1
00:00:00,100 --> 00:00:02,609
Czy wiesz dlaczego znany, niemiecki 

2
00:00:02,699 --> 00:00:04,950
klub piłkarski Bayer Leverkusen 

3
00:00:05,040 --> 00:00:06,910
nosi przydomek "aptekarze"?

4
00:00:07,936 --> 00:00:10,562
To dlatego, że jego sponsor, firma Bayer

5
00:00:10,652 --> 00:00:12,365
to, między innymi, wiodący 

6
00:00:12,455 --> 00:00:14,258
światowy producent leków.

7
00:00:15,360 --> 00:00:17,765
A gdy grają ze sobą jedenastki 

8
00:00:17,855 --> 00:00:21,243
Borussii Dortmund i FC Schalke 04, to mówimy

9
00:00:21,333 --> 00:00:24,292
że rozgrywane są derby Zagłębia Ruhry.

10
00:00:24,653 --> 00:00:27,910
W tym filmie dowiesz się więcej o zagłębiu Ruhry

11
00:00:28,000 --> 00:00:30,707
i o przemyśle naszego sąsiada - Niemiec.

12
00:00:42,240 --> 00:00:44,117
Dziś opowiem Ci o państwie

13
00:00:44,207 --> 00:00:47,592
leżącym za naszą zachodnią granicą. To Niemcy. 

14
00:00:47,682 --> 00:00:50,402
Oficjalnie Republika Federalna Niemiec

15
00:00:50,492 --> 00:00:52,768
jedna z największych światowych 

16
00:00:52,858 --> 00:00:54,292
potęg gospodarczych.

17
00:00:55,040 --> 00:00:57,453
Flagę Niemiec pokazujemy na planszy.

18
00:00:58,112 --> 00:01:00,941
Stolicą państwa jest Berlin - miasto

19
00:01:01,031 --> 00:01:04,454
którego godłem jest niedźwiedź, a symbolami 

20
00:01:04,544 --> 00:01:06,051
Brama Brandenburska 

21
00:01:06,141 --> 00:01:08,811
i wieża telewizyjna - Fernsehturm.

22
00:01:10,400 --> 00:01:12,676
Jeśli spojrzysz na mapę, zobaczysz

23
00:01:12,766 --> 00:01:15,519
że Niemcy leżą w środkowej części Europy.

24
00:01:15,776 --> 00:01:18,848
Rozciągają się od brzegów Bałtyku i Morza

25
00:01:18,938 --> 00:01:22,163
Północnego na północy, po Alpy na południu.

26
00:01:22,688 --> 00:01:24,845
Są krajem w większości nizinnym

27
00:01:24,935 --> 00:01:27,970
nieco większym od Polski, ale zamieszkuje je

28
00:01:28,060 --> 00:01:29,862
ponad dwa razy tyle ludzi.

29
00:01:30,368 --> 00:01:33,524
Przepływają przezeń wielkie rzeki Europy: 

30
00:01:33,614 --> 00:01:36,268
Ren i Dunaj, i to właśnie nad Renem 

31
00:01:36,358 --> 00:01:39,621
i jego dopływem - Ruhrą, powstało największe

32
00:01:39,711 --> 00:01:42,822
w Europie Zachodniej zagłębie przemysłowe 

33
00:01:42,912 --> 00:01:44,162
- Zagłębie Ruhry.

34
00:01:44,960 --> 00:01:48,624
To na tych terenach znajdują się bogate złoża

35
00:01:48,714 --> 00:01:51,426
węgla kamiennego, węgla brunatnego

36
00:01:51,516 --> 00:01:54,356
soli kamiennej oraz rud cynku i ołowiu.

37
00:01:54,944 --> 00:01:57,265
Nic dziwnego, że właśnie tam powstały 

38
00:01:57,355 --> 00:01:59,551
pierwsze niemieckie kopalnie i huty.

39
00:02:00,064 --> 00:02:02,880
Pracowało w nich zresztą bardzo wielu Polaków.

40
00:02:03,648 --> 00:02:06,064
W XIX wieku w tamte rejony wyemigrowało

41
00:02:06,154 --> 00:02:08,255
ponad pół miliona naszych rodaków.

42
00:02:08,768 --> 00:02:11,939
Było ich tak wielu, że tworzyli polskie organizacje

43
00:02:12,029 --> 00:02:15,165
i przedsiębiorstwa, a nawet znaczną część kadry

44
00:02:15,255 --> 00:02:17,127
tutejszego klubu piłkarskiego

45
00:02:17,217 --> 00:02:19,270
wspomnianego na początku filmu.

