1
00:00:00,256 --> 00:00:02,996
Ekologiczna skóra, torba eko

2
00:00:02,996 --> 00:00:06,400
rolnictwo ekologiczne, kury z eko hodowli

3
00:00:06,446 --> 00:00:07,982
ekogroszek opałowy.

4
00:00:08,344 --> 00:00:10,831
Oj długo można by wymieniać rzeczy

5
00:00:10,831 --> 00:00:12,438
z przedrostkiem "eko".

6
00:00:12,686 --> 00:00:15,461
Mają się one kojarzyć z ochroną środowiska

7
00:00:15,461 --> 00:00:18,010
dobrostanem zwierząt, recyklingiem

8
00:00:18,070 --> 00:00:20,170
odnawialnością i tym podobne.

9
00:00:20,992 --> 00:00:23,176
Ale czy te konotacje są właściwe?

10
00:00:23,176 --> 00:00:26,126
No właśnie. Nie dość, że ekoprodukty

11
00:00:26,126 --> 00:00:28,000
to czasem zwykła ekościema

12
00:00:28,000 --> 00:00:30,485
czyli z angielska greenwashing

13
00:00:30,485 --> 00:00:32,628
to do tego nie wpisują się w definicję

14
00:00:32,628 --> 00:00:33,792
ekologii właśnie.

15
00:00:34,180 --> 00:00:38,186
Otóż ekologia to po grecku nauka - logos

16
00:00:38,186 --> 00:00:40,332
o... domu - oikos.

17
00:00:40,344 --> 00:00:42,333
Jednym zdaniem, dziedzina biologii

18
00:00:42,333 --> 00:00:44,542
zajmująca się badaniem zależności

19
00:00:44,568 --> 00:00:47,018
między organizmami, a ich naturalnym

20
00:00:47,044 --> 00:00:48,605
środowiskiem życia.

21
00:00:48,902 --> 00:00:52,098
Jest to zatem nauka dość teoretyczna.

22
00:00:52,480 --> 00:00:54,016
Co innego sozologia.

23
00:00:54,318 --> 00:00:56,531
Ta dziedzina to zgodnie z definicją nauka

24
00:00:56,557 --> 00:00:58,797
o czynnej ochronie środowiska naturalnego

25
00:00:58,823 --> 00:01:01,926
zajmująca się problemami środowiska.

26
00:01:02,464 --> 00:01:05,313
Jeśli więc bierzesz na zakupy torbę materiałową

27
00:01:05,339 --> 00:01:07,070
rezygnujesz z jedzenia mięsa

28
00:01:07,096 --> 00:01:09,010
czy jedziesz do szkoły rowerem

29
00:01:09,010 --> 00:01:12,130
zamiast autem, uprawiasz sozologię.

30
00:01:12,404 --> 00:01:13,638
My w dzisiejszej lekcji

31
00:01:13,638 --> 00:01:15,682
zajmiemy się jednak ekologią.

32
00:01:15,722 --> 00:01:17,024
Do dzieła!

33
00:01:27,488 --> 00:01:30,243
Zastanów się, co przychodzi Ci na myśl

34
00:01:30,263 --> 00:01:31,604
gdy myślisz o domu.

35
00:01:32,156 --> 00:01:35,123
Podłoga, sufit, ściany, pokoje

36
00:01:35,383 --> 00:01:38,304
a w nich meble, sprzęty i dekoracje.

37
00:01:38,616 --> 00:01:40,945
Te wszystkie elementy umożliwiają nam

38
00:01:40,945 --> 00:01:42,456
w miarę komfortowe życie.

39
00:01:42,878 --> 00:01:45,282
Są pewnie też okna czy nawet balkon

40
00:01:45,572 --> 00:01:47,241
zapewniające odpowiednią porcję

41
00:01:47,241 --> 00:01:49,984
nasłonecznienia oraz dostęp mniej

42
00:01:49,984 --> 00:01:52,128
lub bardziej czystego powietrza.

