1
00:00:00,820 --> 00:00:04,469
Nie wszystkie związki chemiczne mają zawsze 

2
00:00:04,569 --> 00:00:07,579
stały skład. W bertolidach zawartość 

3
00:00:07,679 --> 00:00:09,983
pierwiastków nie jest stała.

4
00:00:10,379 --> 00:00:14,461
Na przykład wzór tlenku żelaza 2 zapisujemy 

5
00:00:14,561 --> 00:00:19,330
jako FeO, ale w rzeczywistości należałoby go 

6
00:00:19,430 --> 00:00:25,151
zapisać raczej jako Fe 0,95 O, bo ze względu 

7
00:00:25,308 --> 00:00:28,723
na defekty sieci krystalicznej, żelaza jest w nim

8
00:00:28,823 --> 00:00:33,090
ciut za mało. Metal próbuje kompensować braki

9
00:00:33,207 --> 00:00:35,304
zwiększając stopień utlenienia 

10
00:00:35,404 --> 00:00:37,669
niektórych atomów na 3.

11
00:00:48,165 --> 00:00:50,677
Większość związków chemicznych 

12
00:00:50,777 --> 00:00:51,967
ma stały skład.

13
00:00:52,224 --> 00:00:55,569
Na przykład woda, niezależnie czy ta 

14
00:00:55,669 --> 00:00:58,597
w naszym kranie, czy oceaniczna, 

15
00:00:58,697 --> 00:01:02,176
czy powstała w wyniku spalania wodoru, 

16
00:01:02,276 --> 00:01:04,470
czy z roztopionego lodu, 

17
00:01:04,570 --> 00:01:06,814
zawsze ma taki sam skład.

18
00:01:06,916 --> 00:01:09,206
Jej cząsteczka składa się 

19
00:01:09,306 --> 00:01:13,216
z dwóch atomów wodoru i jednego atomu tlenu.

20
00:01:13,854 --> 00:01:16,170
Oznacza to, że woda spełnia 

21
00:01:16,270 --> 00:01:18,079
prawo stałości składu.

22
00:01:18,248 --> 00:01:19,872
O czym ono mówi?

23
00:01:20,376 --> 00:01:23,101
Że związek chemiczny, niezależnie 

24
00:01:23,201 --> 00:01:26,121
od pochodzenia i sposobu otrzymywania

25
00:01:26,221 --> 00:01:29,599
 ma taki sam skład jakościowy i ilościowy.

26
00:01:30,368 --> 00:01:34,043
Jeśli woda ma stały skład, to znaczy, że ma 

27
00:01:34,143 --> 00:01:37,514
stałą zawartość procentową wodoru i tlenu

28
00:01:37,614 --> 00:01:41,374
oraz stały stosunek masowy tych pierwiastków.

29
00:01:41,613 --> 00:01:45,072
Możemy obliczyć te wartości i będą one 

30
00:01:45,172 --> 00:01:48,671
uniwersalne na całym świecie, dla każdej

31
00:01:48,771 --> 00:01:51,870
z około 47 septyliardów cząsteczek.

32
00:01:52,431 --> 00:01:54,257
Policzysz ze mną?

33
00:01:59,608 --> 00:02:06,720
Masa wodoru to 2 razy 1 unit, czyli 2 unity.

34
00:02:07,556 --> 00:02:12,352
Jeden atom tlenu waży 16 unitów.

35
00:02:13,120 --> 00:02:16,312
Na 2 unity wodoru przypada więc 

36
00:02:16,412 --> 00:02:17,983
16 unitów tlenu.

37
00:02:18,240 --> 00:02:21,568
Mamy więc stosunek 2 do 16

38
00:02:22,407 --> 00:02:25,920
a po skróceniu: jeden do ośmiu.

39
00:02:27,513 --> 00:02:28,875
Teraz zajmiemy się 

40
00:02:28,975 --> 00:02:30,783
składem procentowym wody.

41
00:02:31,155 --> 00:02:36,164
Cała cząsteczka waży 2 razy 1 unit

42
00:02:36,264 --> 00:02:40,021
 czyli masa wodoru, plus 16 unitów

43
00:02:40,121 --> 00:02:41,495
czyli masa tlenu

44
00:02:41,595 --> 00:02:45,069
co daje nam razem 18 unitów.

45
00:02:45,245 --> 00:02:50,750
18 unitów to 100% masy wody.

46
00:02:52,021 --> 00:02:54,592
W wodzie mamy dwa atomy wodoru.

47
00:02:54,911 --> 00:03:01,760
Te 2 unity to x procent masy cząsteczki wody.

48
00:03:02,800 --> 00:03:05,856
W ten sposób otrzymaliśmy proporcję.

49
00:03:06,296 --> 00:03:11,021
Wymnażamy ją na krzyż i otrzymujemy:

50
00:03:11,500 --> 00:03:18,598
18 razy x, czyli 18 x równa się 2 razy 100

51
00:03:18,764 --> 00:03:25,866
czyli 200, a więc x to 200 przez 18

52
00:03:25,966 --> 00:03:30,430
czyli w przybliżeniu 11,1.

