1
00:00:00,032 --> 00:00:02,183
Jasiu, do czego jest ta rura?

2
00:00:02,560 --> 00:00:05,120
Panie Majster, ta rura jest do niczego

3
00:00:05,220 --> 00:00:06,953
bo jest zapchana.

4
00:00:07,168 --> 00:00:09,304
Czy widziałeś kiedyś, jak się rozwiązuje 

5
00:00:09,404 --> 00:00:10,584
problem z zapchaną rurą 

6
00:00:10,684 --> 00:00:12,287
lub zatkanym zlewem w łazience?

7
00:00:12,734 --> 00:00:16,348
Jeżeli tak, to wiesz, że pomagają białe granulki

8
00:00:16,448 --> 00:00:18,688
zalane dużym strumieniem wody.

9
00:00:18,852 --> 00:00:21,504
Te granulki to wodorotlenek sodu.

10
00:00:21,743 --> 00:00:25,022
Związek ten gwałtownie reaguje i rozkłada to

11
00:00:25,122 --> 00:00:28,326
co nie pozwoliło nam spokojnie zmyć naczyń.

12
00:00:38,400 --> 00:00:39,758
Z wodorotlenkami masz 

13
00:00:39,858 --> 00:00:41,912
do czynienia każdego dnia.

14
00:00:42,240 --> 00:00:43,688
Wodorotlenek wapnia 

15
00:00:43,788 --> 00:00:45,311
zwany wapnem gaszonym

16
00:00:45,568 --> 00:00:48,384
jest wykorzystywany jako zaprawa murarska.

17
00:00:48,561 --> 00:00:50,267
Wielu domów nie dałoby się

18
00:00:50,367 --> 00:00:52,969
bez niego zbudować. Jeśli go rozcieńczyć

19
00:00:53,069 --> 00:00:55,874
powstanie mleko wapienne - znany od dawien 

20
00:00:55,974 --> 00:00:58,508
dawna środek dezynfekcyjny do bielenia 

21
00:00:58,608 --> 00:01:01,142
ścian budynków i zwalczania szkodników 

22
00:01:01,242 --> 00:01:02,612
w sadownictwie.

23
00:01:02,976 --> 00:01:05,177
Ty możesz się z nim spotkać w klasie

24
00:01:05,277 --> 00:01:07,428
jeśli będziecie robić doświadczenie 

25
00:01:07,528 --> 00:01:09,679
wykrywające obecność tlenku węgla 4 

26
00:01:09,779 --> 00:01:11,167
w wydychanym powietrzu.

27
00:01:14,496 --> 00:01:17,312
Ten wodorotlenek pomaga też zmiękczać wodę

28
00:01:17,568 --> 00:01:20,694
a pod oznaczeniem E526 jest wykorzystywany 

29
00:01:20,794 --> 00:01:23,575
w przemyśle spożywczym, jako regulator 

30
00:01:23,675 --> 00:01:26,013
kwasowości oraz składnik wiążący 

31
00:01:26,113 --> 00:01:28,574
i utwardzający strukturę produktu.

32
00:01:28,832 --> 00:01:31,392
Jest też stosowany w przemyśle cukrowniczym

33
00:01:31,648 --> 00:01:33,696
do oczyszczania soku buraczanego

34
00:01:33,952 --> 00:01:37,024
w kosmetyce jako składnik kremów do depilacji

35
00:01:37,280 --> 00:01:40,096
a w stomatologii jako podkład pod plomby

36
00:01:40,352 --> 00:01:41,899
albo opatrunek tymczasowy 

37
00:01:41,999 --> 00:01:43,423
w trakcie leczenia zęba.

38
00:01:46,496 --> 00:01:48,544
Mydło, którym myjesz ręce

39
00:01:48,800 --> 00:01:50,592
ten związek już omawialiśmy

40
00:01:50,787 --> 00:01:52,538
w innej naszej lekcji

41
00:01:52,896 --> 00:01:54,944
też jest pochodną wodorotlenku.

42
00:01:55,200 --> 00:01:57,504
Konkretnie wodorotlenku sodu.

43
00:01:58,272 --> 00:02:01,171
Używa się go zresztą nie tylko do produkcji 

44
00:02:01,271 --> 00:02:03,584
mydła, ale też wielu innych środków 

45
00:02:03,684 --> 00:02:06,315
czyszczących, piorących i wybielających.

46
00:02:06,720 --> 00:02:08,256
Bez sody kaustycznej

47
00:02:08,512 --> 00:02:11,584
bo tak brzmi jedna z jego zwyczajowych nazw

48
00:02:11,840 --> 00:02:14,809
nie byłoby papieru, sztucznego jedwabiu 

49
00:02:14,909 --> 00:02:17,727
ani gumy, jak w samochodowych oponach.