43
00:01:52,516 --> 00:01:54,665
Wszystko to elementy nieożywione

44
00:01:54,725 --> 00:01:57,182
jednakowoż do życia niezbędne.

45
00:01:58,272 --> 00:02:01,088
To teraz wyjdźmy z domu i idźmy na łąkę.

46
00:02:01,088 --> 00:02:03,114
Zobaczmy mieszkanie zająca.

47
00:02:03,392 --> 00:02:06,847
Mebli i okien tu nie znajdziesz, ale jest ziemia

48
00:02:06,873 --> 00:02:09,555
na której mości sobie legowisko, woda

49
00:02:09,581 --> 00:02:12,608
słoneczko, przyjazne ukształtowanie terenu.

50
00:02:12,916 --> 00:02:15,078
Wszystko co zającowi niezbędne.

51
00:02:15,370 --> 00:02:18,094
To jego biotop, czyli miejsce do życia.

52
00:02:18,496 --> 00:02:20,800
Od greckich słów bios - życie

53
00:02:20,826 --> 00:02:22,260
i topos - miejsce.

54
00:02:22,844 --> 00:02:25,095
Biotop to wszystkie nieożywione

55
00:02:25,095 --> 00:02:27,708
inaczej abiotyczne elementy przyrody

56
00:02:27,774 --> 00:02:30,286
wśród których żyje jakiś organizm.

57
00:02:30,700 --> 00:02:34,408
Pełen zestaw obejmuje podłoże, światło, wodę

58
00:02:34,434 --> 00:02:37,863
temperaturę, wysokość nad poziomem morza

59
00:02:37,889 --> 00:02:40,621
zawartość tlenu i ditlenku węgla

60
00:02:40,647 --> 00:02:44,402
oraz innych gazów, zasolenie wody i gleby.

61
00:02:44,790 --> 00:02:47,470
Czy biotop to wszystko, co potrzebne do życia?

62
00:02:47,842 --> 00:02:49,336
Oczywiście, że nie.

63
00:02:49,728 --> 00:02:52,157
Większość organizmów oprócz czynników

64
00:02:52,157 --> 00:02:54,848
nieożywionych potrzebuje też innego życia.

65
00:02:54,930 --> 00:02:57,368
Na przykład zając potrzebuje roślin

66
00:02:57,368 --> 00:02:59,386
które są dla niego źródłem pokarmu.

67
00:02:59,798 --> 00:03:02,870
By się rozmnożyć, konieczne mu są inne zające

68
00:03:02,896 --> 00:03:05,942
które mogą być też przyjaznymi towarzyszami

69
00:03:05,968 --> 00:03:08,015
bądź konkurentami o miejsce.

70
00:03:08,472 --> 00:03:10,520
Inne zwierzęta, drapieżniki

71
00:03:10,546 --> 00:03:12,050
mogą mu zagrażać.

72
00:03:12,152 --> 00:03:15,381
Że nie wspomnę o bogatej rzeszy mikroorganizmów

73
00:03:15,407 --> 00:03:17,717
które wchodzą z naszym zajączkiem

74
00:03:17,743 --> 00:03:20,282
w różnorakie interakcje, na przykład

75
00:03:20,308 --> 00:03:23,058
pomagając mu trawić roślinną celulozę.

76
00:03:23,526 --> 00:03:26,321
Komplet wszystkich ożywionych elementów przyrody

77
00:03:26,347 --> 00:03:29,000
wchodzących w interakcje z badanym organizmem

78
00:03:29,026 --> 00:03:30,849
nazywamy biocenozą.

79
00:03:30,920 --> 00:03:33,620
W jej skład wchodzą pożywające się na nim

80
00:03:33,620 --> 00:03:36,808
i w nim pasożyty, atakujące go drapieżniki

81
00:03:36,924 --> 00:03:39,384
dostępny pokarm, drobnoustroje

82
00:03:39,394 --> 00:03:41,978
tworzące mikroklimat i tym podobne.

