1
00:00:00,768 --> 00:00:03,413
Jakiś czas temu można było usłyszeć reklamę

2
00:00:03,513 --> 00:00:05,481
gumy do żucia, która przywracała 

3
00:00:05,581 --> 00:00:07,273
neutralne pH w ustach.

4
00:00:07,680 --> 00:00:11,264
Tylko czym jest to pH i jakie pH jest neutralne?

5
00:00:11,520 --> 00:00:14,952
Na te pytania niestety reklama nie odpowiada.

6
00:00:15,104 --> 00:00:17,408
Wyręczymy ją w dzisiejszej lekcji.

7
00:00:27,904 --> 00:00:29,665
W życiu codziennym wiemy

8
00:00:29,765 --> 00:00:32,508
że są rzeczy bardziej i mniej kwaśne.

9
00:00:33,024 --> 00:00:34,560
Możesz to sam sprawdzić.

10
00:00:35,069 --> 00:00:38,074
Spróbuj octu, soku z kiszonej kapusty 

11
00:00:38,174 --> 00:00:41,209
i zsiadłego mleka, a później ustaw je w

12
00:00:41,309 --> 00:00:45,037
kolejności od najmniej do najbardziej kwaśnego.

13
00:00:45,387 --> 00:00:46,955
I jak ci poszło?

14
00:00:47,169 --> 00:00:50,056
Pewnie najkwaśniejszy okazał się ocet

15
00:00:50,432 --> 00:00:53,248
a zsiadłe mleko było kwaśne tylko trochę.

16
00:00:54,272 --> 00:00:56,320
Trudniej będzie w domu znaleźć coś

17
00:00:56,832 --> 00:00:58,659
co jest przeciwieństwem kwaśnego 

18
00:00:58,759 --> 00:01:00,927
ale czego możesz bezpiecznie spróbować.

19
00:01:01,952 --> 00:01:04,398
Przykładem substancji zwanych zasadami 

20
00:01:04,498 --> 00:01:06,271
jest białko jaja kurzego.

21
00:01:06,560 --> 00:01:09,507
Kolejnym - woda morska, której możesz się 

22
00:01:09,607 --> 00:01:12,483
niechcący opić w trakcie kąpieli w morzu.

23
00:01:12,960 --> 00:01:15,520
Zasadowy odczyn ma też krew i łzy.

24
00:01:16,032 --> 00:01:18,592
Czy możesz określić smak takich substancji?

25
00:01:19,104 --> 00:01:22,176
Większość ludzi powie, że są one lekko słone.

26
00:01:22,735 --> 00:01:24,869
O tym, co to jest ten odczyn

27
00:01:24,969 --> 00:01:26,557
 powiem ci za chwilę.

28
00:01:28,832 --> 00:01:31,740
Wróćmy do naszej reklamy i zastanówmy się

29
00:01:31,840 --> 00:01:34,315
co mogli mieć na myśli jej autorzy.

30
00:01:34,720 --> 00:01:36,891
Tu dochodzimy do pojęcia odczynu

31
00:01:36,991 --> 00:01:38,815
i określającej go skali pH.

32
00:01:39,328 --> 00:01:41,742
PH mówi nam, że roztwór może mieć

33
00:01:41,842 --> 00:01:44,704
 odczyn obojętny, kwaśny bądź zasadowy.

34
00:01:45,472 --> 00:01:48,288
Skoro pH w ustach miało być neutralne

35
00:01:48,544 --> 00:01:51,526
to może chodziło w reklamie o to, że guma 

36
00:01:51,626 --> 00:01:54,175
wyrównuje odczyn śliny do obojętnego

37
00:01:54,432 --> 00:01:57,760
czyli takiego, którego pH równe jest siedmiu?

38
00:01:58,272 --> 00:02:00,576
Właśnie takie pH ma czysta woda.

39
00:02:00,832 --> 00:02:02,880
Nie ma ona żadnego smaku.

40
00:02:04,416 --> 00:02:07,182
Dlaczego jednak obojętny odczyn oznaczamy

41
00:02:07,282 --> 00:02:10,048
siódemką, a nie na przykład 1 albo zerem?

42
00:02:10,648 --> 00:02:12,261
To kwestia umowy.