50
00:02:18,240 --> 00:02:21,159
Ten wodorotlenek stosowany jest też 

51
00:02:21,259 --> 00:02:23,468
w przemyśle spożywczym jako 

52
00:02:23,568 --> 00:02:25,662
regulator kwasowości E524.

53
00:02:29,504 --> 00:02:31,766
W produkcji mydła wodorotlenek sodu

54
00:02:31,866 --> 00:02:33,599
ma też swojego przyjaciela.

55
00:02:33,856 --> 00:02:35,904
Jest nim wodorotlenek potasu.

56
00:02:36,160 --> 00:02:38,478
Mydła wyprodukowanego z jego udziałem

57
00:02:38,578 --> 00:02:40,512
nie da się jednak wziąć w rękę.

58
00:02:40,768 --> 00:02:43,455
Jest tak maziste, że nadaje się raczej 

59
00:02:43,555 --> 00:02:45,119
do pojemników z pompką.

60
00:02:45,888 --> 00:02:48,403
Wodorotlenek potasu to także składnik 

61
00:02:48,503 --> 00:02:50,496
kremów po goleniu i preparatów 

62
00:02:50,596 --> 00:02:53,079
do zmiękczania skórek.

63
00:02:53,568 --> 00:02:55,976
Jest elektrolitem w akumulatorach 

64
00:02:56,076 --> 00:02:58,941
niklowo-kadmowych, środkiem do trawienia 

65
00:02:59,041 --> 00:03:01,833
matryc w litografii i płytek krzemowych 

66
00:03:01,933 --> 00:03:03,691
w przemyśle komputerowym.

67
00:03:04,832 --> 00:03:06,112
Pewnie nie wiesz

68
00:03:06,368 --> 00:03:09,952
ale 5% roztwór wodorotlenku potasu

69
00:03:10,208 --> 00:03:11,744
służy do...

70
00:03:11,931 --> 00:03:14,420
...identyfikacji grzybów.

71
00:03:17,632 --> 00:03:19,539
Z kolei w paście do zębów 

72
00:03:19,639 --> 00:03:21,471
mamy wodorotlenek magnezu

73
00:03:21,728 --> 00:03:24,544
który pełni w niej rolę substancji ściernej.

74
00:03:24,800 --> 00:03:26,802
Kiedy dzisiaj będziesz myć zęby

75
00:03:26,902 --> 00:03:28,639
przypomnij sobie tę lekcję.

76
00:03:29,408 --> 00:03:32,026
Wodorotlenek magnezu obok kosmetyków 

77
00:03:32,126 --> 00:03:34,527
ma także zastosowanie w medycynie.

78
00:03:35,040 --> 00:03:38,624
Jest składnikiem leków przeciw nadkwasocie.

79
00:03:38,880 --> 00:03:41,440
Zwykle w połączeniu z wodorotlenkiem glinu.

80
00:03:41,952 --> 00:03:43,898
Takie preparaty możesz znaleźć

81
00:03:43,998 --> 00:03:45,279
 w domowej apteczce.

82
00:03:45,792 --> 00:03:48,558
Magnez w postaci wodorotlenku 

83
00:03:48,658 --> 00:03:50,998
wykorzystywany jest także 

84
00:03:51,098 --> 00:03:54,239
w przemyśle spożywczym, jako E528.

85
00:03:54,752 --> 00:03:57,099
Pełni rolę konserwantu, głównie do 

86
00:03:57,199 --> 00:03:59,614
produktów kakaowych i czekoladowych.

87
00:04:03,200 --> 00:04:05,073
Większość wodorotlenków metali 

88
00:04:05,173 --> 00:04:07,295
z grupy pierwszej układu okresowego

89
00:04:07,552 --> 00:04:10,112
to żrące, śliskie ciała stałe.

90
00:04:10,624 --> 00:04:13,696
Chemicy mówią o nich, że są higroskopijne

91
00:04:13,952 --> 00:04:16,768
to znaczy, że chętnie pochłaniają wilgoć

92
00:04:17,024 --> 00:04:19,583
a proces ten jest silnie egzotermiczny.

93
00:04:19,839 --> 00:04:21,887
Jeśli nie pamiętasz, co to znaczy

94
00:04:22,143 --> 00:04:24,447
koniecznie obejrzyj nasz film o reakcjach.