83
00:03:45,536 --> 00:03:47,891
Podobnie jak wśród ludzi, jeden woli domek

84
00:03:47,891 --> 00:03:49,973
z ogródkiem, a inny apartament

85
00:03:49,973 --> 00:03:52,190
na najwyższym piętrze wieżowca.

86
00:03:52,448 --> 00:03:55,394
Tak i różne organizmy mają inne wymagania

87
00:03:55,394 --> 00:03:56,544
wobec środowiska.

88
00:03:57,056 --> 00:03:58,080
Zresztą pomyśl.

89
00:03:58,242 --> 00:04:00,464
Łąka, las, górskie szczyty

90
00:04:00,494 --> 00:04:02,359
czy toń jeziora, to przecież

91
00:04:02,385 --> 00:04:04,249
zupełnie różne środowiska.

92
00:04:04,516 --> 00:04:07,010
Dany gatunek zasiedla tylko taki teren

93
00:04:07,010 --> 00:04:09,636
na którym może zaspokajać swoje potrzeby.

94
00:04:10,264 --> 00:04:12,450
Skład biocenozy i warunki biotopowe

95
00:04:12,476 --> 00:04:15,323
zmieniają się wraz z szerokością geograficzną

96
00:04:15,349 --> 00:04:17,596
czy wysokością nad poziomem morza.

97
00:04:18,003 --> 00:04:20,249
Na ostateczny wygląd ekosystemu

98
00:04:20,249 --> 00:04:23,290
ma wpływ między innymi układ pór roku

99
00:04:23,590 --> 00:04:25,727
średnia temperatura roczna

100
00:04:25,983 --> 00:04:28,679
wilgotność gleby, nasłonecznienie

101
00:04:28,705 --> 00:04:29,848
siła wiatrów.

102
00:04:30,321 --> 00:04:33,016
Podróżując przez kontynenty możemy zresztą

103
00:04:33,042 --> 00:04:35,992
zauważyć, że na przykład las lasowi nierówny.

104
00:04:36,455 --> 00:04:39,151
Syberyjska tajga kompletnie nie przypomina

105
00:04:39,151 --> 00:04:41,881
tropikalnej dżungli amazońskiej, a Puszcza

106
00:04:41,881 --> 00:04:44,671
Białowieska to nie mangrowe zarośla Azji.

107
00:04:45,183 --> 00:04:47,785
Ekosystem to zatem fragment przyrody

108
00:04:47,785 --> 00:04:51,048
wraz z jej ożywionymi i nieożywionymi elementami

109
00:04:51,074 --> 00:04:53,656
które wzajemnie na siebie oddziałują.

110
00:04:53,887 --> 00:04:56,447
Ekosystemy możemy podzielić na lądowe

111
00:04:56,493 --> 00:04:59,309
jak pole, łąka czy las oraz wodne

112
00:04:59,731 --> 00:05:02,291
jak morza, jeziora, rzeki czy oceany.

113
00:05:02,823 --> 00:05:05,507
Ale to nie jedyny sposób klasyfikacji.

114
00:05:05,759 --> 00:05:07,701
Możemy je też porządkować przyjmując

115
00:05:07,701 --> 00:05:10,367
za kryterium podziału sposób powstania.

116
00:05:10,783 --> 00:05:12,349
Otrzymujemy w takim przypadku

117
00:05:12,349 --> 00:05:14,623
z grubsza dwie grupy ekosystemów.

118
00:05:14,879 --> 00:05:16,528
Ukształtowane naturalnie

119
00:05:16,554 --> 00:05:18,040
jak Amazońska Puszcza

120
00:05:18,066 --> 00:05:21,339
oraz stworzone przez człowieka, czyli sztuczne

121
00:05:21,339 --> 00:05:24,095
jak pole uprawne czy staw hodowlany.

