1
00:00:01,024 --> 00:00:02,899
Znasz angielski idiom

2
00:00:02,899 --> 00:00:04,864
as cool as a cucumber

3
00:00:05,250 --> 00:00:07,398
czyli chłodny jak ogórek?

4
00:00:07,424 --> 00:00:09,666
Choć na polski przekłada się to jako

5
00:00:09,666 --> 00:00:12,039
zachowujący stoicki spokój

6
00:00:12,039 --> 00:00:13,386
geneza powiedzenia

7
00:00:13,386 --> 00:00:15,654
jest jak najbardziej fizyczna.

8
00:00:15,872 --> 00:00:17,217
Otóż okazuje się

9
00:00:17,217 --> 00:00:19,868
że dzięki wysokiej zawartości wody

10
00:00:19,868 --> 00:00:22,795
a ogórek ma jej więcej niż mleko

11
00:00:23,335 --> 00:00:24,673
oraz izolacji

12
00:00:24,673 --> 00:00:26,591
zapewnianej przez grubą skórkę

13
00:00:26,591 --> 00:00:29,604
w czasie upałów wnętrze tego warzywa

14
00:00:29,604 --> 00:00:32,303
może być aż o 11 stopni Celsjusza

15
00:00:32,303 --> 00:00:34,824
chłodniejsze niż otoczenie.

16
00:00:35,328 --> 00:00:36,975
O przewodzeniu ciepła

17
00:00:36,975 --> 00:00:38,747
i jego ograniczeniach

18
00:00:38,747 --> 00:00:40,704
opowiemy Ci w tej lekcji.

19
00:00:53,760 --> 00:00:55,914
Ważnym sposobem przekazywania ciepła

20
00:00:55,914 --> 00:00:58,112
między ciałami jest przewodzenie.

21
00:00:58,368 --> 00:00:59,929
Jeśli pomagasz w kuchni

22
00:00:59,929 --> 00:01:01,657
to wiesz, że metalowy garnek

23
00:01:01,657 --> 00:01:03,696
na włączonym palniku kuchenki

24
00:01:03,696 --> 00:01:05,032
szybko się nagrzewa

25
00:01:05,068 --> 00:01:07,478
i lepiej nie chwytać go gołą ręką

26
00:01:07,478 --> 00:01:09,120
bo można się oparzyć.

27
00:01:09,376 --> 00:01:11,838
Jeśli jednak złapiesz garnek przez łapkę

28
00:01:11,838 --> 00:01:14,650
albo plastikową lub drewnianą rączkę

29
00:01:14,650 --> 00:01:16,040
nic się nie stanie.

30
00:01:16,376 --> 00:01:17,452
Dlaczego?

31
00:01:17,824 --> 00:01:20,384
Najlepiej wyjaśni to eksperyment.

32
00:01:20,896 --> 00:01:23,131
Potrzebny nam będzie metalowy pręt

33
00:01:23,131 --> 00:01:24,277
i drewniany patyk

34
00:01:24,277 --> 00:01:25,760
o podobnych rozmiarach.

35
00:01:26,016 --> 00:01:27,808
Do tego świeczka i łapa.

36
00:01:28,320 --> 00:01:30,526
Ty w domu możesz użyć drewnianej

37
00:01:30,526 --> 00:01:32,254
klamerki do bielizny.

38
00:01:32,928 --> 00:01:34,356
Weźmy metalowy pręt

39
00:01:34,356 --> 00:01:36,044
zamocujmy go bezpiecznie

40
00:01:36,044 --> 00:01:37,731
tak żeby nie trzeba było

41
00:01:37,731 --> 00:01:40,346
go trzymać w ręku w trakcie doświadczenia.

42
00:01:40,608 --> 00:01:42,656
Nie chcemy się przecież poparzyć.

43
00:01:43,168 --> 00:01:45,052
Na jednym końcu przylepiamy

44
00:01:45,052 --> 00:01:46,240
kawałek wosku.

45
00:01:46,496 --> 00:01:49,095
Drugi koniec zaczynamy podgrzewać

46
00:01:49,095 --> 00:01:50,592
płomieniem świeczki.

47
00:01:51,104 --> 00:01:52,384
Co obserwujemy?

48
00:01:53,408 --> 00:01:56,224
Po chwili wosk zaczyna się topić.

49
00:01:57,504 --> 00:02:00,320
Teraz powtórzmy eksperyment z patykiem.

50
00:02:00,576 --> 00:02:02,880
Czy wosk zachował się tak samo?

51
00:02:06,464 --> 00:02:07,488
O nie.

52
00:02:07,744 --> 00:02:10,158
Zapewne prędzej zapali się koniec

53
00:02:10,158 --> 00:02:12,844
podgrzewany świeczką, niż stopi wosk

54
00:02:12,844 --> 00:02:15,168
umieszczony na przeciwległym końcu.

55
00:02:15,680 --> 00:02:16,704
Wniosek?