95
00:04:25,215 --> 00:04:27,499
Stężone zasady w kontakcie ze skórą 

96
00:04:27,599 --> 00:04:30,078
która przecież ma w sobie sporo wilgoci

97
00:04:30,335 --> 00:04:32,128
po prostu parzą.

98
00:04:32,895 --> 00:04:34,765
Jako przykład możemy tu podać 

99
00:04:34,865 --> 00:04:35,967
wodorotlenek sodu.

100
00:04:36,207 --> 00:04:38,776
To nasz znajomy od przepychania rur.

101
00:04:39,039 --> 00:04:42,111
Stopiony niszczy nawet szkło i porcelanę

102
00:04:42,367 --> 00:04:44,701
dlatego przechowuje się go w szczelnych 

103
00:04:44,801 --> 00:04:46,718
pojemnikach z tworzyw sztucznych.

104
00:04:47,487 --> 00:04:50,303
Wodorotlenki inne niż sodu i potasu

105
00:04:50,559 --> 00:04:53,498
nie są już tak żrące, ale nadal są ciałami 

106
00:04:53,598 --> 00:04:56,190
stałymi, w większości o barwie białej.

107
00:04:59,263 --> 00:05:02,338
Po wrzuceniu do wody wodorotlenki aktywnych

108
00:05:02,438 --> 00:05:05,150
metali rozpadają się na kationy metali

109
00:05:05,407 --> 00:05:07,455
i aniony grupy wodorotlenowej.

110
00:05:07,967 --> 00:05:10,271
W ten sposób powstają zasady

111
00:05:10,527 --> 00:05:13,240
czyli roztwory ,w których przewagę mają 

112
00:05:13,340 --> 00:05:14,878
jony wodorotlenowe OH-.

113
00:05:15,903 --> 00:05:19,033
Zasady można zatem dla zasady uzyskać tylko 

114
00:05:19,133 --> 00:05:22,046
z wodorotlenków rozpuszczalnych w wodzie.

115
00:05:23,049 --> 00:05:24,527
Pamiętaj!

116
00:05:24,863 --> 00:05:27,222
Liczba powstających ładunków dodatnich 

117
00:05:27,322 --> 00:05:29,075
zawsze musi być równa liczbie 

118
00:05:29,175 --> 00:05:30,597
ładunków ujemnych.

119
00:05:30,918 --> 00:05:33,792
Zobacz: wodorotlenek sodu rozpada się 

120
00:05:33,892 --> 00:05:36,382
pod wpływem wody na kation sodowy

121
00:05:36,639 --> 00:05:38,642
i anion wodorotlenowy.

122
00:05:38,943 --> 00:05:41,247
A dysocjację wodorotlenku wapnia

123
00:05:41,503 --> 00:05:42,783
zapiszemy tak:

124
00:05:47,647 --> 00:05:49,439
Spróbujesz swoich sił?

125
00:05:49,723 --> 00:05:54,283
Zapisz dysocjację wodorotlenku potasu KOH.

126
00:05:57,631 --> 00:05:59,275
Sprawdź, czy twoje równanie 

127
00:05:59,375 --> 00:06:00,958
wygląda tak samo, jak moje.

128
00:06:04,543 --> 00:06:07,405
Wodorotlenki metali nie ograniczają się jednak

129
00:06:07,505 --> 00:06:10,430
do pierwszej i drugiej grupy układu okresowego.

130
00:06:10,687 --> 00:06:14,487
Ich wzór ogólny to MOH n razy wzięte

131
00:06:14,587 --> 00:06:18,765
gdzie M+ to kation metalu, OH- to anion 

132
00:06:18,865 --> 00:06:22,401
grupy wodorotlenowej, a n oznacza 

133
00:06:22,501 --> 00:06:26,301
wartościowość metalu w wodorotlenku.

134
00:06:26,815 --> 00:06:29,923
Wśród wodorotlenków metali znany jest 

135
00:06:30,023 --> 00:06:33,214
wodorotlenek glinu Al OH 3 razy wzięte.

136
00:06:33,727 --> 00:06:35,840
To gąbczasta,  biała substancja 

137
00:06:35,940 --> 00:06:38,138
o dużej porowatości, dzięki której

138
00:06:38,238 --> 00:06:40,419
łatwo pochłania zanieczyszczenia.

139
00:06:40,895 --> 00:06:43,941
W połączeniu z tworzywami sztucznymi i gumą

140
00:06:44,041 --> 00:06:46,245
zwiększa ich odporność na ogień 

141
00:06:46,345 --> 00:06:48,383
i zmniejsza wytwarzanie toksycznych dymów.

