:03:42,464 --> 00:03:44,191
Łyknięcie czterech preparatów

98
00:03:44,191 --> 00:03:46,418
przeciwbólowych zawierających na przykład

99
00:03:46,418 --> 00:03:49,148
kwas acetylosalicylowy nie sprawi, że

100
00:03:49,148 --> 00:03:51,368
skutecznie pozbędziemy się dolegliwości.

101
00:03:51,580 --> 00:03:53,155
Za to możemy doświadczyć

102
00:03:53,155 --> 00:03:55,232
przykrych działań niepożądanych.

103
00:03:55,520 --> 00:03:58,224
Po drugie, instrukcje dawkowania.

104
00:03:58,592 --> 00:03:59,972
Tych trzeba przestrzegać.

105
00:04:00,128 --> 00:04:01,998
Lek łykany w większych dawkach

106
00:04:02,098 --> 00:04:03,968
albo częściej, niż to zalecane

107
00:04:04,224 --> 00:04:05,348
nie pomoże bardziej.

108
00:04:05,504 --> 00:04:07,596
Przeciwnie, może zaszkodzić.

109
00:04:08,174 --> 00:04:10,543
Po trzecie, przeciwwskazania

110
00:04:10,543 --> 00:04:12,893
czyli opis sytuacji w której danego leku

111
00:04:12,893 --> 00:04:14,252
nie wolno przyjmować.

112
00:04:14,464 --> 00:04:16,365
To bardzo ważne, żeby stosować się

113
00:04:16,465 --> 00:04:18,247
do zapisów w tej części ulotki.

114
00:04:18,559 --> 00:04:20,860
Ale, przyznajmy, przeczytać możemy je

115
00:04:20,960 --> 00:04:22,635
dopiero po tym, jak lek kupimy

116
00:04:22,735 --> 00:04:24,903
i go rozpakujemy, by ulotkę wyjąć.

117
00:04:25,215 --> 00:04:26,339
To trochę za późno.

118
00:04:26,495 --> 00:04:29,000
Dlatego prosząc w aptece o lek bez recepty

119
00:04:29,030 --> 00:04:30,835
pytajmy, czy możemy go przyjmować

120
00:04:30,835 --> 00:04:33,863
jeśli mamy na przykład cukrzycę, astmę

121
00:04:34,019 --> 00:04:35,689
kłopoty z jelitami albo akurat

122
00:04:35,789 --> 00:04:38,203
jesteśmy w trakcie kuracji antybiotykiem.

123
00:04:38,527 --> 00:04:41,127
Po czwarte, ostrzeżenia dotyczące

124
00:04:41,127 --> 00:04:42,823
zażywania z innymi lekami

125
00:04:42,923 --> 00:04:45,071
suplementami diety lub żywnością.

126
00:04:45,339 --> 00:04:47,360
Warto je czytać, bo wiele leków

127
00:04:47,460 --> 00:04:49,482
w połączeniu z innymi substancjami

128
00:04:49,582 --> 00:04:51,115
zmienia swoją aktywność.

129
00:04:51,327 --> 00:04:54,482
Działa krócej, dłużej, silniej lub słabiej

130
00:04:54,482 --> 00:04:56,847
niż gdybyśmy przyjmowali je bez dodatków.

131
00:04:57,215 --> 00:04:59,577
Możemy nie uzyskać pożądanego efektu

132
00:04:59,677 --> 00:05:00,999
albo się zatruć.

133
00:05:01,623 --> 00:05:03,633
Stosowanie się do zapisów w ulotce

134
00:05:03,733 --> 00:05:05,829
pozwala wykorzystać leczniczy potencjał

135
00:05:05,829 --> 00:05:08,204
preparatu, chroniąc nas jednocześnie

136
00:05:08,304 --> 00:05:10,315
przed jego toksycznymi właściwościami.

137
00:05:10,527 --> 00:05:12,675
W zbyt wysokiej dawce praktycznie

138
00:05:12,775 --> 00:05:15,335
wszystko może zaszkodzić, nawet woda.