56
00:02:17,216 --> 00:02:20,288
Metal lepiej przewodzi ciepło, niż drewno.

57
00:02:21,312 --> 00:02:23,049
Ty jeśli chcesz sprawdzić

58
00:02:23,049 --> 00:02:24,844
co lepiej przewodzi ciepło

59
00:02:24,844 --> 00:02:26,953
możesz wykorzystać gorącą wodę

60
00:02:26,953 --> 00:02:28,992
i kubki z różnych materiałów.

61
00:02:29,504 --> 00:02:31,763
Weź kubek metalowy, ceramiczny

62
00:02:31,763 --> 00:02:33,344
i taki ze styropianu.

63
00:02:33,600 --> 00:02:36,301
Do każdego nalej tyle samo gorącej wody

64
00:02:36,301 --> 00:02:37,952
i poczekaj minutę.

65
00:02:38,464 --> 00:02:40,256
Dotknij każdego z kubków.

66
00:02:40,512 --> 00:02:41,280
Ostrożnie!

67
00:02:41,792 --> 00:02:43,542
Który będzie najcieplejszy

68
00:02:43,542 --> 00:02:45,632
a który stosunkowo chłodny?

69
00:02:46,912 --> 00:02:49,472
Najgorętszy będzie kubek metalowy.

70
00:02:49,728 --> 00:02:51,232
Pewnie nie będzie go można

71
00:02:51,232 --> 00:02:52,764
komfortowo wziąć w rękę.

72
00:02:52,800 --> 00:02:55,243
Kubek ceramiczny też jest ciepły

73
00:02:55,243 --> 00:02:57,152
ale już nie tak jak metalowy.

74
00:02:57,664 --> 00:02:59,558
Najchłodniejszy okaże się kubek

75
00:02:59,558 --> 00:03:00,736
ze styropianu.

76
00:03:01,248 --> 00:03:03,815
A teraz poczekaj 15 minut

77
00:03:03,825 --> 00:03:05,910
i ponownie dotknij kubków.

78
00:03:06,112 --> 00:03:07,904
Który jest najchłodniejszy?

79
00:03:08,928 --> 00:03:10,997
Po tym czasie wszystkie kubki

80
00:03:10,997 --> 00:03:13,280
powinny mieć podobną temperaturę.

81
00:03:13,792 --> 00:03:16,283
Ale gdy włożysz palec albo termometr

82
00:03:16,283 --> 00:03:18,912
do znajdującej się w każdym kubku wody

83
00:03:19,680 --> 00:03:20,960
co zaobserwujesz?

84
00:03:23,264 --> 00:03:25,938
Okazuje się, że w kubku ze styropianu

85
00:03:25,938 --> 00:03:28,106
woda jest najcieplejsza

86
00:03:28,106 --> 00:03:30,432
a najzimniejsza w metalowym.

87
00:03:30,944 --> 00:03:31,968
Wniosek?

88
00:03:32,224 --> 00:03:33,560
Z badanych substancji

89
00:03:33,560 --> 00:03:35,846
metal najlepiej przewodzi ciepło

90
00:03:35,846 --> 00:03:38,368
a styropian jest najlepszym izolatorem.

91
00:03:39,136 --> 00:03:40,644
Dlaczego jednak styropian

92
00:03:40,644 --> 00:03:42,720
jest tak dobrym izolatorem?

93
00:03:43,744 --> 00:03:46,443
To dlatego, że w przeważającej większości

94
00:03:46,443 --> 00:03:48,352
składa się z powietrza.

95
00:03:48,864 --> 00:03:51,492
I to właśnie ono odpowiada za właściwości

96
00:03:51,492 --> 00:03:53,216
izolacyjne styropianu.

97
00:03:53,728 --> 00:03:56,544
Tak, powietrze to doskonały izolator.

98
00:03:57,056 --> 00:03:59,265
Problem w tym, że bez zewnętrznych

99
00:03:59,265 --> 00:04:02,240
ograniczeń stale miesza się ze sobą

100
00:04:02,240 --> 00:04:04,633
o czym możesz dowiedzieć się chociażby

101
00:04:04,633 --> 00:04:07,552
oglądając nasz film o zjawisku konwekcji.

102
00:04:08,064 --> 00:04:09,530
Dlatego, aby wykorzystać

103
00:04:09,530 --> 00:04:11,677
jego izolacyjne właściwości

104
00:04:11,677 --> 00:04:13,952
musimy zastopować to mieszanie.

105
00:04:14,464 --> 00:04:16,642
Takie zamknięte w ocieplinie

106
00:04:16,642 --> 00:04:18,315
na przykład styropianie

107
00:04:18,315 --> 00:04:19,916
albo wacie izolacyjnej

108
00:04:19,916 --> 00:04:22,613
powietrze może nas świetnie chronić

109
00:04:22,613 --> 00:04:25,357
przed mrozem albo przed poparzeniem

110
00:04:25,357 --> 00:04:26,495
gorącą herbatą.