142
00:06:49,343 --> 00:06:52,139
Ma zastosowanie w produkcji papieru 

143
00:06:52,239 --> 00:06:54,718
by nadawać kartkom piękny połysk

144
00:06:55,231 --> 00:06:56,767
a także w medycynie.

145
00:06:57,023 --> 00:06:59,610
Wykorzystywany jest w lekach na zgagę 

146
00:06:59,710 --> 00:07:01,954
bo zobojętnia sok żołądkowy

147
00:07:02,143 --> 00:07:04,447
oraz w niektórych szczepionkach jako nośnik.

148
00:07:07,263 --> 00:07:09,559
Jest też polerującym składnikiem 

149
00:07:09,659 --> 00:07:12,190
pasty do zębów i pomaga przy usuwaniu

150
00:07:12,290 --> 00:07:13,837
 kamienia nazębnego.

151
00:07:14,431 --> 00:07:17,503
Wodorotlenki tworzą też metale z innych grup.

152
00:07:17,759 --> 00:07:19,295
Na przykład miedź.

153
00:07:19,807 --> 00:07:23,071
Jej najbardziej kolorowym wodorotlenkiem jest 

154
00:07:23,171 --> 00:07:26,462
ten o wzorze Cu OH dwa razy wzięte.

155
00:07:26,719 --> 00:07:30,047
Poza tym, że posiada piękną, lazurową barwę

156
00:07:30,303 --> 00:07:32,944
potrafi on rozkładać celulozę, wyjątkowo 

157
00:07:33,044 --> 00:07:35,569
odporną substancję organiczną, o której 

158
00:07:35,669 --> 00:07:37,982
dowiesz się z lekcji o wielocukrach.

159
00:07:38,495 --> 00:07:40,969
Tę ciekawą właściwość wykorzystuje się 

160
00:07:41,069 --> 00:07:42,781
w przemyśle, przy produkcji 

161
00:07:42,881 --> 00:07:44,125
sztucznego jedwabiu.

162
00:07:45,151 --> 00:07:46,909
Pomyśl o tym wodorotlenku

163
00:07:47,009 --> 00:07:48,478
 jeśli masz akwarium.

164
00:07:48,735 --> 00:07:50,989
Jest bezwzględny dla pasożytów

165
00:07:51,089 --> 00:07:52,575
a łagodny dla rybek.

166
00:07:52,831 --> 00:07:54,360
W przeciwieństwie do innych 

167
00:07:54,460 --> 00:07:56,158
rozpuszczalnych związków miedzi

168
00:07:56,927 --> 00:07:59,219
chwalą go też ogrodnicy.

169
00:07:59,487 --> 00:08:02,059
Po pierwsze dlatego, że skutecznie zwalcza

170
00:08:02,159 --> 00:08:04,606
grzyby i nicienie w rozmaitych uprawach.

171
00:08:05,119 --> 00:08:08,298
Po drugie, w połączeniu z lateksową farbą

172
00:08:08,398 --> 00:08:11,262
tworzy miksturę znacznie poprawiającą

173
00:08:11,362 --> 00:08:13,302
ukorzenianie się młodych roślin.

174
00:08:15,871 --> 00:08:18,687
Okazuje się, że wśród wodorotlenków

175
00:08:19,199 --> 00:08:21,503
gdzie M+ to kation metalu

176
00:08:21,759 --> 00:08:24,063
jest nawet jeden, niemetaliczny rodzynek.

177
00:08:24,575 --> 00:08:27,903
Kation amonowy o wzorze NH4+.

178
00:08:28,671 --> 00:08:30,568
Kation ten powstaje w wyniku 

179
00:08:30,668 --> 00:08:32,766
rozpuszczania amoniaku w wodzie.

180
00:08:33,279 --> 00:08:36,095
Tworzy się wtedy tak zwana woda amoniakalna

181
00:08:36,351 --> 00:08:38,129
która jest słabą zasadą.

182
00:08:38,399 --> 00:08:41,387
Wykorzystuje się ją do produkcji żelatyny

183
00:08:41,487 --> 00:08:44,030
barwników oraz jako nawóz sztuczny.

184
00:08:44,799 --> 00:08:47,023
Możesz ją znaleźć w łazience, bo jest 

185
00:08:47,123 --> 00:08:49,406
składnikiem wielu środków czyszczących.

186
00:08:49,919 --> 00:08:52,991
To dzięki niej szyby błyszczą i nie mają smug.

187
00:08:54,015 --> 00:08:57,206
Świetnie czyści też poczerniałą biżuterię

188
00:08:57,306 --> 00:08:59,390
 ze srebra, złota i platyny.

