1
00:00:01,536 --> 00:00:03,976
Słońce to ogromna i w przewidywalnej

2
00:00:04,076 --> 00:00:06,655
przyszłości niewyczerpalna elektrownia.

3
00:00:07,424 --> 00:00:10,157
W ciągu minuty dociera z niego do powierzchni

4
00:00:10,257 --> 00:00:12,631
Ziemi tyle energii, że wystarczyłoby jej

5
00:00:12,731 --> 00:00:14,981
do zaspokojenia potrzeb energetycznych

6
00:00:15,081 --> 00:00:16,898
całej ludzkości przez rok.

7
00:00:17,664 --> 00:00:20,430
W tym filmie opowiemy Ci, skąd jeszcze

8
00:00:20,530 --> 00:00:23,296
poza Słońcem, można pozyskiwać energię

9
00:00:23,552 --> 00:00:26,368
i jak to robią w różnych europejskich krajach.

10
00:00:38,144 --> 00:00:40,505
Energia jest nam potrzebna w zasadzie

11
00:00:40,605 --> 00:00:42,510
w każdej chwili naszego życia.

12
00:00:43,008 --> 00:00:45,401
To zarówno prąd, który zasila większość

13
00:00:45,501 --> 00:00:47,962
domowych urządzeń, w tym i telefon 

14
00:00:48,062 --> 00:00:51,668
albo laptop, na którym nas oglądasz, jak i gaz

15
00:00:51,768 --> 00:00:54,644
którego używamy do ogrzewania i gotowania

16
00:00:54,744 --> 00:00:57,597
a także ciepła woda w kaloryferach zimą.

17
00:00:58,368 --> 00:01:00,416
Ale skąd brać tę energię?

18
00:01:02,464 --> 00:01:04,755
Generalnie można powiedzieć, że energia

19
00:01:04,855 --> 00:01:07,327
pochodzi z dwóch głównych rodzajów źródeł:

20
00:01:07,584 --> 00:01:10,111
odnawialnych i nieodnawialnych.

21
00:01:10,656 --> 00:01:12,823
Odnawialne źródła energii to te 

22
00:01:12,923 --> 00:01:14,971
które naturalnie się odnawiają 

23
00:01:15,071 --> 00:01:17,238
i są praktycznie niewyczerpalne.

24
00:01:17,695 --> 00:01:21,417
Należą do nich: Słońce, którego energię można

25
00:01:21,517 --> 00:01:24,015
przekształcać w ciepło lub prąd

26
00:01:24,604 --> 00:01:27,356
wiatr, czyli poziomy ruch powietrza

27
00:01:28,022 --> 00:01:31,048
woda, a w zasadzie ruch wody w rzekach 

28
00:01:31,148 --> 00:01:35,405
lub ruch morskich fal, a także ciepło z wnętrza

29
00:01:35,505 --> 00:01:36,755
Ziemi, z którego można uzyskać 

30
00:01:36,855 --> 00:01:39,014
energię geotermalną

31
00:01:39,506 --> 00:01:41,532
oraz materiały pochodzenia roślinnego 

32
00:01:41,632 --> 00:01:44,549
lub zwierzęcego, które można spalić 

33
00:01:44,649 --> 00:01:48,538
dla pozyskania prądu lub ciepła, czyli biomasa.

34
00:01:50,080 --> 00:01:52,665
Nieodnawialne źródła energii, to te

35
00:01:52,765 --> 00:01:55,752
które występują w ograniczonych ilościach

36
00:01:55,852 --> 00:01:57,759
i z czasem się wyczerpują.

37
00:01:58,272 --> 00:02:00,297
Należą do nich: węgiel

38
00:02:01,344 --> 00:02:02,624
ropa naftowa

39
00:02:03,648 --> 00:02:04,873
i gaz ziemny.

40
00:02:05,952 --> 00:02:08,291
To paliwa kopalne, które powstawały

41
00:02:08,391 --> 00:02:10,407
przez miliony lat ze szczątków 

42
00:02:10,507 --> 00:02:12,095
prehistorycznych roślin.

