1
00:00:01,280 --> 00:00:03,207
Morze kształtuje linię brzegową 

2
00:00:03,307 --> 00:00:04,863
niczym genialny rzeźbiarz.

3
00:00:05,376 --> 00:00:07,168
Czasem tworzy nowe plaże

4
00:00:07,424 --> 00:00:09,984
a czasem zabiera fragmenty lądu.

5
00:00:10,496 --> 00:00:13,489
Przykładem niszczycielskiej działalności morza

6
00:00:13,589 --> 00:00:16,383
jest kościół Świętego Mikołaja w Trzęsaczu.

7
00:00:17,152 --> 00:00:20,243
Zbudowana w XV wieku około 2 km od brzegu

8
00:00:20,343 --> 00:00:23,154
w centrum wsi świątynia, niegdyś jedna

9
00:00:23,254 --> 00:00:25,222
z najokazalszych na Pomorzu

10
00:00:25,322 --> 00:00:27,647
dziś jest jedynie wspomnieniem.

11
00:00:28,160 --> 00:00:30,720
Zostały z niej tylko fragmenty ściany.

12
00:00:31,146 --> 00:00:34,303
Resztę pochłonął Bałtyk, który przez 500 lat

13
00:00:34,403 --> 00:00:35,979
stopniowo podmywał klif

14
00:00:36,079 --> 00:00:39,322
na którym kościół postawiono.

15
00:00:51,456 --> 00:00:53,981
Dziś poznamy Wybrzeże Słowińskie.

16
00:00:54,929 --> 00:00:57,188
Część Pobrzeża Koszalińskiego.

17
00:00:58,112 --> 00:01:01,073
Krainę w pasie pobrzeży, zwanym również

18
00:01:01,173 --> 00:01:02,975
pasem nizin nadmorskich.

19
00:01:05,024 --> 00:01:07,882
Najważniejszymi czynnikami kształtującymi

20
00:01:07,982 --> 00:01:10,911
krajobraz wybrzeży są wiatr i woda morska.

21
00:01:11,424 --> 00:01:13,207
Na początku filmu mówiliśmy

22
00:01:13,307 --> 00:01:14,751
że może niszczy brzeg.

23
00:01:15,264 --> 00:01:17,056
Może go też budować.

24
00:01:17,763 --> 00:01:19,154
Na Wybrzeżu Słowińskim 

25
00:01:19,254 --> 00:01:20,895
działa w obu tych branżach.

26
00:01:21,530 --> 00:01:24,463
Spotkamy tu zarówno wybrzeża wysokie 

27
00:01:24,563 --> 00:01:26,882
inaczej klifowe, jak i niskie 

28
00:01:26,982 --> 00:01:28,706
- mierzejowo-zalewowe.

29
00:01:29,344 --> 00:01:31,217
Te pierwsze powstają na skutek 

30
00:01:31,317 --> 00:01:33,439
niszczycielskiej działalności morza

31
00:01:33,696 --> 00:01:37,078
najczęściej wiosną i jesienią, w czasie sztormów.

32
00:01:37,536 --> 00:01:40,532
Fale morskie uderzając prostopadle do brzegu

33
00:01:40,632 --> 00:01:42,866
tworzą wcięcie u podstawy skarpy.

34
00:01:43,168 --> 00:01:46,240
Podcięty stok z czasem osuwa się do morza

35
00:01:46,496 --> 00:01:49,781
brzeg się cofa, a morze wkracza głębiej w ląd.

36
00:01:50,336 --> 00:01:53,065
Ten proces nazywamy abrazją.

37
00:01:54,614 --> 00:01:57,205
Prądy przybrzeżne przenoszą część osuniętego

38
00:01:57,305 --> 00:01:59,295
materiału skalnego w inne miejsca.

39
00:01:59,808 --> 00:02:02,833
Woda wyrzuca jego drobiny - piasek 

40
00:02:02,933 --> 00:02:05,167
- na brzeg, tworząc plaże.