43
00:02:12,608 --> 00:02:14,955
Chemicy kwaśnymi określają roztwory

44
00:02:15,055 --> 00:02:17,471
w których liczba jonów wodorowych H+

45
00:02:17,728 --> 00:02:20,544
przeważa nad jonami wodorotlenowymi OH-.

46
00:02:21,312 --> 00:02:22,336
I odwrotnie:

47
00:02:22,592 --> 00:02:25,408
roztwory, w których więcej jest jonów OH minus

48
00:02:25,664 --> 00:02:27,456
są uznawane za zasadowe.

49
00:02:27,712 --> 00:02:29,545
Do ustalenia odczynu przyjęto

50
00:02:29,645 --> 00:02:32,063
stężenie jonów wodorowych w roztworze.

51
00:02:32,576 --> 00:02:35,136
Stężenie to określa się w jednostkach pH.

52
00:02:35,392 --> 00:02:37,184
Od 0 do 14.

53
00:02:37,696 --> 00:02:40,309
Co ciekawe, im więcej jonów wodorowych

54
00:02:40,409 --> 00:02:43,688
zawiera dany roztwór, tym jego pH jest niższe.

55
00:02:43,788 --> 00:02:45,374
Ale to też kwestia umowy 

56
00:02:45,474 --> 00:02:48,435
o której więcej dowiesz się w szkole średniej.

57
00:02:51,898 --> 00:02:54,199
Najbardziej kwaśny roztwór 

58
00:02:54,299 --> 00:02:56,383
ma pH między zero a jeden.

59
00:02:56,640 --> 00:02:59,611
Przyjęło się też, że roztwory, które mają odczyn 

60
00:02:59,711 --> 00:03:06,151
kwaśny, mają pH w przedziale od zera do 6,99.

61
00:03:06,624 --> 00:03:09,184
Za pH neutralne uznajemy 7.

62
00:03:09,579 --> 00:03:12,701
Wszystkie roztwory, w których przeważają 

63
00:03:12,801 --> 00:03:15,796
jony wodorotlenowe, mają odczyn zasadowy

64
00:03:15,896 --> 00:03:18,399
od siedmiu i jednej setnej do 14.

65
00:03:18,656 --> 00:03:19,936
Wszystko to pięknie

66
00:03:20,192 --> 00:03:22,695
ale jak my możemy sprawdzić, jaki odczyn 

67
00:03:22,795 --> 00:03:24,799
ma roztwór, który nas interesuje?

68
00:03:26,080 --> 00:03:27,984
Chemicy w laboratoriach 

69
00:03:28,084 --> 00:03:31,455
do badania odczynu używają... odczynników.

70
00:03:31,940 --> 00:03:34,410
Zgadnij, dlaczego tak się nazywają?

71
00:03:35,040 --> 00:03:37,088
Najczęściej specjalnych papierków.

72
00:03:37,600 --> 00:03:40,582
Są to papierki wskaźnikowe, które zmieniają 

73
00:03:40,682 --> 00:03:42,975
barwę w zależności od pH roztworu, w którym

74
00:03:43,232 --> 00:03:44,512
się je zanurza.

75
00:03:45,024 --> 00:03:47,584
Ich oryginalny kolor to pomarańczowy.

76
00:03:48,096 --> 00:03:50,249
W roztworach o odczynie obojętnym 

77
00:03:50,349 --> 00:03:53,215
nie zmieniają barwy i pozostają pomarańczowe.

78
00:03:53,984 --> 00:03:56,774
W roztworach o odczynie kwaśnym przyjmują 

79
00:03:56,874 --> 00:03:59,614
kolor czerwony, a w roztworach o odczynie 

80
00:03:59,714 --> 00:04:01,151
zasadowym - niebieski.

81
00:04:01,664 --> 00:04:04,634
Istnieją też bardziej zaawansowane papierki 

82
00:04:04,734 --> 00:04:07,448
wskaźnikowe, które pozwalają określić pH 

83
00:04:07,548 --> 00:04:09,850
bardziej precyzyjnie, na podstawie 

84
00:04:09,950 --> 00:04:12,254
skali zmian barwy.

