1
00:00:01,024 --> 00:00:03,406
Wielu zwierzętom glicerol pozwala 

2
00:00:03,506 --> 00:00:05,888
bezpiecznie przetrwać mroźne zimy.

3
00:00:06,400 --> 00:00:08,193
Obniża punkt zamarzania 

4
00:00:08,293 --> 00:00:11,007
i przechłodzenia płynów ustrojowych.

5
00:00:11,520 --> 00:00:13,656
To dzięki niemu chrząszczyk 

6
00:00:13,756 --> 00:00:16,545
Cucuius claviceps puniceus z rodziny 

7
00:00:16,645 --> 00:00:18,966
zgniotkowatych, umie przetrwać 

8
00:00:19,066 --> 00:00:20,734
tęgie mrozy na Alasce.

9
00:00:21,248 --> 00:00:23,923
Podczas zimy zawartość glicerolu 

10
00:00:24,023 --> 00:00:27,061
w tkankach tego owada może przekraczać

11
00:00:27,161 --> 00:00:29,606
50% suchej masy ciała.

12
00:00:43,264 --> 00:00:45,697
Czy pamiętasz grupę alkoholi, które 

13
00:00:45,797 --> 00:00:48,368
omawialiśmy w jednej z naszych lekcji?

14
00:00:48,640 --> 00:00:50,235
Poznane już alkohole 

15
00:00:50,335 --> 00:00:52,479
na przykład metanol i etanol

16
00:00:52,794 --> 00:00:55,355
są pochodnymi alkanów, w których 

17
00:00:55,455 --> 00:00:57,841
jeden atom wodoru zastąpiony jest 

18
00:00:57,941 --> 00:00:59,646
grupą wodorotlenową -OH.

19
00:00:59,994 --> 00:01:02,234
Alkohole, które zawierają jedną 

20
00:01:02,334 --> 00:01:04,381
grupę wodorotlenową, nazywamy 

21
00:01:04,481 --> 00:01:05,791
monohydroksylowymi.

22
00:01:06,393 --> 00:01:08,504
Są też alkohole, które zawierają 

23
00:01:08,604 --> 00:01:10,911
więcej niż jedną grupę hydroksylową.

24
00:01:11,168 --> 00:01:14,096
Przykładem alkoholu wielowodorotlenowego

25
00:01:14,196 --> 00:01:15,420
 jest glicerol.

26
00:01:15,520 --> 00:01:17,468
Ma on trzy atomy węgla.

27
00:01:17,568 --> 00:01:19,630
Do każdego z nich dołączona jest 

28
00:01:19,730 --> 00:01:21,152
grupa hydroksylowa -OH.

29
00:01:21,836 --> 00:01:24,532
Trzy atomy węgla w cząsteczce wskazują

30
00:01:24,632 --> 00:01:27,039
że glicerol jest pochodną propanu.

31
00:01:27,552 --> 00:01:29,806
Systematyczna nazwa chemiczna 

32
00:01:29,906 --> 00:01:32,160
tego alkoholu to propanotriol.

33
00:01:32,672 --> 00:01:35,266
O węglowodorowym pochodzeniu świadczy 

34
00:01:35,366 --> 00:01:37,333
pierwszy człon nazwy: propan.

35
00:01:37,792 --> 00:01:40,113
Końcówka -triol w nazwie, opisuje

36
00:01:40,213 --> 00:01:41,887
obecność trzech grup -OH

37
00:01:42,144 --> 00:01:44,122
i świadczy o tym, że jest to 

38
00:01:44,222 --> 00:01:46,060
alkohol wielowodorotlenowy.

39
00:01:46,496 --> 00:01:49,886
Patrząc na wzór półstrukturalny glicerolu 

40
00:01:49,986 --> 00:01:52,639
warto zapamiętać, że grupy -OH są

41
00:01:52,739 --> 00:01:55,116
dołączone do węgli, a nie do wodorów.

42
00:01:55,968 --> 00:01:58,549
We wzorze półstrukturalnym po prostu 

43
00:01:58,649 --> 00:02:01,393
nie pokazuje się wiązań pomiędzy wodorem

44
00:02:01,493 --> 00:02:04,927
a węglem, tylko zapisuje się je jako jedną grupę.

45
00:02:05,696 --> 00:02:08,107
Wzór glicerolu można też zapisać 

46
00:02:08,207 --> 00:02:12,322
w postaci C3H5(OH)3 razy wzięte.

47
00:02:14,656 --> 00:02:17,141
Glicerol to bezbarwna, gęsta ciecz 

48
00:02:17,241 --> 00:02:18,495
o słodkawym smaku.