41
00:02:05,440 --> 00:02:08,722
Buduje tym samym inny, niski typ wybrzeża

42
00:02:08,822 --> 00:02:10,559
- mierzejowo-zalewowy.

43
00:02:11,072 --> 00:02:13,760
Jego cechą charakterystyczną są naturalne

44
00:02:13,860 --> 00:02:15,679
szerokie, piaszczyste plaże.

45
00:02:16,960 --> 00:02:19,658
Przyjrzyjmy się bliżej prądom przybrzeżnym.

46
00:02:19,776 --> 00:02:22,881
Można powiedzieć, że są to strumienie wody 

47
00:02:22,981 --> 00:02:25,793
w wodzie, szybko płynące wzdłuż brzegu.

48
00:02:26,944 --> 00:02:29,760
Tam, gdzie w linii brzegowej występują zatoki

49
00:02:30,016 --> 00:02:31,974
naniesiony przez prąd przybrzeżny 

50
00:02:32,074 --> 00:02:34,623
drobny materiał skalny gromadzi się na dnie.

51
00:02:35,392 --> 00:02:38,063
Z czasem zbiera się go wystarczająco dużo 

52
00:02:38,163 --> 00:02:40,784
by taka piaszczysta łacha zaczęła wystawać

53
00:02:40,884 --> 00:02:42,389
ponad powierzchnię wody.

54
00:02:42,816 --> 00:02:45,376
Proces ten nazywamy akumulacją.

55
00:02:46,022 --> 00:02:48,738
Z czasem na piasku zaczyna pojawiać się

56
00:02:48,838 --> 00:02:51,291
roślinność, która dodatkowo umacnia 

57
00:02:51,391 --> 00:02:52,546
nowopowstały ląd.

58
00:02:53,056 --> 00:02:56,128
Taki wąski fragment lądu wysunięty w morze

59
00:02:56,384 --> 00:02:59,065
i częściowo oddzielający od niego zatokę

60
00:02:59,165 --> 00:03:00,385
to mierzeja.

61
00:03:01,088 --> 00:03:03,657
Mierzeja powoli się wydłuża, aż w końcu

62
00:03:03,757 --> 00:03:05,855
zupełnie odcina zatokę od morza.

63
00:03:06,112 --> 00:03:08,316
Powstaje jezioro przybrzeżne.

64
00:03:09,440 --> 00:03:12,799
Na Wybrzeżu Słowińskim jeziorami tego typu

65
00:03:12,899 --> 00:03:16,095
są między innymi Łebsko, Gardno i Jamno.

66
00:03:16,608 --> 00:03:19,418
Jeziora przybrzeżne mają sporą powierzchnię 

67
00:03:19,518 --> 00:03:20,876
ale małą głębokość.

68
00:03:21,728 --> 00:03:23,938
Drugim ważnym czynnikiem tworzącym

69
00:03:24,038 --> 00:03:26,847
krajobraz Wybrzeża Słowińskiego jest wiatr.

70
00:03:27,360 --> 00:03:29,893
Przesypuje on ziarenka piasku z miejsca 

71
00:03:29,993 --> 00:03:32,327
na miejsce, tworząc piaszczyste wzniesienia

72
00:03:32,427 --> 00:03:34,270
zwane ruchomymi wydmami.

73
00:03:35,040 --> 00:03:37,017
Najwyższe ruchome wydmy w Polsce 

74
00:03:37,117 --> 00:03:39,647
znajdują się w Słowińskim Parku Narodowym.

75
00:03:40,160 --> 00:03:42,976
Ich wysokość sięga 40 metrów.

76
00:03:43,584 --> 00:03:45,462
Stanowią one najważniejszą 

77
00:03:45,562 --> 00:03:47,583
atrakcję turystyczną regionu.

78
00:03:47,840 --> 00:03:49,070
Podlegają ochronie 

79
00:03:49,170 --> 00:03:51,680
podobnie jak inne elementy krajobrazu

80
00:03:51,936 --> 00:03:54,496
sama mierzeja i jeziora przybrzeżne.

