1
00:00:01,024 --> 00:00:02,542
Wszystko we wszechświecie

2
00:00:02,542 --> 00:00:04,608
dąży do wyrównania energii.

3
00:00:04,864 --> 00:00:07,078
I dlatego właśnie herbata w szklance

4
00:00:07,078 --> 00:00:09,472
stygnie do temperatury otoczenia.

5
00:00:10,240 --> 00:00:12,755
Temu naturalnemu procesowi wydają się

6
00:00:12,755 --> 00:00:15,594
jednak przeczyć lodówki czy zamrażarki

7
00:00:15,650 --> 00:00:17,205
gdzie temperatura w środku

8
00:00:17,205 --> 00:00:19,852
stale jest niższa niż ta na zewnątrz.

9
00:00:20,480 --> 00:00:22,981
By utrzymać wewnątrz urządzeń chłodniczych

10
00:00:22,981 --> 00:00:26,185
niską temperaturę musimy jednak cały czas

11
00:00:26,185 --> 00:00:27,904
dostarczać im energii.

12
00:00:28,160 --> 00:00:30,101
Najczęściej w formie energii

13
00:00:30,101 --> 00:00:31,488
prądu elektrycznego.

14
00:00:32,000 --> 00:00:35,496
Ta energia jest zużywana na wypompowywanie

15
00:00:35,496 --> 00:00:37,376
ciepła z wnętrza urządzenia.

16
00:00:37,888 --> 00:00:39,691
Aby się o tym przekonać

17
00:00:39,691 --> 00:00:41,439
wystarczy przyłożyć rękę

18
00:00:41,439 --> 00:00:42,750
do pleców lodówki.

19
00:00:43,264 --> 00:00:45,312
Zobaczysz, że są one ciepłe.

20
00:00:46,080 --> 00:00:48,229
Ciekawostką jest, że bilans cieplny

21
00:00:48,229 --> 00:00:51,200
takiej lodówki nie wychodzi na zero.

22
00:00:51,712 --> 00:00:54,528
Prąd tak się napracuje przy pompowaniu

23
00:00:54,664 --> 00:00:57,224
że wydziela się dodatkowa porcja ciepła.

24
00:00:57,856 --> 00:01:00,730
Dlatego lodówka produkuje więcej ciepła

25
00:01:00,730 --> 00:01:02,720
niż usuwa ze swojego wnętrza.

26
00:01:03,488 --> 00:01:05,536
Pracująca lodówka czy zamrażarka

27
00:01:05,536 --> 00:01:07,456
de facto ogrzewa pomieszczenie

28
00:01:07,456 --> 00:01:09,404
w którym się znajduje.

29
00:01:20,640 --> 00:01:23,456
Gdy dotykasz ręką różnych przedmiotów

30
00:01:23,712 --> 00:01:26,528
jedne są gorące, inne lodowate

31
00:01:26,784 --> 00:01:29,088
a jeszcze inne jakby neutralne.

32
00:01:29,344 --> 00:01:31,904
Bo nie czujesz ani ciepła, ani zimna.

33
00:01:32,416 --> 00:01:34,262
Te gorące mogą Cię ogrzać.

34
00:01:34,464 --> 00:01:35,716
Fizycy powiedzieliby

35
00:01:35,716 --> 00:01:37,550
że przekazują Ci energię.

36
00:01:37,792 --> 00:01:39,584
Zimne możesz ogrzać ty.

37
00:01:40,096 --> 00:01:41,679
I to ty wtedy przekazujesz

38
00:01:41,679 --> 00:01:42,912
swoją energię im.

39
00:01:43,680 --> 00:01:45,292
Jak taki przekaz działa

40
00:01:45,292 --> 00:01:47,264
opowiem Ci na przykładzie grilla.

41
00:01:48,032 --> 00:01:49,335
Gdy kładziesz karkówkę

42
00:01:49,335 --> 00:01:50,992
albo warzywa na ruszcie

43
00:01:50,992 --> 00:01:53,408
potrawy są zimne a ruszt gorący.

