1
00:00:01,658 --> 00:00:04,829
Można mieć taki, a nie inny typ urody. 

2
00:00:04,929 --> 00:00:07,935
Można być typem spod ciemnej gwiazdy.

3
00:00:08,035 --> 00:00:11,776
Można poprawnie wytypować szóstkę w lotka.

4
00:00:11,985 --> 00:00:15,360
Reakcje chemiczne też mają swoje typy.

5
00:00:15,616 --> 00:00:17,920
Opowiem ci o nich w tej lekcji.

6
00:00:29,410 --> 00:00:32,329
Podczas tego filmu wyjaśnimy, jakie są 

7
00:00:32,429 --> 00:00:34,815
główne typy reakcji chemicznych.

8
00:00:35,345 --> 00:00:38,645
Aby łatwiej było ci zrozumieć to zagadnienie 

9
00:00:38,745 --> 00:00:42,194
odniesiemy się do balu i tańczących na nim par.

10
00:00:43,126 --> 00:00:45,978
Kiedy jedna osoba podchodzi do drugiej

11
00:00:46,078 --> 00:00:49,568
i prosi ją do tańca, z dwóch pojedynczych osób 

12
00:00:49,668 --> 00:00:51,155
powstaje para.

13
00:00:51,686 --> 00:00:54,312
Tak właśnie przebiega reakcja syntezy

14
00:00:54,412 --> 00:00:56,063
czyli tworzenia.

15
00:00:56,163 --> 00:00:59,774
Zachodzi ona, gdy dwa lub więcej substratów

16
00:00:59,874 --> 00:01:02,463
łączą się w pojedynczy produkt.

17
00:01:02,988 --> 00:01:06,733
Schematycznie możemy ją zapisać jako A plus B

18
00:01:06,842 --> 00:01:09,119
i powstaje AB.

19
00:01:09,424 --> 00:01:12,678
Przykładem jest reakcja siarki z tlenem

20
00:01:12,778 --> 00:01:16,515
w której powstaje tlenek siarki cztery.

21
00:01:19,999 --> 00:01:23,968
Gdy muzyka przestaje grać, pary się rozchodzą.

22
00:01:24,282 --> 00:01:26,660
Z taką sytuacją w świecie chemii 

23
00:01:26,760 --> 00:01:32,159
spotykamy się w reakcji analizy, czyli rozkładu.

24
00:01:32,449 --> 00:01:34,693
Nazwa łatwa do zapamiętania

25
00:01:34,793 --> 00:01:38,092
bo kiedy coś analizujemy, mówimy często 

26
00:01:38,192 --> 00:01:40,606
że rozkładamy to na czynniki.

27
00:01:41,376 --> 00:01:45,012
W tej reakcji jeden substrat rozkłada się 

28
00:01:45,112 --> 00:01:47,519
na dwa lub więcej produktów.

29
00:01:47,933 --> 00:01:51,782
Schematyczny zapis to: AB ulega reakcji

30
00:01:51,882 --> 00:01:54,769
i rozpada się na A plus B.

31
00:01:56,500 --> 00:02:00,171
Na przykład węglan wapnia rozkłada się 

32
00:02:00,271 --> 00:02:03,511
na skutek prażenia na tlenek wapnia

33
00:02:03,611 --> 00:02:05,183
i tlenek węgla 4.

34
00:02:08,733 --> 00:02:12,484
Kolejna sytuacja, którą możesz zaobserwować 

35
00:02:12,584 --> 00:02:15,680
na balu: do tańczącej pary podchodzi 

36
00:02:15,780 --> 00:02:18,494
osoba trzecia i mówi "odbijany!"

37
00:02:18,820 --> 00:02:21,312
Następuje wymiana partnera.

38
00:02:21,780 --> 00:02:23,794
Z chemicznego punktu widzenia 

39
00:02:23,894 --> 00:02:25,663
to wymiana pojedyncza.

40
00:02:25,763 --> 00:02:28,441
Dochodzi do niej, gdy związek chemiczny 

41
00:02:28,551 --> 00:02:30,863
reaguje z pierwiastkiem chemicznym 

42
00:02:30,963 --> 00:02:33,983
a w wyniku powstaje inny związek chemiczny

43
00:02:34,083 --> 00:02:35,902
 i pierwiastek.

