1
00:00:01,620 --> 00:00:03,584
Z czym ci się kojarzy basen?

2
00:00:03,840 --> 00:00:06,400
Z miejscem, w którym można popływać?

3
00:00:06,912 --> 00:00:08,742
Z częścią portu wykorzystywaną

4
00:00:08,842 --> 00:00:09,983
do naprawy statków?

5
00:00:10,752 --> 00:00:12,529
A może ze znanym ze szpitali

6
00:00:12,629 --> 00:00:14,079
naczyniem higienicznym?

7
00:00:14,848 --> 00:00:16,301
W tym filmie opowiem Ci

8
00:00:16,401 --> 00:00:17,919
o jeszcze innym basenie.

9
00:00:18,176 --> 00:00:21,095
Basenie Morza Śródziemnego i o cechach

10
00:00:21,195 --> 00:00:23,204
które sprawiają, że ludzie 

11
00:00:23,304 --> 00:00:26,047
chętnie jeżdżą tam na wakacje.

12
00:00:37,376 --> 00:00:39,304
Każdy z nas od czasu do czasu 

13
00:00:39,404 --> 00:00:41,727
opuszcza swoje miejsce zamieszkania.

14
00:00:42,240 --> 00:00:44,896
Jedni wyjeżdżają z rodzicami na wczasy

15
00:00:44,996 --> 00:00:47,531
nad morze, inni w odwiedziny do cioci

16
00:00:47,631 --> 00:00:49,738
jeszcze inni wolą obóz rowerowy

17
00:00:49,838 --> 00:00:52,154
 albo wycieczkę autokarową.

18
00:00:52,736 --> 00:00:55,484
Takie wyjazdy i przebywanie poza domem

19
00:00:55,584 --> 00:00:58,111
przez określony, niezbyt długi czas

20
00:00:58,368 --> 00:01:00,416
to właśnie turystyka.

21
00:01:01,184 --> 00:01:04,306
A teraz pomyśl chwilę i wyobraź sobie miejsce

22
00:01:04,406 --> 00:01:06,047
w które chcesz pojechać.

23
00:01:06,560 --> 00:01:08,144
Co powinno tam być?

24
00:01:08,352 --> 00:01:11,424
Morze albo jezioro z czystą plażą?

25
00:01:12,192 --> 00:01:13,657
Ciekawe zabytki?

26
00:01:13,984 --> 00:01:15,520
Wygodny hotel?

27
00:01:16,544 --> 00:01:19,937
O atrakcyjności danego regionu w dużej mierze 

28
00:01:20,037 --> 00:01:22,220
decyduje infrastruktura turystyczna

29
00:01:22,320 --> 00:01:25,010
która obejmuje miejsca noclegowe

30
00:01:25,110 --> 00:01:28,858
punkty gastronomiczne, czy szlaki turystyczne. 

31
00:01:28,958 --> 00:01:31,597
Jednym słowem wszelkie udogodnienia

32
00:01:31,697 --> 00:01:34,492
które mają na celu ułatwienie podróży

33
00:01:34,592 --> 00:01:36,420
i pobytu odwiedzających.

34
00:01:37,280 --> 00:01:39,404
Ważne są jednak przede wszystkim

35
00:01:39,504 --> 00:01:42,122
walory turystyczne, czyli cechy regionu 

36
00:01:42,222 --> 00:01:44,958
które budzą zainteresowanie przyjezdnych.

37
00:01:45,728 --> 00:01:47,930
Jednym z najważniejszych wymienianych 

38
00:01:48,030 --> 00:01:50,597
przez ludzi szukających miejsca na wypoczynek

39
00:01:50,697 --> 00:01:51,717
jest pogoda.

40
00:01:52,128 --> 00:01:53,614
Większość z nas lubi

41
00:01:53,714 --> 00:01:56,288
gdy jest ciepło i dużo słońca.

42
00:02:00,064 --> 00:02:02,574
Taka pogoda często występuje w krajach

43
00:02:02,674 --> 00:02:05,184
leżących w basenie Morza Śródziemnego.

44
00:02:05,696 --> 00:02:09,144
Zaliczamy do nich między innymi Hiszpanię

45
00:02:09,244 --> 00:02:11,551
Francję, Włochy, Grecję, Turcję

46
00:02:11,651 --> 00:02:14,500
ale też Egipt, Tunezję i Maroko.

47
00:02:14,912 --> 00:02:17,202
Dziś opowiem ci o turystyce tych

48
00:02:17,302 --> 00:02:19,519
leżących w Europie Południowej.

49
00:02:20,632 --> 00:02:22,954
Spójrz na wykres klimatyczny.

50
00:02:23,360 --> 00:02:25,650
Jeśli pamiętasz lekcję o klimacie 

51
00:02:25,750 --> 00:02:28,196
śródziemnomorskim, to wiesz, że lato 

52
00:02:28,296 --> 00:02:30,811
w tym rejonie jest gorące, bezchmurne 

53
00:02:30,911 --> 00:02:33,426
i bezdeszczowe, a średnia temperatura 

54
00:02:33,526 --> 00:02:35,766
czterech najcieplejszych miesięcy 

55
00:02:35,866 --> 00:02:37,949
przekracza 20 stopni Celsjusza.