139
00:05:15,647 --> 00:05:17,539
Z kolei zbyt niskie stężenie

140
00:05:17,695 --> 00:05:19,843
„a wezmę tylko pół to nie zaszkodzi”

141
00:05:19,999 --> 00:05:22,247
może nie wywołać pożądanego efektu

142
00:05:22,559 --> 00:05:25,675
więc obciążymy naszą wątrobę na darmo.

143
00:05:28,503 --> 00:05:30,910
Wspominaliśmy już o lekach dostępnych

144
00:05:30,910 --> 00:05:33,120
bez recepty i o tym, że zażywając je

145
00:05:33,120 --> 00:05:35,440
trzeba czytać ulotki opisujące zasady

146
00:05:35,440 --> 00:05:37,195
ich bezpiecznego stosowania.

147
00:05:37,753 --> 00:05:39,149
W aptekach i zielarniach

148
00:05:39,149 --> 00:05:40,735
dostępne są też specyfiki

149
00:05:40,991 --> 00:05:42,371
które lekami nie są

150
00:05:42,527 --> 00:05:43,983
choć w reklamach mają pomagać

151
00:05:44,083 --> 00:05:46,129
na te same, co leki, dolegliwości.

152
00:05:46,423 --> 00:05:48,835
Suplementy diety, bo o nich tu mowa

153
00:05:48,935 --> 00:05:50,947
to niezwykle szeroka grupa substancji

154
00:05:51,047 --> 00:05:52,655
które łączy w zasadzie jedno:

155
00:05:52,983 --> 00:05:54,644
brak badań potwierdzających

156
00:05:54,644 --> 00:05:55,883
ich skuteczneść.

157
00:05:56,095 --> 00:05:58,140
Warto wiedzieć, że zgodnie z przepisami

158
00:05:58,240 --> 00:06:00,485
producent suplementu nie musi udowadniać

159
00:06:00,585 --> 00:06:02,383
że jego wyrób jest skuteczny.

160
00:06:02,495 --> 00:06:04,899
Wystarczy, że udowodni, że jest bezpieczny

161
00:06:05,055 --> 00:06:06,323
czyli nie szkodzi.

162
00:06:06,747 --> 00:06:08,170
Część tych preparatów bazuje

163
00:06:08,270 --> 00:06:10,219
na substancjach przebadanych w lekach.

164
00:06:10,431 --> 00:06:12,657
Na przykład witaminę D3 można kupić

165
00:06:12,757 --> 00:06:14,983
zarówno jako lek, jak i suplement.

166
00:06:15,295 --> 00:06:17,699
W obu substancja czynna jest ta sama.

167
00:06:17,855 --> 00:06:19,469
Na korzyść leku przemawia to

168
00:06:19,569 --> 00:06:21,539
że musiał być dokładnie przebadany

169
00:06:21,695 --> 00:06:23,356
a każda partia jest sprawdzana

170
00:06:23,456 --> 00:06:25,835
pod względem zgodności z przepisem.

171
00:06:26,047 --> 00:06:27,466
Na rynku funkcjonuje jednak

172
00:06:27,566 --> 00:06:29,475
bardzo wiele produktów zawierających

173
00:06:29,631 --> 00:06:32,235
substancje o nieudowodnionej skuteczności.

174
00:06:32,447 --> 00:06:34,282
Słabo przebadane, a najgorzej

175
00:06:34,282 --> 00:06:36,730
gdy okaże się, że tabletki albo syropy

176
00:06:36,830 --> 00:06:39,268
zawierają zupełnie co innego niż jest

177
00:06:39,268 --> 00:06:41,821
deklarowane na opakowaniu czy w ulotce.

178
00:06:42,075 --> 00:06:43,687
Wtedy ufając reklamom

179
00:06:43,717 --> 00:06:45,703
możemy sobie poważnie zaszkodzić.

180
00:06:46,171 --> 00:06:47,938
Dlatego jeśli czujemy się zdrowi

181
00:06:48,038 --> 00:06:49,067
nie łykajmy żadnych

182
00:06:49,167 --> 00:06:51,255
aptecznych preparatów profilatycznie.

183
00:06:51,647 --> 00:06:52,998
Jeśli już coś nam dolega

184
00:06:53,098 --> 00:06:55,075
zwróćmy się po radę do farmaceuty

185
00:06:55,231 --> 00:06:56,608
i poprośmy o specyfik

186
00:06:56,608 --> 00:06:58,247
na konkretną dolegliwość.