122
00:05:27,143 --> 00:05:29,191
Czym zatem zajmuje się ekologia?

123
00:05:29,477 --> 00:05:31,685
Prawdziwi ekolodzy, czyli naukowcy

124
00:05:31,935 --> 00:05:34,079
zajmujący się tą dziedziną wiedzy

125
00:05:34,165 --> 00:05:36,789
mogą przyglądać się pojedynczym populacjom

126
00:05:36,849 --> 00:05:38,381
i miejscu ich bytowania

127
00:05:38,491 --> 00:05:40,223
czyli tak zwanemu siedlisku.

128
00:05:40,991 --> 00:05:42,827
Mogą też badać całe społeczności

129
00:05:42,827 --> 00:05:46,111
organizmów jak stada, skupiska czy ławice

130
00:05:46,623 --> 00:05:48,540
a nawet zespoły różnych gatunków

131
00:05:48,540 --> 00:05:50,719
zamieszkujących określony teren

132
00:05:50,975 --> 00:05:52,511
i zależności między nimi.

133
00:05:53,023 --> 00:05:55,007
Obszarem zainteresowań ekologów

134
00:05:55,007 --> 00:05:57,545
mogą być również wymagania środowiskowe

135
00:05:57,545 --> 00:05:58,911
jakie ma dany gatunek.

136
00:05:59,423 --> 00:06:01,822
Bo każdy gatunek ma pewien zakres tolerancji

137
00:06:01,848 --> 00:06:03,839
na czynniki występujące w otoczeniu

138
00:06:03,865 --> 00:06:05,336
w którym żyje

139
00:06:05,663 --> 00:06:07,967
i poza tym zakresem nie potrafi żyć.

140
00:06:08,233 --> 00:06:09,569
Ale o tym dowiesz się

141
00:06:09,569 --> 00:06:11,305
z innej wideolekcji.

142
00:06:12,751 --> 00:06:14,031
Teraz zadanie dla Ciebie.

143
00:06:14,493 --> 00:06:16,677
Podziel podane czynniki ekologiczne

144
00:06:16,677 --> 00:06:18,893
na abiotyczne i biotyczne.

145
00:06:21,957 --> 00:06:23,677
Masz tak samo jak ja?

146
00:06:23,739 --> 00:06:24,861
Brawo!

147
00:06:29,887 --> 00:06:32,467
Ekosystem to zbiór elementów ożywionych

148
00:06:32,467 --> 00:06:34,584
i nieożywionych, które wzajemnie

149
00:06:34,584 --> 00:06:35,775
na siebie wpływają.

150
00:06:36,287 --> 00:06:38,452
Ekosystemy możemy podzielić na sztuczne

151
00:06:38,452 --> 00:06:41,407
i naturalne lub na lądowe i wodne.

152
00:06:41,663 --> 00:06:43,882
Do abiotycznych, czyli nieożywionych

153
00:06:43,882 --> 00:06:46,139
czynników ekologicznych należą

154
00:06:46,165 --> 00:06:49,624
między innymi woda, gleba i nasłonecznienie.

155
00:06:50,111 --> 00:06:51,996
Organizmy żywe to biotyczne

156
00:06:51,996 --> 00:06:53,563
czynniki ekologiczne.

157
00:06:57,023 --> 00:06:58,796
Mam nadzieję, że twój biotop

158
00:06:58,796 --> 00:07:00,728
czyli pokój z komputerem, pozwolił Ci

159
00:07:00,728 --> 00:07:02,911
komfortowo obejrzeć ten film.

160
00:07:03,423 --> 00:07:05,666
Teraz by wzbogacić środowisko pistacji

161
00:07:05,666 --> 00:07:07,951
daj nam łapkę w górę i do zobaczenia

162
00:07:07,951 --> 00:07:09,881
na Pistacja.tv