81
00:03:55,520 --> 00:03:57,962
Jest to bardzo zmienny krajobraz 

82
00:03:58,062 --> 00:04:00,127
raz niszczony, raz budowany.

83
00:04:01,152 --> 00:04:04,224
Niesamowita jest też flora i fauna Parku.

84
00:04:04,480 --> 00:04:05,966
Na wydmach występuje 

85
00:04:06,066 --> 00:04:07,552
wydmuchrzyca piaskowa

86
00:04:08,064 --> 00:04:11,648
mikołajek nadmorski i piaskownica zwyczajna.

87
00:04:12,284 --> 00:04:14,732
Zaliczają się one do roślin pionierskich 

88
00:04:14,832 --> 00:04:17,595
czyli takich, które jako pierwsze pojawiają się

89
00:04:17,695 --> 00:04:19,910
na obszarach jeszcze nie zasiedlonych 

90
00:04:20,010 --> 00:04:21,117
przez inne rośliny.

91
00:04:21,887 --> 00:04:24,474
Oprócz nich na tutejszych mokradłach 

92
00:04:24,574 --> 00:04:27,518
spotkasz owadożerną rosiczkę okrągłolistną

93
00:04:27,775 --> 00:04:30,113
i ciekawe storczyki, a w wodach 

94
00:04:30,213 --> 00:04:33,222
przybrzeżnych jezior - poryblin jeziorny.

95
00:04:34,315 --> 00:04:36,752
Nieco dalej od brzegu, na ubogich glebach

96
00:04:36,852 --> 00:04:39,037
rosną mało wymagające drzewa iglaste

97
00:04:39,137 --> 00:04:42,523
głównie sosny. Tworzą bory sosnowe.

98
00:04:43,391 --> 00:04:46,817
Rezydują tu łosie, rysie i wilki, ale najwięcej 

99
00:04:46,917 --> 00:04:49,980
jest ptaków, w tym wędrownych, jak żurawie.

100
00:04:50,559 --> 00:04:52,118
Regularnie zalatują tu

101
00:04:52,218 --> 00:04:54,142
mewy srebrzyste i rybołowy.

102
00:04:54,399 --> 00:04:56,959
Znajdują tu one bogatą stołówkę.

103
00:04:57,200 --> 00:05:00,031
W przybrzeżnych wodach można łowić szproty

104
00:05:00,287 --> 00:05:02,847
śledzie, dorsze oraz flądry.

105
00:05:03,359 --> 00:05:05,182
Uzupełnieniem diety są owady

106
00:05:05,282 --> 00:05:07,858
których na tutejszych terenach rezyduje 

107
00:05:07,958 --> 00:05:09,246
prawie 500 gatunków.

108
00:05:14,466 --> 00:05:16,073
Oprócz ptaków i ludzi

109
00:05:16,173 --> 00:05:18,287
bałtyckimi rybami żywią się też

110
00:05:18,387 --> 00:05:20,738
coraz częściej spotykane na wybrzeżu foki

111
00:05:20,882 --> 00:05:23,988
i skryci kuzyni delfinów - morświny.

112
00:05:24,607 --> 00:05:26,669
Z fok najczęściej można zobaczyć 

113
00:05:26,769 --> 00:05:28,959
wylegujące się na plaży foki szare.

114
00:05:29,471 --> 00:05:32,631
W Bałtyku żyją jeszcze o wiele mniej liczne

115
00:05:32,731 --> 00:05:35,692
foki obrączkowane i - będące wbrew nazwie

116
00:05:35,792 --> 00:05:38,430
zupełną rzadkością - foki pospolite.

117
00:05:38,943 --> 00:05:41,759
Wszystkie bałtyckie foki są pod ochroną.

118
00:05:46,879 --> 00:05:49,470
Dawniej tereny Wybrzeża Słowińskiego 

119
00:05:49,570 --> 00:05:52,111
zamieszkiwali Słowińcy, zajmujący się

120
00:05:52,211 --> 00:05:54,302
połowem ryb oraz uprawą ziemi.

121
00:05:54,728 --> 00:05:57,221
Aby poznać ich kulturę, warto odwiedzić

122
00:05:57,321 --> 00:05:59,422
Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach.