187
00:06:58,559 --> 00:07:01,575
Generalnie im prostszy skład, tym lepiej.

188
00:07:02,093 --> 00:07:04,223
Nigdy nie stosujmy leku dłużej

189
00:07:04,323 --> 00:07:05,871
niż to wymagane na ulotce.

190
00:07:06,239 --> 00:07:07,985
Nigdy też nie stosujmy leków

191
00:07:08,085 --> 00:07:10,379
które przepisano komuś innemu, nie nam.

192
00:07:10,591 --> 00:07:11,906
Pamiętasz może nasz film

193
00:07:12,006 --> 00:07:14,375
o składnikach pokarmowych i witaminach?

194
00:07:14,587 --> 00:07:16,437
Mówiliśmy tam, co może się stać

195
00:07:16,537 --> 00:07:18,627
gdy pewnych witamin zjemy za dużo.

196
00:07:18,783 --> 00:07:20,875
Nie były to przyjemne objawy.

197
00:07:21,155 --> 00:07:23,270
Żadna ubstancja nie jest obojętna

198
00:07:23,270 --> 00:07:25,984
dla organizmu, a większość obciąża wątrobę

199
00:07:26,084 --> 00:07:28,223
bo jest w niej metabolizowana.

200
00:07:28,311 --> 00:07:30,273
Zażywanie czegoś, czego organizm

201
00:07:30,273 --> 00:07:32,699
nie potrzebuje jest w najlepszym razie

202
00:07:32,699 --> 00:07:34,407
jak dosypywanie cukru do i tak

203
00:07:34,407 --> 00:07:36,931
już słodkiej herbaty, a w najgorszym jak

204
00:07:36,931 --> 00:07:39,107
dosypywanie go do baku z paliwem.

205
00:07:39,419 --> 00:07:41,155
W pierwszej wersji Cię zemdli

206
00:07:41,311 --> 00:07:43,559
w drugiej zepsujesz silnik w samochodzie.

207
00:07:43,871 --> 00:07:45,156
W Twoim przypadku

208
00:07:45,156 --> 00:07:47,859
zaburzysz homeostazę organizmu.

209
00:07:51,295 --> 00:07:53,799
Dziś w kąciku ćwiczenie praktyczne.

210
00:07:54,563 --> 00:07:56,488
Wyszperaj w domowej apteczce

211
00:07:56,488 --> 00:07:58,075
kilka ulotek leków.

212
00:07:58,207 --> 00:07:59,934
Znajdź w każdej sekcję

213
00:08:00,034 --> 00:08:02,503
skład, dawkowanie i przeciwwskazania.

214
00:08:02,815 --> 00:08:04,438
Porównaj je z ulotką jakiegoś

215
00:08:04,438 --> 00:08:05,675
suplementu diety.

216
00:08:05,887 --> 00:08:07,993
Pewnie też znajdzie się w apteczce.

217
00:08:08,347 --> 00:08:10,127
Czy opisy są podobne?

218
00:08:13,367 --> 00:08:16,461
Antybiotyki i inne leki należy stosować

219
00:08:16,461 --> 00:08:19,121
zgodnie z zaleceniem lekarza uwzględniając

220
00:08:19,121 --> 00:08:21,160
dawkę, godziny przyjmowania leku

221
00:08:21,230 --> 00:08:23,165
oraz długość kuracji.

222
00:08:23,295 --> 00:08:25,507
Przyjmując leki, należy przeanalizować

223
00:08:25,607 --> 00:08:27,691
informacje dołączone w ulotkach.

224
00:08:27,903 --> 00:08:29,832
Nie należy bez wyraźnej potrzeby

225
00:08:29,932 --> 00:08:32,355
przyjmować leków dostępnych bez recepty

226
00:08:32,511 --> 00:08:33,779
i suplementów.

227
00:08:35,583 --> 00:08:37,319
Na dzisiaj to już wszystko.

228
00:08:37,631 --> 00:08:39,129
Po więcej materiałów zajrzyj

229
00:08:39,229 --> 00:08:41,967
na naszą stronę pistacja.tv!