1
00:00:01,280 --> 00:00:03,451
Dojrzałe banany są słodkie.

2
00:00:03,584 --> 00:00:05,525
To efekt stopniowej przemiany 

3
00:00:05,625 --> 00:00:07,523
zawartych w nich cukrów.

4
00:00:07,936 --> 00:00:10,772
W niedojrzałych dominuje skrobia.

5
00:00:11,008 --> 00:00:14,940
Jest jej 20 razy więcej niż fruktozy.

6
00:00:15,175 --> 00:00:17,512
W dojrzałych bananach ten stosunek 

7
00:00:17,612 --> 00:00:19,199
jest dokładnie odwrotny.

8
00:00:19,712 --> 00:00:23,778
Za przemianę odpowiada eten, czyli etylen.

9
00:00:24,064 --> 00:00:26,427
Banany zrywa się, gdy są zielone 

10
00:00:26,527 --> 00:00:29,695
i tak transportuje do miejsca przeznaczenia.

11
00:00:30,208 --> 00:00:33,024
Dopiero przed dostarczeniem ich do sklepów

12
00:00:33,280 --> 00:00:36,117
poddaje się je kontrolowanemu działaniu 

13
00:00:36,217 --> 00:00:38,621
etylenu, by równomiernie dojrzały.

14
00:00:39,424 --> 00:00:41,837
Co ciekawe, wytwarzanie etenu 

15
00:00:41,937 --> 00:00:43,775
to swoiste błędne koło.

16
00:00:44,032 --> 00:00:46,805
W miarę dojrzewania owoce wytwarzają go

17
00:00:46,905 --> 00:00:48,759
coraz więcej, a to z kolei 

18
00:00:48,859 --> 00:00:51,198
bardziej przyspiesza dojrzewanie.

19
00:00:51,968 --> 00:00:54,784
O tych i innych właściwościach etenu

20
00:00:54,884 --> 00:00:57,677
i innych węglowodorów nienasyconych 

21
00:00:57,777 --> 00:01:00,668
dowiesz się w tym filmie.

22
00:01:12,448 --> 00:01:15,515
Pamiętacie, że główną różnicą między 

23
00:01:15,615 --> 00:01:19,222
alkanami, alkenami i alkinami jest obecność 

24
00:01:19,322 --> 00:01:22,339
lub brak wiązań wielokrotnych między 

25
00:01:22,439 --> 00:01:25,759
tworzącymi ich cząsteczki atomami węgla.

26
00:01:26,528 --> 00:01:29,891
To dzięki tym wiązaniom alkeny i alkiny 

27
00:01:29,991 --> 00:01:33,789
o wiele łatwiej niż alkany wchodzą w reakcje

28
00:01:33,889 --> 00:01:37,249
chemiczne przyłączania i polimeryzacji.

29
00:01:37,592 --> 00:01:40,159
Obecność wiązania wielokrotnego 

30
00:01:40,259 --> 00:01:42,399
w węglowodorach nienasyconych

31
00:01:42,656 --> 00:01:45,061
nadaje im pewne właściwości

32
00:01:45,161 --> 00:01:48,567
których nie mają węglowodory nasycone.

33
00:01:49,312 --> 00:01:52,831
Zacznijmy od etenu, który posiada wiązanie

34
00:01:52,931 --> 00:01:55,940
podwójne między dwoma atomami węgla.

35
00:01:56,551 --> 00:01:59,058
Wiązanie podwójne jest słabsze 

36
00:01:59,158 --> 00:02:01,087
niż wiązanie pojedyncze.

37
00:02:01,344 --> 00:02:02,840
Możemy wyobrazić sobie

38
00:02:02,940 --> 00:02:04,927
że jest bardziej naciągnięte.

39
00:02:05,440 --> 00:02:07,450
Dlatego jedno z tych wiązań 

40
00:02:07,550 --> 00:02:09,855
dość łatwo może ulec rozerwaniu.

41
00:02:10,560 --> 00:02:13,108
Właściwość tę możemy zaobserwować 

42
00:02:13,208 --> 00:02:15,679
w reakcji etylenu z wodą bromową.

43
00:02:15,936 --> 00:02:18,846
Woda bromowa zawiera cząsteczkowy brom

44
00:02:18,946 --> 00:02:21,311
który nadaje jej brązową barwę.