56
00:02:38,720 --> 00:02:41,449
Zimy natomiast są łagodne. Temperatury

57
00:02:41,549 --> 00:02:44,351
nie spadają poniżej 0 stopni Celsjusza.

58
00:02:44,864 --> 00:02:47,168
W tym okresie opady deszczu są częste

59
00:02:47,424 --> 00:02:49,378
ale zazwyczaj niewielkie.

60
00:02:51,264 --> 00:02:53,191
Sam basen Morza Śródziemnego

61
00:02:53,291 --> 00:02:54,956
to raczej obszar górzysty

62
00:02:55,056 --> 00:02:57,407
znany z licznych wysp i półwyspów.

63
00:02:58,176 --> 00:03:00,489
Niewątpliwą atrakcją turystyczną

64
00:03:00,589 --> 00:03:02,015
są tutejsze wulkany.

65
00:03:02,460 --> 00:03:05,298
Spośród czynnych najbardziej rozpoznawalna

66
00:03:05,398 --> 00:03:07,823
jest znajdująca się na Sycylii Etna.

67
00:03:08,416 --> 00:03:11,106
Turyści chętnie odwiedzają także Stromboli

68
00:03:11,206 --> 00:03:13,455
i Vulcano, położone nieco na północ 

69
00:03:13,555 --> 00:03:15,658
w archipelagu Wysp Liparyjskich. 

70
00:03:16,096 --> 00:03:19,390
Mniej aktywny jest leżący niedaleko Neapolu

71
00:03:19,490 --> 00:03:21,800
miasta, w którym narodziła się pizza

72
00:03:21,900 --> 00:03:24,068
 Wezuwiusz - jedyny wulkan 

73
00:03:24,168 --> 00:03:26,336
na kontynencie europejskim.

74
00:03:26,848 --> 00:03:31,712
Ostatni jego wybuch miał miejsce w 1944 r.

75
00:03:31,968 --> 00:03:35,058
ale góra wciąż pozostaje niebezpieczna.

76
00:03:37,088 --> 00:03:38,880
Niezawodna pogoda

77
00:03:39,136 --> 00:03:42,208
ciepłe, przejrzyste wody Morza Śródziemnego

78
00:03:42,464 --> 00:03:45,187
liczne plaże, malownicze krajobrazy

79
00:03:45,287 --> 00:03:47,643
oraz rzadko spotykane w innych 

80
00:03:47,743 --> 00:03:50,654
częściach Europy wulkany, to doceniane

81
00:03:50,754 --> 00:03:53,110
co roku przez miliony turystów 

82
00:03:53,210 --> 00:03:55,774
walory przyrodnicze tego regionu.

83
00:03:59,616 --> 00:04:02,436
Istotny walor turystyczny krajów Europy

84
00:04:02,536 --> 00:04:05,503
Południowej stanowi też ich architektura.

85
00:04:06,272 --> 00:04:09,051
Tereny te przez tysiące lat były świadkiem

86
00:04:09,151 --> 00:04:11,391
rozkwitu starożytnych cywilizacji.

87
00:04:11,904 --> 00:04:14,365
To dlatego na europejskim wybrzeżu 

88
00:04:14,465 --> 00:04:16,804
Morza Śródziemnego można podziwiać

89
00:04:16,904 --> 00:04:18,597
różnorodne, cenne zabytki

90
00:04:18,697 --> 00:04:21,373
kultury starożytnej i średniowiecznej.

91
00:04:22,143 --> 00:04:25,458
Dobrym przykładem jest stolica Włoch - Rzym.

92
00:04:25,727 --> 00:04:27,895
Miasto pełne bezcennych zabytków

93
00:04:27,995 --> 00:04:29,351
 z różnych epok.

94
00:04:29,823 --> 00:04:32,008
Znajdziesz tu wzniesione w pierwszym wieku

95
00:04:32,108 --> 00:04:35,969
naszej ery Koloseum, czy pochodzącą 

96
00:04:36,069 --> 00:04:39,038
z XVII wieku Bazylikę Świętego Piotra.

97
00:04:40,319 --> 00:04:43,593
Włoski Asyż słynie z Bazyliki Św. Franciszka

98
00:04:43,693 --> 00:04:45,859
i znajdujących się tam fresków

99
00:04:45,959 --> 00:04:49,157
czyli średniowiecznych malowideł ściennych.

100
00:04:50,815 --> 00:04:53,268
W Grecji turyści bez lęku wysokości 

101
00:04:53,368 --> 00:04:55,215
mogą zwiedzać średniowieczne

102
00:04:55,315 --> 00:04:57,629
prawosławne klasztory w Meteorach.

103
00:04:58,381 --> 00:05:01,063
Wszystkie wymienione obiekty zostały wpisane

104
00:05:01,163 --> 00:05:03,535
na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

105
00:05:07,967 --> 00:05:10,733
Znanym i cenionym elementem kultury Europy

106
00:05:10,833 --> 00:05:13,599
Południowej jest kuchnia śródziemnomorska.