44
00:01:53,920 --> 00:01:55,084
Już po paru minutach

45
00:01:55,084 --> 00:01:56,747
możesz jednak zauważyć

46
00:01:56,747 --> 00:01:58,938
że to, co grillujemy staje się

47
00:01:58,938 --> 00:02:00,680
apetycznie przypieczone.

48
00:02:01,088 --> 00:02:02,621
Dzieje się tak dlatego

49
00:02:02,621 --> 00:02:04,074
że żarzące się brykiety

50
00:02:04,074 --> 00:02:05,314
oddają swoje ciepło

51
00:02:05,314 --> 00:02:07,784
grillowanym warzywom czy kiełbasie

52
00:02:07,784 --> 00:02:09,826
podnosząc ich temperaturę.

53
00:02:10,304 --> 00:02:11,840
Warto jednak uważać.

54
00:02:12,352 --> 00:02:14,006
Jeśli pozostawimy potrawy

55
00:02:14,006 --> 00:02:15,519
zbyt długo na ruszcie

56
00:02:15,519 --> 00:02:16,960
spalą się na węgiel.

57
00:02:17,728 --> 00:02:19,493
Proces przekazywania ciepła

58
00:02:19,493 --> 00:02:20,800
będzie bowiem trwał.

59
00:02:21,056 --> 00:02:22,244
Do kiedy?

60
00:02:22,336 --> 00:02:25,050
Dowiesz się tego, gdy schrupiesz orzeszka.

61
00:02:27,968 --> 00:02:30,272
Proces wymiany ciepła między brykietem

62
00:02:30,528 --> 00:02:32,440
a warzywami czy kiełbasą

63
00:02:32,440 --> 00:02:34,224
będzie trwał aż do momentu

64
00:02:34,224 --> 00:02:36,283
gdy temperatury obu składników

65
00:02:36,283 --> 00:02:37,952
procesu się wyrównają.

66
00:02:38,720 --> 00:02:40,634
Tyle, że dla naszego obiadu

67
00:02:40,634 --> 00:02:43,072
oznaczać to będzie totalne zwęglenie

68
00:02:43,328 --> 00:02:45,120
a my pozostaniemy głodni.

69
00:02:45,888 --> 00:02:48,230
Lepszym wyjściem jest zatem przerwanie

70
00:02:48,230 --> 00:02:49,789
procesu wymiany ciepła

71
00:02:49,789 --> 00:02:51,697
zdejmując warzywa z grilla

72
00:02:51,697 --> 00:02:53,312
zanim do tego dojdzie.

73
00:02:54,336 --> 00:02:56,677
Omówiliśmy proces przekazywania energii

74
00:02:56,677 --> 00:02:58,797
wewnętrznej w postaci ciepła

75
00:02:58,797 --> 00:03:00,992
które oznaczamy wielką literą Q.

76
00:03:01,760 --> 00:03:04,477
Zawsze zachodzi on od ciała o temperaturze

77
00:03:04,477 --> 00:03:07,392
wyższej do ciała o temperaturze niższej.

78
00:03:07,904 --> 00:03:09,328
A czy umiesz powiedzieć

79
00:03:09,328 --> 00:03:11,651
co jeszcze jest potrzebne do tego

80
00:03:11,651 --> 00:03:14,884
aby zaszedł proces przekazywania ciepła?

81
00:03:17,888 --> 00:03:19,202
W zasadzie nic.

82
00:03:19,680 --> 00:03:21,842
Ale pomyśl, czy te same warzywa

83
00:03:21,842 --> 00:03:23,042
uda się zgrillować

84
00:03:23,042 --> 00:03:24,643
jeśli zamiast na ruszcie

85
00:03:24,643 --> 00:03:26,336
położymy je na stole obok?

86
00:03:27,360 --> 00:03:29,087
Albo jak szybciej ogrzejesz

87
00:03:29,087 --> 00:03:30,372
zziębnięte dłonie

88
00:03:30,372 --> 00:03:32,564
przykładając je do kaloryfera

89
00:03:32,564 --> 00:03:34,784
czy trzymając pół metra od niego?