49
00:02:18,752 --> 00:02:19,776
Nie ma zapachu.

50
00:02:20,032 --> 00:02:21,235
Nie jest toksyczny. 

51
00:02:21,335 --> 00:02:23,736
Można go znaleźć w produktach spożywczych

52
00:02:23,836 --> 00:02:26,687
pod symbolem E422.

53
00:02:27,456 --> 00:02:30,016
Popatrz jeszcze raz na cząsteczkę glicerolu.

54
00:02:30,784 --> 00:02:33,725
Obecność trzech grup hydroksylowych -OH

55
00:02:33,825 --> 00:02:37,073
powoduje, że ten alkohol jest higroskopijny

56
00:02:37,184 --> 00:02:40,256
to znaczy, że łatwo chłonie i zatrzymuje wodę.

57
00:02:40,768 --> 00:02:44,274
Możesz to sprawdzić, kupując w aptece 

58
00:02:44,374 --> 00:02:47,880
glicerynę, czyli 85% roztwór glicerolu

59
00:02:48,192 --> 00:02:49,984
i mieszając ją z wodą.

60
00:02:50,752 --> 00:02:53,056
Ze względu na swoje właściwości

61
00:02:53,312 --> 00:02:55,872
propanotriol ma szerokie zastosowania

62
00:02:56,036 --> 00:02:58,232
zarówno w przemyśle spożywczym

63
00:02:58,332 --> 00:03:00,777
jak farmaceutycznym, kosmetycznym 

64
00:03:00,877 --> 00:03:02,063
czy wojskowym.

65
00:03:02,528 --> 00:03:04,370
Związkami glicerolu są 

66
00:03:04,470 --> 00:03:07,135
między innymi tłuszcze i dynamit.

67
00:03:07,904 --> 00:03:09,291
Jest produktem ubocznym 

68
00:03:09,391 --> 00:03:10,719
przy wytwarzaniu mydła.

69
00:03:11,488 --> 00:03:14,021
Higroskopijność tego związku sprawia 

70
00:03:14,121 --> 00:03:16,325
że stosuje się go jako zagęstnik 

71
00:03:16,425 --> 00:03:17,631
do ciast i żelków.

72
00:03:18,400 --> 00:03:20,960
Dodatek glicerolu do produktów spożywczych

73
00:03:21,111 --> 00:03:23,771
nadaje im też aksamitną strukturę

74
00:03:23,871 --> 00:03:25,709
i utrzymuje wilgotność.

75
00:03:26,336 --> 00:03:28,765
Zdolność glicerolu do wiązania wody 

76
00:03:28,865 --> 00:03:31,175
wykorzystuje się także, dodając go 

77
00:03:31,275 --> 00:03:33,929
do kosmetyków, na przykład kremów do rąk

78
00:03:34,029 --> 00:03:37,027
lub pianek do golenia, albo do nawilżających 

79
00:03:37,127 --> 00:03:38,329
kropli do oczu.

80
00:03:38,880 --> 00:03:41,555
Właściwości glicerolu są też wykorzystywane 

81
00:03:41,655 --> 00:03:42,719
w produkcji leków.

82
00:03:43,488 --> 00:03:45,975
Alkohol ten ma właściwości powlekające

83
00:03:46,075 --> 00:03:48,178
i kojące, dlatego jest stosowany 

84
00:03:48,278 --> 00:03:49,630
w syropach na kaszel.

85
00:03:49,730 --> 00:03:51,798
Łagodzi podrażnione gardło.

86
00:03:57,312 --> 00:04:00,640
Glicerol to alkohol wielowodorotlenowy

87
00:04:00,896 --> 00:04:03,232
który zawiera w swojej cząsteczce 

88
00:04:03,332 --> 00:04:05,247
trzy grupy hydroksylowe -OH.

89
00:04:05,504 --> 00:04:09,344
Nazwa systematyczna glicerolu to propanotriol.

90
00:04:09,856 --> 00:04:12,689
Ten alkohol wykorzystuje się między innymi 

91
00:04:12,789 --> 00:04:16,054
w produkcji leków, kosmetyków i żywności.

92
00:04:18,303 --> 00:04:20,134
Dzisiejsza kremowa lekcja 

93
00:04:20,234 --> 00:04:21,630
zakończona sukcesem.

94
00:04:21,887 --> 00:04:24,553
Po więcej ciekawostek zapraszam Cię 

95
00:04:24,653 --> 00:04:27,344
na inne darmowe wideolekcje z chemii 

96
00:04:27,444 --> 00:04:30,056
na stronie pistacja.tv