43
00:02:12,864 --> 00:02:14,891
Trochę osobną kategorię stanowią 

44
00:02:14,991 --> 00:02:16,703
pierwiastki promieniotwórcze

45
00:02:16,896 --> 00:02:19,776
z których pozyskuje się energię jądrową

46
00:02:20,032 --> 00:02:23,616
ale o tym dowiesz się na lekcjach chemii i fizyki.

47
00:02:28,224 --> 00:02:31,281
Są takie elektrownie, które działają niezależnie

48
00:02:31,381 --> 00:02:33,855
od pogody i innych warunków środowiska.

49
00:02:34,368 --> 00:02:36,939
To znaczy, że produkcja energii może trwać

50
00:02:37,039 --> 00:02:40,948
nieprzerwanie, w dzień i w nocy, o każdej porze

51
00:02:41,048 --> 00:02:44,350
roku i praktycznie w każdym miejscu na Ziemi.

52
00:02:45,120 --> 00:02:47,424
Które elektrownie spełniają ten warunek?

53
00:02:48,192 --> 00:02:50,502
To między innymi elektrownie na węgiel

54
00:02:50,602 --> 00:02:54,062
ropę i gaz. Są one jednak źródłem gazów 

55
00:02:54,162 --> 00:02:57,478
w tym dwutlenku węgla, które przyczyniają się

56
00:02:57,578 --> 00:02:59,198
do ocieplania klimatu.

57
00:02:59,836 --> 00:03:02,725
Podobnie niezależne są elektrownie jądrowe

58
00:03:02,825 --> 00:03:05,855
elektrownie na biomasę i biogazownie.

59
00:03:06,368 --> 00:03:08,610
Co prawda podczas spalania biomasy 

60
00:03:08,710 --> 00:03:11,491
też powstaje dwutlenek węgla, jednak rośliny

61
00:03:11,591 --> 00:03:14,372
z których się ją produkuje, szybko odrastają

62
00:03:14,472 --> 00:03:16,074
pochłaniając go tyle samo 

63
00:03:16,174 --> 00:03:17,630
w procesie fotosyntezy.

64
00:03:18,400 --> 00:03:20,864
Produkcja energii w innych typach elektrowni

65
00:03:20,964 --> 00:03:22,063
zależy od pogody

66
00:03:22,163 --> 00:03:24,031
czy innych warunków środowiska.

67
00:03:24,544 --> 00:03:26,712
Na przykład elektrownie wiatrowe

68
00:03:26,812 --> 00:03:27,871
zależą od wiatru

69
00:03:28,128 --> 00:03:30,944
słoneczne - od dostępu światła słonecznego

70
00:03:31,200 --> 00:03:33,172
elektrownie wodne - od dostępu 

71
00:03:33,272 --> 00:03:34,527
szybko płynącej wody

72
00:03:34,784 --> 00:03:37,856
a geotermalne od podziemnych źródeł ciepła.

73
00:03:38,880 --> 00:03:41,143
Jeśli kraj chce produkować energię

74
00:03:41,243 --> 00:03:43,660
ekonomicznie, a zarazem dbać o klimat

75
00:03:43,760 --> 00:03:46,518
i dobro planety, powinien dopasować sposób

76
00:03:46,618 --> 00:03:49,630
pozyskiwania energii do warunków naturalnych.

77
00:03:50,400 --> 00:03:53,459
Przyjrzyjmy się, jak te warunki wpłynęły

78
00:03:53,559 --> 00:03:55,869
na sposób pozyskiwania energii 

79
00:03:55,969 --> 00:03:58,823
w takich krajach, jak Polska, Islandia

80
00:03:58,923 --> 00:04:00,894
Dania, Norwegia i Francja.

81
00:04:04,736 --> 00:04:07,419
Polska od dawna opiera swoją energetykę

82
00:04:07,519 --> 00:04:09,732
na węglu, ponieważ ma duże złoża 

83
00:04:09,832 --> 00:04:12,045
tego surowca, zwłaszcza na Śląsku

84
00:04:12,145 --> 00:04:13,847
i w okolicach Bełchatowa.

85
00:04:15,407 --> 00:04:17,454
W naszym kraju wciąż ponad połowę 

86
00:04:17,554 --> 00:04:20,094
energii elektrycznej wytwarza się z węgla.