46
00:02:20,032 --> 00:02:23,371
Dzięki rozwojowi wydobycia powstały też inne 

47
00:02:23,461 --> 00:02:25,777
zakłady przemysłowe, elektrownie

48
00:02:25,867 --> 00:02:28,634
i elektrociepłownie, walcownie, firmy 

49
00:02:28,724 --> 00:02:32,063
produkujące maszyny górnicze, czy uzbrojenie.

50
00:02:32,832 --> 00:02:34,423
Większość z nich należała 

51
00:02:34,513 --> 00:02:36,671
do tak zwanego przemysłu ciężkiego.

52
00:02:37,184 --> 00:02:39,710
Dawał on pracę wielu ludziom i podnosił 

53
00:02:39,800 --> 00:02:42,024
poziom zamożności, ale stanowił też 

54
00:02:42,114 --> 00:02:44,254
poważne obciążenie dla środowiska.

55
00:02:45,120 --> 00:02:47,936
Kopalnie, zwłaszcza węgla brunatnego

56
00:02:48,192 --> 00:02:50,585
nieodwracalnie niszczyły krajobraz.

57
00:02:51,008 --> 00:02:53,727
Dymy z fabrycznych kominów zanieczyszczały

58
00:02:53,817 --> 00:02:56,688
powietrze, a przemysłowe ścieki niemal zabiły

59
00:02:56,778 --> 00:02:59,826
życie w przepływających przez Zagłębie rzekach.

60
00:03:03,296 --> 00:03:05,883
Wraz ze wzrostem dbałości o naturę 

61
00:03:05,973 --> 00:03:08,740
a także dlatego, że wydobycie surowców

62
00:03:08,830 --> 00:03:11,823
stało się coraz trudniejsze, w latach 60.

63
00:03:11,913 --> 00:03:14,530
XX wieku w Niemczech rozpoczęła się 

64
00:03:14,620 --> 00:03:16,605
restrukturyzacja przemysłu.

65
00:03:17,376 --> 00:03:20,307
Oznacza ona po prostu dostosowanie produkcji

66
00:03:20,397 --> 00:03:23,283
do zmieniających się warunków mających wpływ

67
00:03:23,373 --> 00:03:26,123
na jej opłacalność, czyli gdy na przykład 

68
00:03:26,213 --> 00:03:28,625
wydobycie węgla przestaję się opłacać

69
00:03:28,715 --> 00:03:31,263
to kopalnię się zamyka, a w to miejsce 

70
00:03:31,353 --> 00:03:34,013
otwiera na przykład fabrykę mikrochipów.

71
00:03:34,272 --> 00:03:37,107
Taka zmiana rodzaju działalności przemysłowej

72
00:03:37,197 --> 00:03:39,648
miała miejsce właśnie w zagłębiu Ruhry.

73
00:03:40,743 --> 00:03:43,560
W tym czasie łatwo dostępne złoża surowców

74
00:03:43,650 --> 00:03:46,353
zaczęły się wyczerpywać, a coraz bardziej

75
00:03:46,443 --> 00:03:48,397
wymagające przepisy dotyczące 

76
00:03:48,487 --> 00:03:51,190
ochrony środowiska, dodatkowo zmniejszyły

77
00:03:51,280 --> 00:03:52,461
zyski z wydobycia.

78
00:03:52,960 --> 00:03:54,224
Kopalnie zamykano 

79
00:03:54,314 --> 00:03:57,034
a surowce sprowadzano z innych krajów.

80
00:03:57,568 --> 00:03:59,699
Inne zakłady przemysłu ciężkiego 

81
00:03:59,789 --> 00:04:01,920
poważnie wpływające na środowisko

82
00:04:02,176 --> 00:04:04,533
jeśli nie chciały zakończyć działalności 

83
00:04:04,623 --> 00:04:07,039
musiały zainwestować w czyste technologie.

84
00:04:07,808 --> 00:04:11,200
Być może już niedługo ich fabryki będą zasilane

85
00:04:11,290 --> 00:04:13,951
czystą energią słońca, wiatru i wody.

86
00:04:14,720 --> 00:04:17,728
Postanowiono też rozwijać te gałęzie przemysłu

87
00:04:17,818 --> 00:04:20,648
w których większe znaczenie dla wypracowania

88
00:04:20,738 --> 00:04:23,436
zysku ma myśl technologiczna i kompetencje

89
00:04:23,526 --> 00:04:25,738
pracowników, a nie koszty surowca.