45
00:02:22,080 --> 00:02:24,516
Dodanie etylenu do wody bromowej

46
00:02:24,616 --> 00:02:26,431
powoduje jej odbarwienie

47
00:02:26,688 --> 00:02:29,636
ponieważ obecny w niej cząsteczkowy brom 

48
00:02:29,736 --> 00:02:32,831
rozrywa jedno z wiązań między atomami węgla

49
00:02:33,088 --> 00:02:35,111
i już jako pojedyncze atomy 

50
00:02:35,211 --> 00:02:37,160
przyłącza się w to miejsce.

51
00:02:38,464 --> 00:02:40,256
Dlatego końcówka -en

52
00:02:40,512 --> 00:02:42,825
zmienia się w nazwie na -an

53
00:02:43,072 --> 00:02:46,462
a jednocześnie w cząsteczce pojawiają się 

54
00:02:46,562 --> 00:02:49,215
dwa atomy bromu, których obecność

55
00:02:49,315 --> 00:02:50,752
też uwzględniamy w nazwie.

56
00:02:51,264 --> 00:02:54,495
Otrzymujemy więc dibromoetan.

57
00:02:55,104 --> 00:02:57,920
Obserwujemy przy tym odbarwienie roztworu

58
00:02:58,176 --> 00:03:01,683
bo znikają z niego nadające brązową barwę

59
00:03:01,783 --> 00:03:03,697
 cząsteczki bromu.

60
00:03:05,088 --> 00:03:08,020
Reakcję bromowania etenu możemy również

61
00:03:08,120 --> 00:03:10,975
zapisać za pomocą wzorów sumarycznych.

62
00:03:11,915 --> 00:03:17,205
C2H4, czyli eten

63
00:03:17,632 --> 00:03:19,680
plus cząsteczka bromu

64
00:03:20,704 --> 00:03:26,592
powstaje C2H4Br2.

65
00:03:30,944 --> 00:03:33,248
Przyłączanie bromu do etynu

66
00:03:33,760 --> 00:03:36,576
zachodzi podobnie, ale w dwóch etapach.

67
00:03:37,600 --> 00:03:40,434
W pierwszym cząsteczka bromu zrywa 

68
00:03:40,534 --> 00:03:43,451
jedno z wiązań w wiązaniu potrójnym

69
00:03:43,551 --> 00:03:46,744
i 2 atomy bromu przyłączają się w to miejsce.

70
00:03:47,072 --> 00:03:50,043
Po reakcji wciąż mamy wiązanie podwójne 

71
00:03:50,143 --> 00:03:51,679
między atomami węgla.

72
00:03:52,448 --> 00:03:54,855
Do drugiego etapu potrzebna jest 

73
00:03:54,955 --> 00:03:56,543
druga cząsteczka bromu

74
00:03:56,800 --> 00:03:59,616
która atakuje jedno z wiązań podwójnych.

75
00:03:59,872 --> 00:04:03,712
W wyniku tej reakcji powstaje związek nasycony

76
00:04:04,736 --> 00:04:07,296
W nazwie, wyjściowa końcówka -yn

77
00:04:07,552 --> 00:04:09,344
zmienia się na -an

78
00:04:09,856 --> 00:04:13,440
a otrzymana cząsteczka zawiera cztery bromy.

79
00:04:13,952 --> 00:04:17,791
Stąd jej pełna nazwa to tetrabromoetan.

80
00:04:18,559 --> 00:04:21,215
Podobnie jak w poprzedniej reakcji

81
00:04:21,315 --> 00:04:24,051
roztwór wody bromowej odbarwia się.

82
00:04:25,471 --> 00:04:27,834
Zapiszmy te dwa etapy jeszcze raz

83
00:04:27,934 --> 00:04:30,078
za pomocą wzorów sumarycznych.

84
00:04:32,639 --> 00:04:36,616
C2H2, czyli etyn

85
00:04:36,716 --> 00:04:41,194
plus jedna cząsteczka bromu

86
00:04:41,365 --> 00:04:48,108
powstaje C2H2Br2.

87
00:04:48,664 --> 00:04:51,452
W drugim etapie do tej cząsteczki 

88
00:04:51,552 --> 00:04:54,398
przyłączymy kolejną cząsteczkę bromu.

89
00:04:57,471 --> 00:05:03,038
C2H2Br2

90
00:05:03,155 --> 00:05:06,735
plus druga cząsteczka bromu

91
00:05:06,874 --> 00:05:13,340
powstaje C2H2Br...

92
00:05:13,855 --> 00:05:16,161
tu mieliśmy dwa atomy bromu 

93
00:05:16,261 --> 00:05:18,694
przyłączyły się kolejne dwa atomy bromu 

94
00:05:18,794 --> 00:05:21,195
czyli... Br4.

