1
00:00:00,616 --> 00:00:04,185
Zdarzyło ci się wracać do domu z ciężką siatką

2
00:00:04,285 --> 00:00:08,020
pełną zakupów? Pewnie zastanawiało cię wtedy

3
00:00:08,120 --> 00:00:09,726
co w niej tyle waży?

4
00:00:09,826 --> 00:00:13,219
Możnaby oczywiście wyjmować z siatki po kolei

5
00:00:13,319 --> 00:00:15,871
każdą rzecz i ważyć ją, ale po co.

6
00:00:15,971 --> 00:00:18,305
Wystarczy zsumować, ile ważą

7
00:00:18,405 --> 00:00:20,364
poszczególne składniki zakupów

8
00:00:20,464 --> 00:00:24,291
które już znasz, bo kupowałeś określoną ilość

9
00:00:24,391 --> 00:00:28,082
na przykład kilogram jabłek, 2 kg ziemniaków

10
00:00:28,182 --> 00:00:30,670
pół kilo sera czy 20 deko szynki.

11
00:00:30,770 --> 00:00:33,653
Trochę podobnie jest z masami cząsteczek.

12
00:00:33,769 --> 00:00:36,301
Nie musimy ich ważyć, jeśli znamy

13
00:00:36,401 --> 00:00:39,167
masy atomów, z których się składają.

14
00:00:49,077 --> 00:00:51,390
Masa atomowa to uśredniona masa 

15
00:00:51,490 --> 00:00:53,901
atomów danego pierwiastka wyrażona

16
00:00:54,001 --> 00:00:56,831
w atomowych jednostkach masy - unitach.

17
00:00:56,931 --> 00:00:59,552
Możemy ją odczytać z układu okresowego.

18
00:00:59,652 --> 00:01:01,606
W obliczeniach stosujemy masy 

19
00:01:01,706 --> 00:01:03,231
zaokrąglone do całości.

20
00:01:03,488 --> 00:01:05,793
Na przykład masę tlenu 

21
00:01:05,893 --> 00:01:08,607
przyjmujemy jako 16 unitów.

22
00:01:08,779 --> 00:01:11,714
Wyjątkiem jest chlor, którego masa 

23
00:01:11,814 --> 00:01:15,226
najczęściej jest zaokrąglana do wartości

24
00:01:15,326 --> 00:01:17,822
trzydzieści pięć i pół unita.

25
00:01:18,314 --> 00:01:20,759
Skoro już wiemy, skąd wziąć masy 

26
00:01:20,859 --> 00:01:23,632
poszczególnych atomów, obliczmy teraz 

27
00:01:23,732 --> 00:01:25,496
masę jakiejś cząsteczki.

28
00:01:27,618 --> 00:01:31,110
Weźmy cząsteczkę wody. Jest niewielka. 

29
00:01:31,210 --> 00:01:34,793
Składa się z 2 atomów wodoru o symbolu H

30
00:01:34,893 --> 00:01:38,048
i jednego atomu tlenu o symbolu O.

31
00:01:38,301 --> 00:01:41,870
Masa jednego atomu wodoru to jeden unit

32
00:01:41,970 --> 00:01:44,252
a tlenu: 16 unitów.

33
00:01:44,375 --> 00:01:49,948
Tak więc masa cząsteczkowa wody wynosi

34
00:01:50,164 --> 00:01:55,329
dwa razy jeden unit dodać 16 unitów 

35
00:01:55,429 --> 00:01:58,782
co daje nam 18 unitów.

36
00:02:01,595 --> 00:02:05,082
Teraz czas na Ciebie. Oblicz samodzielnie 

37
00:02:05,182 --> 00:02:07,538
masę cząsteczkową tlenku glinu.

38
00:02:07,639 --> 00:02:10,321
Potem wznów odtwarzanie i sprawdź

39
00:02:10,421 --> 00:02:12,607
czy mamy takie same wyniki.

40
00:02:16,164 --> 00:02:19,154
Cząsteczka tlenku glinu składa się 

41
00:02:19,254 --> 00:02:22,591
z dwóch atomów glinu o masach 27 unitów

42
00:02:22,770 --> 00:02:26,944
i trzech atomów tlenu o masach 16 unitów.