107
00:05:14,111 --> 00:05:18,120
Wykorzystuje się w niej głównie świeże, lokalne

108
00:05:18,220 --> 00:05:22,093
składniki, takie jak oliwa, oliwki, sery, wina

109
00:05:22,193 --> 00:05:25,720
cytrusy, zioła, a także warzywa: bakłażany

110
00:05:25,820 --> 00:05:28,188
cukinię, paprykę i pomidory.

111
00:05:29,471 --> 00:05:31,449
Coraz liczniejsze rzesze turystów 

112
00:05:31,549 --> 00:05:34,133
zaczynają odwiedzać inne, nie tak znane kraje

113
00:05:34,233 --> 00:05:35,614
 nad Morzem Śródziemnym.

114
00:05:35,871 --> 00:05:38,498
W ostatnich latach popularność zyskują 

115
00:05:38,598 --> 00:05:41,630
położone na Półwyspie Bałkańskim: Chorwacja

116
00:05:41,730 --> 00:05:44,955
Albania, Serbia, Czarnogóra i Słowenia.

117
00:05:48,671 --> 00:05:51,091
Europa Południowa z powodzeniem łączy

118
00:05:51,191 --> 00:05:53,027
bogate dziedzictwo kulturowe 

119
00:05:53,127 --> 00:05:55,013
z unikalnym pięknem przyrody.

120
00:05:55,583 --> 00:05:58,456
Turystyka generuje tu 1/10 wszystkich

121
00:05:58,556 --> 00:06:01,587
dochodów, ale ma i swoje ciemne strony.

122
00:06:01,983 --> 00:06:03,924
Szybko rosnąca liczba turystów

123
00:06:04,024 --> 00:06:06,180
odwiedzających Barcelonę, Wenecję 

124
00:06:06,280 --> 00:06:09,150
czy inne, popularne miasta Europy Południowej

125
00:06:09,407 --> 00:06:12,479
prowadzi do nadmiernej eksploatacji środowiska

126
00:06:13,247 --> 00:06:15,551
Zwiększone ponad miarę zużycie wody

127
00:06:15,807 --> 00:06:19,135
niszczenie krajobrazów, tłok i hałas

128
00:06:19,391 --> 00:06:20,520
to problemy wielu 

129
00:06:20,620 --> 00:06:22,798
popularnych wśród turystów miejsc.

130
00:06:23,231 --> 00:06:25,511
Coraz powszechniejsze dostosowywanie 

131
00:06:25,611 --> 00:06:28,282
tradycyjnych potraw do preferencji smakowych

132
00:06:28,382 --> 00:06:31,166
turystów, prowadzi do zaniku lokalnej kuchni.

133
00:06:31,935 --> 00:06:34,547
Mieszkańcy borykają się też ze wzrostem

134
00:06:34,647 --> 00:06:37,054
cen żywności i wynajmu nieruchomości

135
00:06:37,311 --> 00:06:39,268
co w wielu miastach doprowadziło 

136
00:06:39,368 --> 00:06:41,092
do protestów lokalnej ludności

137
00:06:41,192 --> 00:06:43,575
która chce ograniczenia liczby turystów.

138
00:06:46,527 --> 00:06:47,807
Czas na Ciebie.

139
00:06:48,063 --> 00:06:51,024
Jeśli uważnie oglądasz, bez trudu wymienisz

140
00:06:51,124 --> 00:06:53,615
trzy najważniejsze walory turystyczne

141
00:06:53,715 --> 00:06:55,485
krajów Europy Południowej.

142
00:06:59,327 --> 00:07:02,399
Nasze typy to: piękne krajobrazy

143
00:07:02,655 --> 00:07:06,207
ciepłe morze i starożytna architektura.

144
00:07:06,650 --> 00:07:08,972
Twoje mogą być nieco inne.

145
00:07:13,919 --> 00:07:16,232
Europa Południowa charakteryzuje się

146
00:07:16,332 --> 00:07:18,237
klimatem śródziemnomorskim

147
00:07:18,337 --> 00:07:21,209
ze słonecznym, gorącym i suchym latem.

148
00:07:21,599 --> 00:07:24,399
Wraz z ciepłymi wodami Morza Śródziemnego

149
00:07:24,499 --> 00:07:27,230
tworzy to idealne warunki do wypoczynku.

150
00:07:27,743 --> 00:07:30,504
Region ten słynie też z licznych zabytków

151
00:07:30,604 --> 00:07:33,246
związanych między innymi ze starożytnymi

152
00:07:33,346 --> 00:07:36,599
cywilizacjami Greków i Rzymian.

153
00:07:39,519 --> 00:07:41,611
Europa Południowa słynie z prostej

154
00:07:41,711 --> 00:07:44,983
ale smacznej kuchni, a Pistacja ze świetnych 

155
00:07:45,083 --> 00:07:47,965
i krótkich filmów, które karmią... wiedzą.

156
00:07:48,223 --> 00:07:50,783
Czekamy na pistacja.tv