189
00:09:00,415 --> 00:09:03,209
Wystarczy włożyć łańcuszek czy obrączkę 

190
00:09:03,309 --> 00:09:05,534
do wody amoniakalnej i poczekać.

191
00:09:05,749 --> 00:09:07,612
Będą jak nowe.

192
00:09:08,095 --> 00:09:10,723
W czystej, choć rozcieńczonej postaci

193
00:09:10,823 --> 00:09:13,401
akwaryści używają jej, by przygotować 

194
00:09:13,501 --> 00:09:15,261
nowy zbiornik do zasiedlenia rybek.

195
00:09:16,031 --> 00:09:18,059
Można powiedzieć, że ta woda 

196
00:09:18,159 --> 00:09:19,614
jest też ekologiczna.

197
00:09:20,127 --> 00:09:22,535
Jest bowiem stosowana jako reduktor

198
00:09:22,635 --> 00:09:25,625
w procesach obniżających ilość tlenków azotu

199
00:09:25,725 --> 00:09:27,381
emitowanych do atmosfery 

200
00:09:27,481 --> 00:09:29,257
przez zakłady przemysłowe.

201
00:09:31,391 --> 00:09:33,951
Wiesz już sporo o wodorotlenkach.

202
00:09:34,463 --> 00:09:36,547
Ale czy wiesz, jak poprawnie zapisać 

203
00:09:36,647 --> 00:09:38,558
ich nazwy, żeby zaliczyć klasówkę?

204
00:09:39,327 --> 00:09:41,926
Nie przejmuj się. Akurat w tych związkach 

205
00:09:42,026 --> 00:09:43,678
tworzenie nazw jest proste.

206
00:09:44,191 --> 00:09:46,835
Do słowa wodorotlenek dodajesz po prostu

207
00:09:46,935 --> 00:09:49,310
nazwę metalu tworzącego ten związek.

208
00:09:49,823 --> 00:09:53,663
Na przykład KOH to wodorotlenek potasu

209
00:09:54,175 --> 00:09:58,783
a Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia.

210
00:09:59,551 --> 00:10:01,946
Jeśli metal tworzy więcej niż jeden 

211
00:10:02,046 --> 00:10:04,526
wodorotlenek, do nazwy dodajemy liczbę

212
00:10:04,626 --> 00:10:07,446
która mówi, jaka jest wartościowość metalu 

213
00:10:07,546 --> 00:10:09,533
w tym konkretnym wodorotlenku.

214
00:10:10,303 --> 00:10:16,191
I tak: Cu(OH)2 to wodorotlenek miedzi 2.

215
00:10:18,239 --> 00:10:19,519
Teraz Twoja kolej.

216
00:10:20,031 --> 00:10:24,383
Podaj nazwę wodorotlenku o wzorze LiOH.

217
00:10:28,479 --> 00:10:30,271
Jest to wodorotlenek litu.

218
00:10:31,551 --> 00:10:33,343
I ostatnie zadanie.

219
00:10:33,599 --> 00:10:37,951
Jak nazwiemy wodorotlenek o wzorze CuOH?

220
00:10:40,912 --> 00:10:44,365
To oczywiście wodorotlenek miedzi 1.

221
00:10:47,167 --> 00:10:52,025
Wodorotlenki to związki o wzorze ogólnym:

222
00:10:52,125 --> 00:10:53,373
M(OH)n

223
00:10:53,567 --> 00:10:55,653
Dysocjują na kation metalu 

224
00:10:55,753 --> 00:10:57,918
i aniony grupy wodorotlenowej

225
00:10:58,175 --> 00:11:00,479
których liczbę określa n.

226
00:11:00,991 --> 00:11:03,037
Nazwy wodorotlenków tworzymy 

227
00:11:03,137 --> 00:11:05,205
dodając do słowa wodorotlenek 

228
00:11:05,305 --> 00:11:07,903
nazwę tworzącego go metalu w dopełniaczu.

229
00:11:08,415 --> 00:11:11,231
Na przykład wodorotlenek glinu.

230
00:11:13,279 --> 00:11:14,559
Każdy ma zasady.

231
00:11:14,815 --> 00:11:17,705
Nasze zasady są proste: chcemy pokazywać Ci

232
00:11:17,805 --> 00:11:19,209
chemię w jak najlepszy

233
00:11:19,309 --> 00:11:21,378
i najbardziej przyjazny sposób.

234
00:11:21,727 --> 00:11:23,263
Chcesz nas sprawdzić?

235
00:11:23,519 --> 00:11:27,290
Zapraszam cię na naszą stronę pistacja.tv