95
00:05:22,047 --> 00:05:25,953
Zwróć uwagę, że w tym związku suma atomów 

96
00:05:26,053 --> 00:05:29,438
przyłączonych do węgla jest taka sama

97
00:05:29,538 --> 00:05:33,821
jak w etenie, a w tym taka sama, jak w etanie.

98
00:05:34,079 --> 00:05:35,768
Dlatego nawet nie mając 

99
00:05:35,868 --> 00:05:38,377
wzorów strukturalnych tych związków 

100
00:05:38,477 --> 00:05:40,696
możemy zauważyć, że ten związek 

101
00:05:40,796 --> 00:05:43,812
będzie nadal związkiem nienasyconym, a ten 

102
00:05:43,912 --> 00:05:46,598
będzie już związkiem nasyconym.

103
00:05:49,695 --> 00:05:51,761
Wspólną właściwością chemiczną 

104
00:05:51,861 --> 00:05:53,672
dla wszystkich węglowodorów 

105
00:05:53,772 --> 00:05:55,838
jest uleganie reakcji spalania.

106
00:05:56,607 --> 00:05:58,678
Spalanie to jest uzależnione 

107
00:05:58,778 --> 00:06:00,702
od ilości dostępnego tlenu.

108
00:06:01,215 --> 00:06:03,770
Jeżeli jest go dostatecznie dużo 

109
00:06:03,870 --> 00:06:05,901
zachodzi spalanie całkowite

110
00:06:06,001 --> 00:06:09,661
a produktami spalania są tlenek węgla 4 i woda.

111
00:06:10,943 --> 00:06:13,492
Przy ograniczonym dostępie tlenu 

112
00:06:13,592 --> 00:06:17,086
produktami spalania są tlenek węgla 2 i woda.

113
00:06:18,111 --> 00:06:20,671
Spalanie w jeszcze mniejszej ilości tlenu

114
00:06:20,927 --> 00:06:23,487
prowadzi do powstania węgla i wody.

115
00:06:24,767 --> 00:06:27,829
Ze względu na swoją budowę wewnętrzną 

116
00:06:27,929 --> 00:06:30,910
i właściwości fizyczne oraz chemiczne

117
00:06:31,167 --> 00:06:32,803
Węglowodory nienasycone 

118
00:06:32,903 --> 00:06:34,750
mają szerokie zastosowanie.

119
00:06:35,779 --> 00:06:38,258
Eten jest wykorzystywany w przemyśle 

120
00:06:38,358 --> 00:06:40,992
spożywczym, do kontrolowania dojrzewania

121
00:06:41,092 --> 00:06:43,247
i przechowywania owoców, a także 

122
00:06:43,347 --> 00:06:45,757
do produkcji materiałów wybuchowych.

123
00:06:46,092 --> 00:06:48,966
Etyn wykorzystywany jest w produkcji 

124
00:06:49,066 --> 00:06:52,414
tworzyw sztucznych i kauczuku syntetycznego

125
00:06:52,514 --> 00:06:54,463
do spawania i cięcia metali

126
00:06:54,719 --> 00:06:56,982
a także do narkozy.

127
00:07:00,863 --> 00:07:04,357
Węglowodory nienasycone, czyli alkeny i alkiny

128
00:07:04,457 --> 00:07:06,168
ze względu na obecność 

129
00:07:06,268 --> 00:07:09,633
wiązania wielokrotnego są bardziej reaktywne

130
00:07:09,733 --> 00:07:13,148
niż ich nasycone odpowiedniki, czyli alkany.

131
00:07:14,175 --> 00:07:16,713
Mogą przyłączać różne substancje 

132
00:07:16,813 --> 00:07:19,038
w reakcji tak zwanej addycji.

133
00:07:19,551 --> 00:07:22,367
Takich właściwości nie mają alkany.

134
00:07:23,391 --> 00:07:26,606
Wszystkie węglowodory nasycone

135
00:07:26,706 --> 00:07:31,446
i nienasycone spalają się w obecności tlenu.

136
00:07:33,631 --> 00:07:36,488
Mam nadzieję, że węglowodory nienasycone

137
00:07:36,588 --> 00:07:39,518
wzbudziły w tobie nienasycony głód wiedzy

138
00:07:39,618 --> 00:07:41,354
i nie muszę ci przypominać 

139
00:07:41,454 --> 00:07:44,815
o subskrypcji naszego kanału.