90
00:03:35,808 --> 00:03:37,344
Generalna zasada brzmi

91
00:03:37,600 --> 00:03:39,892
im bliższa odległość między ciałami

92
00:03:39,892 --> 00:03:41,416
tym szybciej zachodzi

93
00:03:41,416 --> 00:03:42,940
przekazywanie ciepła.

94
00:03:43,488 --> 00:03:45,677
Od czego jeszcze zależy długość

95
00:03:45,677 --> 00:03:47,584
grillowania warzyw czy mięsa?

96
00:03:48,352 --> 00:03:49,940
Jeśli na ruszt położymy

97
00:03:49,940 --> 00:03:51,604
dwa plastry bakłażana

98
00:03:51,604 --> 00:03:53,664
o takiej samej powierzchni

99
00:03:53,664 --> 00:03:56,817
ale różnej grubości i potrzymamy je tam

100
00:03:56,817 --> 00:03:59,367
kilka minut, to który kawałek będzie miał

101
00:03:59,367 --> 00:04:01,408
po tym czasie wyższą temperaturę?

102
00:04:02,176 --> 00:04:03,712
Mówisz, że ten cieńszy?

103
00:04:03,968 --> 00:04:04,992
I masz rację.

104
00:04:05,504 --> 00:04:08,078
Oba plastry mają taką samą powierzchnię

105
00:04:08,078 --> 00:04:10,788
czyli pobierają taką samą ilość ciepła

106
00:04:10,814 --> 00:04:13,604
od brykietu, ale w grubszym plastrze

107
00:04:13,604 --> 00:04:15,094
to ciepło rozkłada się

108
00:04:15,094 --> 00:04:17,058
w większej objętości warzywa.

109
00:04:17,280 --> 00:04:18,855
Dlatego gdybyśmy chcieli

110
00:04:18,855 --> 00:04:20,253
doprowadzić oba kawałki

111
00:04:20,253 --> 00:04:22,614
do tego samego stopnia zgrillowania

112
00:04:22,614 --> 00:04:24,503
grubszy kawałek musielibyśmy

113
00:04:24,523 --> 00:04:26,023
trzymać na ruszcie dłużej.

114
00:04:26,803 --> 00:04:27,883
Wniosek?

115
00:04:28,031 --> 00:04:29,973
Przyrost temperatury ciała

116
00:04:29,973 --> 00:04:31,318
pod wpływem ciepła

117
00:04:31,318 --> 00:04:33,486
jest odwrotnie proporcjonalny

118
00:04:33,486 --> 00:04:34,721
do jego masy.

119
00:04:34,943 --> 00:04:36,834
Im większa jest masa ciała

120
00:04:36,834 --> 00:04:38,798
tym mniej się ono ogrzeje

121
00:04:38,798 --> 00:04:41,603
pod wpływem takiego samego ciepła.

122
00:04:41,855 --> 00:04:43,625
Zauważ, że powiedzieliśmy

123
00:04:43,625 --> 00:04:45,183
takiego samego ciepła.

124
00:04:45,951 --> 00:04:47,364
Możesz zatem założyć

125
00:04:47,364 --> 00:04:50,377
że im więcej ciepła dostarczymy do ciała

126
00:04:50,377 --> 00:04:52,247
na przykład im mocniejszy

127
00:04:52,247 --> 00:04:53,743
będziemy mieli grill

128
00:04:53,743 --> 00:04:56,076
tym temperatura tego ciała wzrośnie

129
00:04:56,076 --> 00:04:57,811
bardziej i szybciej.

130
00:04:58,239 --> 00:05:00,742
Przyrost temperatury jest proporcjonalny

131
00:05:00,742 --> 00:05:02,847
do ilości dostarczonego ciepła.