87
00:04:20,607 --> 00:04:23,237
Ma to negatywny wpływ na środowisko.

88
00:04:23,683 --> 00:04:26,750
Spalanie węgla powoduje emisję dużych ilości

89
00:04:26,850 --> 00:04:29,796
dwutlenku węgla, pyłów i innych szkodliwych

90
00:04:29,896 --> 00:04:33,054
związków, które przyczyniają się do ocieplania

91
00:04:33,154 --> 00:04:36,462
klimatu, szkodzą zdrowiu ludzi i przyrodzie.

92
00:04:37,247 --> 00:04:40,057
Polska zaczyna stawiać na odnawialne źródła

93
00:04:40,157 --> 00:04:43,317
energii, przyjaźniejsze dla klimatu, ale nie jest

94
00:04:43,417 --> 00:04:45,845
to proste, ze względu na uwarunkowania

95
00:04:45,945 --> 00:04:49,524
o których dowiesz się w kolejnych latach nauki.

96
00:04:53,119 --> 00:04:55,433
Islandia leży w rejonie, gdzie dochodzi

97
00:04:55,533 --> 00:04:57,726
do rozsuwania się płyt tektonicznych.

98
00:04:58,239 --> 00:05:01,075
To sprawia, że gorąca magma zbliża się tu

99
00:05:01,175 --> 00:05:03,870
do powierzchni i ogrzewa wody podziemne

100
00:05:03,998 --> 00:05:06,456
które często w postaci gorących źródeł

101
00:05:06,556 --> 00:05:08,222
wydostają się na zewnątrz.

102
00:05:08,735 --> 00:05:11,697
To pozwala na szerokie wykorzystanie energii

103
00:05:11,797 --> 00:05:14,622
geotermalnej, czyli ciepła z wnętrza Ziemi

104
00:05:15,391 --> 00:05:17,575
zarówno do ogrzewania budynków

105
00:05:17,675 --> 00:05:19,486
jak i do produkcji prądu.

106
00:05:20,255 --> 00:05:23,132
Ten kraj ma też wiele wodospadów i rzek

107
00:05:23,232 --> 00:05:25,984
o bystrym nurcie, co pozwala na rozwój

108
00:05:26,084 --> 00:05:28,964
hydroenergetyki, czyli pozyskiwanie energii

109
00:05:29,064 --> 00:05:30,595
z ruchu wody.

110
00:05:31,007 --> 00:05:34,111
Ogółem źródła odnawialne dostarczają Islandii

111
00:05:34,211 --> 00:05:37,888
niemal 100% energii elektrycznej, co sprawia

112
00:05:37,988 --> 00:05:40,279
że jest to jeden z najbardziej ekologicznych

113
00:05:40,379 --> 00:05:42,782
systemów energetycznych na świecie.

114
00:05:46,879 --> 00:05:50,207
Dania nie ma dużych złóż węgla ani ropy

115
00:05:50,463 --> 00:05:52,684
ale z powodzeniem wykorzystuje

116
00:05:52,784 --> 00:05:55,838
dostępny tam niemal wszędzie silny wiatr.

117
00:05:56,351 --> 00:05:59,167
Położenie Danii na Półwyspie Jutlandzkim

118
00:05:59,423 --> 00:06:02,239
otoczonym z trzech stron morzami sprawia

119
00:06:02,495 --> 00:06:03,861
że wiatraki mogą tam

120
00:06:03,961 --> 00:06:05,822
 działać bardzo efektywnie.

121
00:06:06,591 --> 00:06:09,614
Od lat 80 XX wieku ten kraj inwestuje

122
00:06:09,714 --> 00:06:13,186
w energetykę wiatrową i dziś farmy wiatrowe

123
00:06:13,286 --> 00:06:16,259
na lądzie i na morzu dostarczają już 

124
00:06:16,359 --> 00:06:19,488
ponad połowę zużywanego w Danii prądu.

125
00:06:23,743 --> 00:06:25,890
Norwegia, podobnie jak Islandia

126
00:06:25,990 --> 00:06:28,350
korzysta głównie z energii wodnej.