85
00:04:16,245 --> 00:04:18,178
Są też inne związki chemiczne 

86
00:04:18,278 --> 00:04:20,491
które zmieniają kolor w zależności 

87
00:04:20,591 --> 00:04:22,458
od odczynu badanego roztworu.

88
00:04:23,167 --> 00:04:26,146
Fenoloftaleina zabarwia się tylko w roztworach

89
00:04:26,246 --> 00:04:30,334
o odczynie zasadowym - o pH od 8 do 14.

90
00:04:30,591 --> 00:04:33,663
Przybiera wtedy piękny, malinowy kolor.

91
00:04:33,803 --> 00:04:35,968
W kwasach nie barwi się.

92
00:04:36,479 --> 00:04:38,783
Oranż metylowy reaguje przeciwnie.

93
00:04:39,039 --> 00:04:40,279
Robi się czerwony 

94
00:04:40,379 --> 00:04:42,622
w roztworach z odczynem kwaśnym.

95
00:04:43,135 --> 00:04:45,695
W roztworach obojętnych jest pomarańczowy

96
00:04:46,207 --> 00:04:48,511
co możesz skojarzyć z jego nazwą

97
00:04:49,003 --> 00:04:50,659
a w roztworach zasadowych 

98
00:04:50,759 --> 00:04:53,333
kolor pomarańczowy trochę się rozjaśni.

99
00:04:56,446 --> 00:04:59,495
Są takie kwasy, które rozpuszczone w wodzie

100
00:04:59,595 --> 00:05:02,500
rozpadają się na jony praktycznie w 100%.

101
00:05:03,065 --> 00:05:05,357
O tym, co to są jony, dowiesz się 

102
00:05:05,457 --> 00:05:07,198
z jednej z naszych lekcji.

103
00:05:07,688 --> 00:05:10,783
Tak zachowuje się na przykład kwas solny.

104
00:05:11,039 --> 00:05:14,367
Mówi się o nich, że są mocnymi elektrolitami.

105
00:05:14,657 --> 00:05:16,796
Są też i takie, które w wodzie 

106
00:05:16,896 --> 00:05:19,742
tylko częściowo ulegają rozpadowi na jony

107
00:05:19,999 --> 00:05:22,047
jak na przykład kwas węglowy.

108
00:05:22,303 --> 00:05:25,887
Tak, to ten, który daje smak wodzie gazowanej.

109
00:05:26,143 --> 00:05:28,447
Ten będzie słabym elektrolitem.

110
00:05:29,046 --> 00:05:32,843
Mocne elektrolity zdecydowanie lepiej niż słabe

111
00:05:32,943 --> 00:05:35,102
 przewodzą prąd elektryczny.

112
00:05:35,643 --> 00:05:37,919
Podobnie jest z zasadami.

113
00:05:38,175 --> 00:05:40,991
Są wśród nich słabe i mocne elektrolity.

114
00:05:41,247 --> 00:05:43,535
Do mocnych należą zasady pierwiastków

115
00:05:43,635 --> 00:05:46,366
pierwszej i drugiej grupy układu okresowego.

116
00:05:46,623 --> 00:05:49,414
Szczególnie wodorotlenek potasu, sodu

117
00:05:49,514 --> 00:05:51,230
 i wodorotlenek wapnia.

118
00:05:51,743 --> 00:05:53,855
Do słabych zasadowych elektrolitów 

119
00:05:53,955 --> 00:05:55,489
można zaliczyć amoniak.

120
00:05:56,095 --> 00:05:59,058
Zasady o pH od 8 do 10 są najczęściej 

121
00:05:59,158 --> 00:06:01,833
wykorzystywane w produkcji środków 

122
00:06:01,933 --> 00:06:05,054
do czyszczenia zębów, prania bądź mycia.

123
00:06:08,895 --> 00:06:10,768
Czy wiesz że możesz samodzielnie 

124
00:06:10,868 --> 00:06:12,924
w prosty sposób przygotować wskaźnik 

125
00:06:13,024 --> 00:06:14,781
do określania odczynu roztworów?

126
00:06:15,494 --> 00:06:16,948
Zaskoczyłam cię?

127
00:06:17,343 --> 00:06:19,774
Wystarczy kawałek czerwonej kapusty 

128
00:06:19,874 --> 00:06:20,926
zalać wrzątkiem.