43
00:02:27,425 --> 00:02:29,917
Zapiszmy to, rozpisując masy 

44
00:02:30,017 --> 00:02:31,807
tworzących ją atomów.

45
00:02:32,832 --> 00:02:35,648
Masę cząsteczkową tlenku glinu

46
00:02:36,159 --> 00:02:38,976
obliczamy więc następująco:

47
00:02:39,076 --> 00:02:46,256
Dwa razy 27 unitów dodać 3 razy 16 unitów

48
00:02:46,418 --> 00:02:55,871
co daje nam 54 plus 48. W sumie 102 unity.

49
00:02:58,343 --> 00:03:00,812
Obliczając masy cząsteczkowe 

50
00:03:00,912 --> 00:03:03,295
trzeba pamiętać o nawiasach.

51
00:03:03,762 --> 00:03:05,971
Weźmy wodorotlenek wapnia: 

52
00:03:06,071 --> 00:03:07,861
Ca OH dwa razy wzięte.

53
00:03:07,961 --> 00:03:12,000
Jak myślisz, jaka jest jego masa cząsteczkowa?

54
00:03:14,391 --> 00:03:16,644
Dwójka za nawiasem oznacza 

55
00:03:16,744 --> 00:03:20,447
że to co w nawiasie trzeba wymnożyć przez 2.

56
00:03:21,182 --> 00:03:28,536
Dlatego masa wodorotlenku wapnia wynosi

57
00:03:28,705 --> 00:03:32,729
40 unitów dodać dwa razy 

58
00:03:32,829 --> 00:03:36,845
w nawiasie 16 plus jeden

59
00:03:37,886 --> 00:03:47,328
co jest równe 40 plus 17 razy 2, czyli 34...

60
00:03:47,559 --> 00:03:51,166
Łącznie 74 unity.

61
00:03:54,628 --> 00:03:56,723
Kolejny przykład dla Ciebie 

62
00:03:56,823 --> 00:03:58,381
to fosforan 5 wapnia.

63
00:03:58,551 --> 00:04:02,569
Jego wzór to Ca3 PO4 dwa razy wzięte.

64
00:04:02,669 --> 00:04:06,528
Zastanów się i podaj jego masę samodzielnie.

65
00:04:10,175 --> 00:04:13,696
Już? Sprawdźmy wspólnie.

66
00:04:17,128 --> 00:04:21,887
Mamy tu 3 atomy wapnia o masie 40.

67
00:04:21,987 --> 00:04:24,558
Do tego musimy dodać masę tego

68
00:04:24,658 --> 00:04:29,145
co jest w nawiasie, czyli jednego atomu fosforu

69
00:04:29,245 --> 00:04:34,872
o masie 31 unitów i czterech atomów tlenu

70
00:04:35,080 --> 00:04:37,324
o masach 16 unitów

71
00:04:37,424 --> 00:04:40,316
i pomnożyć nawias przez 2.

72
00:04:41,169 --> 00:04:42,623
Otrzymujemy:

73
00:04:44,230 --> 00:04:50,504
120 unitów dodać 95 razy 2, 

74
00:04:51,313 --> 00:04:53,780
czyli ostatecznie masa cząsteczkowa

75
00:04:53,880 --> 00:04:58,511
fosforanu 5 wapnia równa się 310 unitów.

76
00:04:59,330 --> 00:05:01,827
Czy Tobie wyszedł taki sam wynik?

77
00:05:01,927 --> 00:05:04,382
Jeśli tak, to gratulacje!

78
00:05:07,416 --> 00:05:10,499
Masa cząsteczkowa to suma mas atomów 

79
00:05:10,599 --> 00:05:13,598
z których jest zbudowana dana cząsteczka.

80
00:05:13,821 --> 00:05:16,616
Masę cząsteczkową podajemy w unitach 

81
00:05:16,716 --> 00:05:19,742
czyli międzynarodowych jednostkach masy.

82
00:05:20,859 --> 00:05:23,749
Umiesz już obliczać masy cząsteczkowe.

83
00:05:23,849 --> 00:05:25,669
Chemia ma jednak przed tobą 

84
00:05:25,769 --> 00:05:27,456
jeszcze wiele do odkrycia.

85
00:05:27,572 --> 00:05:30,240
Zajrzyj na pistacja.tv.

86
00:05:30,340 --> 00:05:33,054
No i koniecznie polub ten film!