132
00:05:03,871 --> 00:05:05,503
Rozważmy jeszcze grillowanie

133
00:05:05,503 --> 00:05:08,544
plastra bakłażana i mięsnego kotleta

134
00:05:08,544 --> 00:05:10,015
o takiej samej masie.

135
00:05:10,527 --> 00:05:12,462
Ogrzewając różne substancje

136
00:05:12,462 --> 00:05:14,421
otrzymamy różne wyniki.

137
00:05:14,879 --> 00:05:17,589
W takim razie, aby ogrzać różne substancje

138
00:05:17,589 --> 00:05:19,168
o takiej samej masie

139
00:05:19,168 --> 00:05:22,165
i uzyskać taki sam przyrost temperatury

140
00:05:22,165 --> 00:05:25,119
trzeba dostarczyć różną ilość energii.

141
00:05:25,375 --> 00:05:27,679
Ilość pobranego przez ciało ciepła

142
00:05:27,935 --> 00:05:30,046
potrzebna do zwiększenia temperatury

143
00:05:30,046 --> 00:05:31,337
o tę samą wartość

144
00:05:31,337 --> 00:05:34,339
zależy w takim razie od rodzaju substancji

145
00:05:34,339 --> 00:05:36,383
z której zbudowane jest ciało.

146
00:05:36,895 --> 00:05:39,711
Tę właściwość nazywamy ciepłem właściwym.

147
00:05:39,967 --> 00:05:41,561
Ale opowiemy Ci o niej

148
00:05:41,561 --> 00:05:43,807
w innym filmie z tej playlisty.

149
00:05:44,831 --> 00:05:45,961
W ten oto sposób

150
00:05:45,961 --> 00:05:48,101
opowiadając o przepływach ciepła

151
00:05:48,101 --> 00:05:49,439
doszliśmy do momentu

152
00:05:49,439 --> 00:05:51,338
w którym temperatura obu ciał

153
00:05:51,338 --> 00:05:52,425
się wyrównała.

154
00:05:52,561 --> 00:05:54,935
To oznacza, że ich energia wewnętrzna

155
00:05:54,935 --> 00:05:56,783
nie będzie się już zmieniać

156
00:05:56,783 --> 00:05:58,477
bo cząsteczki w obu ciałach

157
00:05:58,477 --> 00:06:00,045
poruszają się z taką samą

158
00:06:00,045 --> 00:06:02,245
średnią energią kinetyczną.

159
00:06:04,811 --> 00:06:06,603
A teraz zadanie dla Ciebie.

160
00:06:06,923 --> 00:06:08,387
Czy masz jakiś pomysł

161
00:06:08,407 --> 00:06:10,647
aby woda w szklance stygła wolniej?

162
00:06:15,217 --> 00:06:16,301
Można na przykład

163
00:06:16,301 --> 00:06:18,196
owinąć szklankę ręcznikiem

164
00:06:18,196 --> 00:06:20,309
albo włożyć ją do styropianu.

165
00:06:20,959 --> 00:06:23,536
Jeśli masz jakiś inny pomysł napisz nam

166
00:06:23,536 --> 00:06:25,495
o tym w komentarzu pod filmem.

167
00:06:29,219 --> 00:06:31,754
Proces przekazywania energii wewnętrznej

168
00:06:31,754 --> 00:06:34,539
w postaci ciepła zawsze zachodzi od ciała

169
00:06:34,539 --> 00:06:36,375
o temperaturze wyższej

170
00:06:36,375 --> 00:06:38,749
do ciała o temperaturze niższej.

171
00:06:39,269 --> 00:06:41,639
Przyrost temperatury pod wpływem ciepła

172
00:06:41,639 --> 00:06:43,469
jest odwrotnie proporcjonalny

173
00:06:43,469 --> 00:06:44,670
do jego masy.

174
00:06:47,600 --> 00:06:50,420
Pozostając w temacie żegnam się ciepło

175
00:06:50,420 --> 00:06:52,312
i zapraszam na inne

176
00:06:52,312 --> 00:06:56,012
równie rozgrzewające filmy z tej playlisty.