44
00:02:36,616 --> 00:02:39,744
Spójrz na symboliczny zapis tej reakcji.

45
00:02:40,000 --> 00:02:42,739
Po lewej stronie mamy pierwiastek A

46
00:02:42,965 --> 00:02:45,631
i związek chemiczny BC.

47
00:02:45,731 --> 00:02:49,984
B wychodzi ze związku, w to miejsce wchodzi A.

48
00:02:50,084 --> 00:02:52,259
Nastąpiła wymiana jeden do jednego

49
00:02:52,359 --> 00:02:53,823
 czyli pojedyncza.

50
00:02:54,485 --> 00:02:56,848
Na przykład w reakcji cynku 

51
00:02:56,948 --> 00:02:58,578
z kwasem siarkowym 6 

52
00:02:58,678 --> 00:03:01,758
cynk wymienia się miejscami z wodorem.

53
00:03:02,016 --> 00:03:05,452
W efekcie powstaje cząsteczkowy wodór

54
00:03:05,552 --> 00:03:07,903
i siarczan 6 cynku.

55
00:03:10,797 --> 00:03:14,048
Ostatni rzut oka na naszą salę balową.

56
00:03:14,148 --> 00:03:16,815
Tańczą dwie pary i w trakcie tańca 

57
00:03:16,915 --> 00:03:18,883
wymieniają się partnerami.

58
00:03:19,074 --> 00:03:22,009
W efekcie każdy tańczy z kimś innym

59
00:03:22,109 --> 00:03:23,263
niż na początku.

60
00:03:23,859 --> 00:03:25,983
W chemii taka sytuacja ma miejsce 

61
00:03:26,083 --> 00:03:28,739
gdy w reakcji dwóch związków chemicznych 

62
00:03:28,839 --> 00:03:31,030
powstają dwa nowe związki.

63
00:03:31,130 --> 00:03:34,016
Mówimy wtedy o wymianie podwójnej.

64
00:03:34,784 --> 00:03:37,255
Spójrz na jej symboliczny zapis:

65
00:03:37,364 --> 00:03:41,830
po lewej stronie mamy dwie pary: AB plus CD

66
00:03:41,930 --> 00:03:47,070
a po prawej dwie inne pary: AD plus BC.

67
00:03:47,481 --> 00:03:50,721
Reakcją wymiany podwójnej jest na przykład

68
00:03:50,821 --> 00:03:54,139
reakcja kwasu solnego z wodorotlenkiem sodu

69
00:03:54,240 --> 00:03:56,848
w której produktami są chlorek sodu 

70
00:03:56,948 --> 00:03:59,359
czyli sól kuchenna, i woda.

71
00:04:02,011 --> 00:04:04,808
W ten oto taneczny sposób omówiliśmy 

72
00:04:04,908 --> 00:04:07,551
wszystkie typy reakcji chemicznych.

73
00:04:07,651 --> 00:04:10,812
Spróbuj teraz samodzielnie, na podstawie

74
00:04:10,912 --> 00:04:13,713
przedstawionych zapisów reakcji podać 

75
00:04:13,813 --> 00:04:16,511
do jakiego typu należy każda z nich.

76
00:04:20,338 --> 00:04:24,191
Ta reakcja, to reakcja wymiany pojedynczej.

77
00:04:28,135 --> 00:04:31,615
Tu mamy do czynienia z reakcją analizy.

78
00:04:35,836 --> 00:04:39,551
Ta reakcja, to reakcja wymiany podwójnej.

79
00:04:44,671 --> 00:04:48,255
W tym przypadku ma miejsce reakcja syntezy.

80
00:04:51,560 --> 00:04:54,797
Rozróżniamy cztery podstawowe typy 

81
00:04:54,897 --> 00:04:58,272
reakcji chemicznych: syntezy, analizy

82
00:04:58,372 --> 00:05:02,078
wymiany pojedynczej i wymiany podwójnej.

83
00:05:03,312 --> 00:05:05,749
Typy reakcji chemicznych nie mają już 

84
00:05:05,849 --> 00:05:09,887
przed tobą tajemnic. Chcesz wiedzieć więcej?

85
00:05:09,987 --> 00:05:13,854
Rozgość się na naszej stronie: pistacja.tv