123
00:06:00,703 --> 00:06:02,972
Dziś coraz bardziej znaczącym źródłem

124
00:06:03,072 --> 00:06:05,542
dochodu mieszkańców Wybrzeża Słowińskiego

125
00:06:05,642 --> 00:06:06,845
staje się turystyka.

126
00:06:07,359 --> 00:06:09,645
Wraz z rozwojem tej branży krajobraz

127
00:06:09,745 --> 00:06:11,966
 Wybrzeża Słowińskiego zmienia się.

128
00:06:12,223 --> 00:06:15,039
Powstają liczne hotele i pensjonaty

129
00:06:15,295 --> 00:06:17,855
parki rozrywki i restauracje

130
00:06:17,961 --> 00:06:20,813
smażalnie ryb i kioski z pamiątkami.

131
00:06:21,439 --> 00:06:23,682
Wciąż znajdziemy tu też porty rybackie 

132
00:06:23,782 --> 00:06:25,790
z których rybacy wyruszają na połów

133
00:06:26,382 --> 00:06:28,755
a także niewielkie stocznie, w których 

134
00:06:28,855 --> 00:06:31,166
buduje się i naprawia rybackie łodzie.

135
00:06:31,935 --> 00:06:34,002
Turystyka na wybrzeżu bałtyckim

136
00:06:34,102 --> 00:06:35,623
jest wybitnie sezonowa.

137
00:06:36,031 --> 00:06:37,950
Duża liczba wakacyjnych gości 

138
00:06:38,050 --> 00:06:40,575
przysparza regionowi nie tylko dochodów 

139
00:06:40,675 --> 00:06:43,710
ale i śmieci, i zanieczyszczeń, a także hałasu.

140
00:06:44,062 --> 00:06:46,504
Ludzie płoszą też foki, które wychodzą

141
00:06:46,604 --> 00:06:48,062
na plażę, aby odpocząć.

142
00:06:54,463 --> 00:06:56,918
Jeśli uważnie oglądasz, na pewno wiesz

143
00:06:57,018 --> 00:06:58,814
jak nazywają się dwa procesy

144
00:06:59,071 --> 00:07:01,631
w jakich morze kształtuje wybrzeże Bałtyku?

145
00:07:05,727 --> 00:07:08,799
To abrazja i akumulacja. Brawo!

146
00:07:14,687 --> 00:07:16,893
Na krajobraz Wybrzeża Słowińskiego

147
00:07:16,993 --> 00:07:18,220
największy wpływ ma 

148
00:07:18,320 --> 00:07:20,062
działalność morza i wiatru.

149
00:07:20,575 --> 00:07:23,723
Jej efektem są wysokie klify i niskie wybrzeża

150
00:07:23,823 --> 00:07:26,206
z szerokimi, piaszczystymi plażami.

151
00:07:26,975 --> 00:07:29,261
Proces podcinania wysokich klifów 

152
00:07:29,361 --> 00:07:31,666
przez fale morskie nazywamy abrazją

153
00:07:31,766 --> 00:07:34,621
a tworzenie mierzei i jezior przybrzeżnych 

154
00:07:34,721 --> 00:07:37,213
przez nanoszenie piasku - akumulacją.

155
00:07:38,239 --> 00:07:40,981
Największą atrakcją turystyczną Wybrzeża

156
00:07:41,081 --> 00:07:43,075
Słowińskiego są ruchome wydmy 

157
00:07:43,175 --> 00:07:45,441
w Słowińskim Parku Narodowym.

158
00:07:47,481 --> 00:07:50,783
Brzeg morza kształtują głównie fale i wiatr

159
00:07:51,039 --> 00:07:53,505
za to z pistacją możesz ukształtować 

160
00:07:53,605 --> 00:07:55,391
swoją wiedzę wszechstronnie.

161
00:07:55,496 --> 00:07:57,112
Nie tylko z geografii.

162
00:07:57,439 --> 00:08:00,878
Zapraszamy na pistacja.tv