127
00:06:28,863 --> 00:06:31,154
Liczne, krótkie lecz rwące rzeki 

128
00:06:31,254 --> 00:06:33,636
i wiele wodospadów rozmieszczonych 

129
00:06:33,736 --> 00:06:36,615
na górzystym terenie sprawia, że kraj ten 

130
00:06:36,715 --> 00:06:38,956
jest liderem w produkcji energii 

131
00:06:39,056 --> 00:06:40,637
ze źródeł odnawialnych.

132
00:06:40,895 --> 00:06:45,155
Czerpie z nich 98,4%.

133
00:06:49,855 --> 00:06:52,328
Francja to kraj w większości nizinny

134
00:06:52,428 --> 00:06:54,500
bez dużych geotermalnych źródeł

135
00:06:54,600 --> 00:06:55,741
 i górskich rzek.

136
00:06:56,375 --> 00:06:59,320
Od lat 70. XX wieku 

137
00:06:59,420 --> 00:07:01,630
postawiła na energetykę jądrową.

138
00:07:02,143 --> 00:07:04,959
Dzięki budowie wielu elektrowni jądrowych

139
00:07:05,107 --> 00:07:08,687
dziś ponad 70% energii elektrycznej we Francji

140
00:07:08,787 --> 00:07:10,078
pochodzi z atomu.

141
00:07:10,591 --> 00:07:13,407
Ta energia jest niezawodna i tania.

142
00:07:13,663 --> 00:07:16,165
Choć sama budowa elektrowni jądrowej

143
00:07:16,265 --> 00:07:18,788
to ogromny wydatek, jej eksploatacja 

144
00:07:18,888 --> 00:07:21,482
jest praktycznie bezkosztowa, pozwala 

145
00:07:21,582 --> 00:07:24,672
na produkcję dużej ilości energii bez emisji 

146
00:07:24,772 --> 00:07:27,366
dwutlenku węgla, co pomaga ograniczać 

147
00:07:27,466 --> 00:07:29,526
zmiany klimatyczne.

148
00:07:32,461 --> 00:07:34,773
W wielu krajach Europy dynamicznie 

149
00:07:34,873 --> 00:07:37,726
rozwija się pozyskiwanie energii ze Słońca.

150
00:07:37,983 --> 00:07:40,392
Chodzi zarówno o bezpośrednią zamianę 

151
00:07:40,492 --> 00:07:42,722
tej energii na ciepło w tak zwanych 

152
00:07:42,822 --> 00:07:45,635
kolektorach słonecznych, jak i o wytwarzanie 

153
00:07:45,735 --> 00:07:46,864
prądu elektrycznego

154
00:07:46,964 --> 00:07:49,244
głównie w panelach fotowoltaicznych.

155
00:07:49,759 --> 00:07:52,731
Jednak nawet w takich pełnych słońca krajach

156
00:07:52,831 --> 00:07:55,547
jak Grecja, czy Hiszpania, udział Słońca 

157
00:07:55,647 --> 00:07:58,206
w produkcji energii nie przekracza 8%.

158
00:08:02,815 --> 00:08:05,557
Energię można wytwarzać z dwóch głównych

159
00:08:05,657 --> 00:08:07,651
rodzajów źródeł: odnawialnych 

160
00:08:07,751 --> 00:08:09,221
i nieodnawialnych.

161
00:08:09,727 --> 00:08:11,641
Każdy kraj wybiera źródła energii

162
00:08:11,741 --> 00:08:13,248
jakie najlepiej odpowiadają

163
00:08:13,348 --> 00:08:14,845
 jego warunkom naturalnym.

164
00:08:15,264 --> 00:08:17,512
To pokazuje, jak bardzo środowisko

165
00:08:17,612 --> 00:08:20,469
wpływa na rozwój energetyki.

166
00:08:23,551 --> 00:08:26,367
Energię można pozyskiwać z różnych źródeł

167
00:08:26,623 --> 00:08:29,557
ale wiedzę najlepiej pozyskiwać z Pistacji. 

168
00:08:29,657 --> 00:08:30,974
Bezkosztowo.

169
00:08:31,231 --> 00:08:34,047
Zapraszamy na pistacja.tv