111
00:04:27,263 --> 00:04:29,387
Czy jednak przewodzenie zależy tylko

112
00:04:29,387 --> 00:04:31,103
od właściwości materiału?

113
00:04:33,151 --> 00:04:34,943
Weźmy dwa kubki ze szkła.

114
00:04:35,199 --> 00:04:38,015
Jeden z cienkiego, a drugi z grubszego.

115
00:04:38,271 --> 00:04:40,575
Do obu nalewamy gorącą wodę.

116
00:04:41,087 --> 00:04:42,111
Co się stanie?

117
00:04:44,415 --> 00:04:46,739
Kubek z cienkiego szkła już po chwili

118
00:04:46,739 --> 00:04:49,012
będzie bardzo gorący i trudno go

119
00:04:49,012 --> 00:04:50,559
będzie utrzymać w dłoni.

120
00:04:50,815 --> 00:04:52,926
Natomiast ten z grubszego szkła

121
00:04:52,926 --> 00:04:55,935
jest ciepły, ale można go wziąć w rękę.

122
00:04:57,471 --> 00:04:58,239
Wniosek?

123
00:04:58,495 --> 00:05:00,592
Na szybkość przewodzenia ciepła

124
00:05:00,592 --> 00:05:02,847
ma wpływ grubość materiału.

125
00:05:03,871 --> 00:05:05,736
Przewodzenie ciepła to proces

126
00:05:05,736 --> 00:05:07,758
przekazywania go między ciałami

127
00:05:07,758 --> 00:05:10,435
w wyniku ich bezpośredniego kontaktu

128
00:05:10,461 --> 00:05:12,509
lub wewnątrz danego ciała.

129
00:05:13,087 --> 00:05:15,018
Nasze doświadczenia pokazały

130
00:05:15,018 --> 00:05:17,439
że metale to dobre przewodniki.

131
00:05:17,951 --> 00:05:20,127
Czy potrafisz wymienić jakieś inne

132
00:05:20,127 --> 00:05:21,669
przewodniki ciepła?

133
00:05:24,863 --> 00:05:26,795
Świetnym przewodnikiem ciepła

134
00:05:26,795 --> 00:05:28,959
jest między innymi diament

135
00:05:29,727 --> 00:05:31,874
ze stworzonych przez człowieka

136
00:05:31,874 --> 00:05:33,455
arsenek boru.

137
00:05:34,847 --> 00:05:37,414
Zdolność przewodzenia ciepła jest

138
00:05:37,414 --> 00:05:39,967
powiązana z ciepłem właściwym materiału.

139
00:05:40,223 --> 00:05:42,299
Opowiemy Ci o tym w innym filmie

140
00:05:42,299 --> 00:05:43,551
z tej playlisty.

141
00:05:44,319 --> 00:05:46,367
A teraz zadanie dla Ciebie.

142
00:05:47,135 --> 00:05:49,357
Czy możesz wskazać zastosowania

143
00:05:49,357 --> 00:05:51,289
przewodników ciepła?

144
00:05:53,791 --> 00:05:55,839
A oto nasze propozycje.

145
00:05:56,863 --> 00:05:59,101
To teraz kolejne zadanie dla Ciebie.

146
00:05:59,423 --> 00:06:02,751
Wymyśl kilka zastosowań izolatorów ciepła.

147
00:06:05,567 --> 00:06:06,335
Już?

148
00:06:06,591 --> 00:06:08,654
To teraz spójrz na zastosowania

149
00:06:08,654 --> 00:06:09,919
wymyślone przez nas.

150
00:06:10,687 --> 00:06:12,837
Jeśli twoje pomysły były inne

151
00:06:12,837 --> 00:06:14,545
napisz nam o tym koniecznie

152
00:06:14,545 --> 00:06:16,063
w komentarzu pod filmem.

153
00:06:20,671 --> 00:06:22,595
Przewodnictwo cieplne to sposób

154
00:06:22,595 --> 00:06:24,767
przekazywania ciepła między ciałami

155
00:06:25,023 --> 00:06:26,360
który zachodzi tylko

156
00:06:26,360 --> 00:06:28,315
przy ich bezpośrednim kontakcie

157
00:06:28,351 --> 00:06:30,143
lub wewnątrz danego ciała.

158
00:06:30,911 --> 00:06:33,230
Bardzo dobrymi przewodnikami ciepła

159
00:06:33,230 --> 00:06:35,263
są metale i diamenty.

160
00:06:36,031 --> 00:06:38,487
Do materiałów izolacyjnych zaliczamy

161
00:06:38,487 --> 00:06:42,585
gumę, gips, szkło, drewno oraz plastik.

162
00:06:45,759 --> 00:06:48,230
Zanim pójdziesz się ochładzać ogórkiem

163
00:06:48,230 --> 00:06:49,855
koniecznie polub ten film.

164
00:06:50,111 --> 00:06:51,861
I zaglądaj do nas regularnie

165
00:06:51,861 --> 00:06:54,056
na pi-stacja.tv