53
00:03:30,745 --> 00:03:33,996
A więc zawartość procentowa wodoru 

54
00:03:34,096 --> 00:03:37,648
to 11 i 1/10. procenta

55
00:03:38,683 --> 00:03:41,841
Zawartość procentową tlenu możemy obliczyć

56
00:03:41,941 --> 00:03:45,023
z podobnej proporcji, ale prościej będzie nam

57
00:03:45,280 --> 00:03:51,168
odjąć już obliczone 11,1% od 100%.

58
00:03:51,669 --> 00:03:56,544
A więc zawartość procentowa tlenu to 100%

59
00:03:56,644 --> 00:04:06,528
odjąć 11,1%, co daje nam 88,9%.

60
00:04:09,488 --> 00:04:12,576
Pamiętaj, że skład procentowy można obliczyć

61
00:04:12,676 --> 00:04:14,787
też stosując odpowiednie wzory.

62
00:04:14,887 --> 00:04:18,046
Możesz się z nimi spotkać na lekcjach chemii.

63
00:04:21,263 --> 00:04:24,455
Obliczyliśmy, jaki stosunek masowy 

64
00:04:24,555 --> 00:04:27,006
i skład procentowy ma woda.

65
00:04:27,106 --> 00:04:30,355
Teraz ty oblicz samodzielnie te wartości

66
00:04:30,455 --> 00:04:33,654
dla innego, powszechnie znanego związku:

67
00:04:33,754 --> 00:04:34,941
tlenku węgla 4.

68
00:04:38,370 --> 00:04:40,831
Sprawdźmy, jak ci poszło.

69
00:04:41,348 --> 00:04:45,302
W tlenku węgla 4 mamy jeden atom węgla 

70
00:04:45,402 --> 00:04:50,887
o masie 12 unitów i dwa atomy tlenu o masie 

71
00:04:50,987 --> 00:04:58,750
16 unitów każdy, czyli 2 razy 16 - 32 unity.

72
00:04:59,948 --> 00:05:02,575
Stosunek mas tych pierwiastków to więc 

73
00:05:02,675 --> 00:05:11,806
12 do 32, a po skróceniu 3 do ośmiu.

74
00:05:12,563 --> 00:05:15,135
Mam nadzieję, że masz taki sam wynik?

75
00:05:17,006 --> 00:05:19,231
Teraz skład procentowy.

76
00:05:19,331 --> 00:05:23,477
Masa cząsteczki CO2 to:

77
00:05:23,577 --> 00:05:31,006
12 unitów dodać 32 unity, czyli 44 unity.

78
00:05:31,310 --> 00:05:33,823
Układamy proporcję dla węgla.

79
00:05:34,132 --> 00:05:39,455
44 unity to 100% masy tlenku węgla.

80
00:05:40,127 --> 00:05:43,299
W tym mamy 12 unitów węgla 

81
00:05:43,399 --> 00:05:45,855
co stanowi x procent.

82
00:05:46,561 --> 00:05:50,574
Wymnażamy na krzyż i otrzymujemy:

83
00:05:50,674 --> 00:05:57,956
44 razy x, czyli 44x równa się 12 razy 100 

84
00:05:58,056 --> 00:06:00,953
czyli 1200, 

85
00:06:01,607 --> 00:06:06,878
a więc x jest równy 27,3, 

86
00:06:06,978 --> 00:06:13,502
czyli zawartość procentowa węgla to 27,3%.

87
00:06:13,832 --> 00:06:16,305
Poznaliśmy w ten sposób zawartość 

88
00:06:16,405 --> 00:06:18,878
procentową węgla w tlenku węgla 4.

89
00:06:19,135 --> 00:06:33,727
Tlenu będzie 100% minus 27,3%, co daje 72,7%

90
00:06:36,582 --> 00:06:38,658
Prawo stałości składu mówi,

91
00:06:38,758 --> 00:06:40,784
że dany związek chemiczny, 

92
00:06:40,884 --> 00:06:42,832
niezależnie od pochodzenia

93
00:06:42,932 --> 00:06:44,643
i sposobu otrzymywania 

94
00:06:44,743 --> 00:06:46,533
ma zawsze taki sam skład

95
00:06:46,633 --> 00:06:50,077
czyli proporcje atomów każdego z pierwiastków

96
00:06:50,177 --> 00:06:51,387
które go tworzą.

97
00:06:52,341 --> 00:06:54,488
Tym filmem chcieliśmy ci pokazać 

98
00:06:54,588 --> 00:06:57,534
że obliczenia chemiczne nie muszą być trudne.

99
00:06:57,634 --> 00:07:00,417
Pomyśl, kto jeszcze ma z tym tematem problem

100
00:07:00,517 --> 00:07:02,398
i podziel się z nim tą lekcją.