129
00:06:21,245 --> 00:06:22,601
Taki roztwór w wodzie

130
00:06:22,701 --> 00:06:24,593
ma barwę niebiesko-fioletową.

131
00:06:24,842 --> 00:06:27,165
Przygotuj w szklankach poznane na lekcji 

132
00:06:27,265 --> 00:06:29,422
przykłady kwasów: octu, zsiadłego mleka

133
00:06:29,522 --> 00:06:30,542
 soku z cytryny.

134
00:06:30,655 --> 00:06:32,703
Oraz roztwory o odczynie zasadowym:

135
00:06:32,959 --> 00:06:34,800
wymieszaną z wodą pastę do zębów 

136
00:06:34,900 --> 00:06:36,798
i wodny roztwór proszku do prania.

137
00:06:37,055 --> 00:06:38,531
Do oddzielnej szklanki 

138
00:06:38,631 --> 00:06:40,638
wlej trochę przegotowanej wody.

139
00:06:40,895 --> 00:06:42,687
Woda ma pH równe 7.

140
00:06:43,199 --> 00:06:44,921
Teraz dodaj do każdej szklanki

141
00:06:45,021 --> 00:06:47,038
 trochę wywaru z czerwonej kapusty.

142
00:06:47,807 --> 00:06:49,087
Opisz, co się stanie.

143
00:06:52,415 --> 00:06:55,999
W occie, zsiadłym mleku, soku z cytryny

144
00:06:56,255 --> 00:06:58,815
 nasz wskaźnik przybiera kolor czerwony.

145
00:06:59,327 --> 00:07:02,262
W roztworze pasty do zębów i proszku do prania

146
00:07:02,362 --> 00:07:03,934
 zmienia kolor na zielony

147
00:07:04,191 --> 00:07:06,239
a po chwili przebarwia się na żółto.

148
00:07:07,519 --> 00:07:10,591
W wodzie kolor wskaźnika nie zmienił się.

149
00:07:10,847 --> 00:07:12,895
Może trochę przyblakł piękny fiolet

150
00:07:13,151 --> 00:07:14,943
bo woda go rozcieńczyła.

151
00:07:15,199 --> 00:07:16,479
Jaki z tego wniosek?

152
00:07:17,247 --> 00:07:19,435
Wywar z czerwonej kapusty barwi się 

153
00:07:19,535 --> 00:07:21,598
na czerwono w roztworach kwaśnych.

154
00:07:22,111 --> 00:07:24,218
W wodzie, która ma pH równe siedmiu

155
00:07:24,318 --> 00:07:25,438
 nie zmienia koloru

156
00:07:25,695 --> 00:07:27,487
a w zasadach staje się zielony.

157
00:07:27,787 --> 00:07:29,646
Wiedząc to, możesz określić pH 

158
00:07:29,746 --> 00:07:31,789
nieznanych ci wcześniej roztworów.

159
00:07:35,534 --> 00:07:38,627
PH to wielkość, która określa odczyn roztworu

160
00:07:38,727 --> 00:07:41,611
czyli jego kwaśny bądź zasadowy charakter.

161
00:07:42,079 --> 00:07:45,663
W kwasach pH przybiera wartość od 0 do 7

162
00:07:45,763 --> 00:07:47,967
a w zasadach - od 7 do 14.

163
00:07:48,186 --> 00:07:50,548
Wskaźniki chemiczne zmieniają barwę 

164
00:07:50,648 --> 00:07:53,563
w różnych odczynach, na przykład uniwersalny 

165
00:07:53,663 --> 00:07:56,310
papierek w roztworach kwaśnych przybiera 

166
00:07:56,410 --> 00:07:58,973
barwę czerwoną, a w zasadach niebieską.

167
00:08:01,887 --> 00:08:04,580
Od dzisiaj odczyn kwaśny, zasadowy i obojętny

168
00:08:04,680 --> 00:08:06,934
nie mają przed tobą tajemnic, ale jeżeli 

169
00:08:07,034 --> 00:08:08,189
nie chcesz mieć pecha na lekcjach chemii

170
00:08:08,447 --> 00:08:10,495
zapraszam cię na naszą stronę

171
00:08:10,595 --> 00:08:12,363
pistacja.tv