90
00:04:29,055 --> 00:04:31,869
Dzięki restrukturyzacji na znaczeniu zyskały takie

91
00:04:31,959 --> 00:04:34,430
gałęzie przemysłu, jak produkcja samochodów.

92
00:04:34,943 --> 00:04:36,498
Na pewno potrafisz wymienić 

93
00:04:36,588 --> 00:04:38,772
przynajmniej trzy niemieckie marki aut.

94
00:04:42,367 --> 00:04:45,695
Nam od razu przyszły na myśl Volkswagen, BMW

95
00:04:45,951 --> 00:04:47,999
Mercedes, Audi i Opel.

96
00:04:48,767 --> 00:04:50,889
Niemcy są jednym z najważniejszych 

97
00:04:50,979 --> 00:04:52,606
producentów aut na świecie.

98
00:04:53,119 --> 00:04:55,423
Rozwija się też produkcja maszyn

99
00:04:55,679 --> 00:04:58,239
urządzeń i sprzętu elektronicznego

100
00:04:58,495 --> 00:05:00,882
w czym specjalizuje się między innymi 

101
00:05:00,972 --> 00:05:02,591
Siemens, Bosch, czy Braun.

102
00:05:03,103 --> 00:05:06,412
Jeśli nosisz okulary, masz lornetkę, dobry aparat

103
00:05:06,502 --> 00:05:08,328
z obiektywem, albo należysz 

104
00:05:08,418 --> 00:05:11,408
do fanów astronomii i podglądasz wszechświat 

105
00:05:11,498 --> 00:05:14,625
przez teleskop, jest duża szansa, że korzystasz

106
00:05:14,715 --> 00:05:16,313
z produktów firmy ZEISS.

107
00:05:17,183 --> 00:05:19,554
Wytwarza ona także precyzyjne 

108
00:05:19,644 --> 00:05:21,890
maszyny pomiarowe, skanery 3D

109
00:05:21,980 --> 00:05:23,868
czy urządzenia medyczne.

110
00:05:25,375 --> 00:05:28,500
Z medycyną ściśle związane są koncerny Merck

111
00:05:28,590 --> 00:05:32,258
i Bayer. W tym drugim dużą część produkcji 

112
00:05:32,348 --> 00:05:35,101
oprócz leków stanowią też środki ochrony roślin.

113
00:05:35,359 --> 00:05:38,464
Ma je w ofercie także inny niemiecki gigant 

114
00:05:38,554 --> 00:05:41,041
chemiczny - BASF - wytwarzający też 

115
00:05:41,131 --> 00:05:42,831
tworzywa sztuczne, nawozy

116
00:05:42,921 --> 00:05:45,597
czy produkty z zakresu biotechnologii.

117
00:05:46,367 --> 00:05:49,173
Inne wyroby chemiczne, których zapewne

118
00:05:49,263 --> 00:05:52,056
używasz w domu, między innymi środki 

119
00:05:52,146 --> 00:05:55,560
do prania i sprzątania, produkuje firma Henkel

120
00:05:55,650 --> 00:05:58,126
czy mniej znany Werner und Mertz.

121
00:05:59,553 --> 00:06:02,433
A jeśli jesteś amatorem słodyczy, na pewno

122
00:06:02,523 --> 00:06:04,800
zdarzyło Ci się podjadać produkty 

123
00:06:04,890 --> 00:06:07,352
spożywczego koncernu Haribo. Mniamm.

124
00:06:10,687 --> 00:06:12,735
A co z kopalniami, spytasz?

125
00:06:13,221 --> 00:06:16,409
Cóż, one i inne stare zakłady przemysłowe

126
00:06:16,499 --> 00:06:18,110
zyskały drugie życie.

127
00:06:18,555 --> 00:06:20,815
Zniszczone tereny zostały zalesione 

128
00:06:20,905 --> 00:06:23,632
albo zalane wodą, tworząc miejsca rekreacji 

129
00:06:23,722 --> 00:06:26,302
i wypoczynku dla okolicznych mieszkańców.

130
00:06:26,815 --> 00:06:29,240
Takie przywracanie wartości przyrodniczych

131
00:06:29,330 --> 00:06:31,475
terenom zniszczonym przez działalność 

132
00:06:31,565 --> 00:06:33,461
człowieka, nazywamy rekultywacją.

133
00:06:34,751 --> 00:06:37,266
Budynki zostały zaadaptowane na przykład

134
00:06:37,356 --> 00:06:39,506
na muzea dziedzictwa przemysłowego 

135
00:06:39,596 --> 00:06:41,663
czy centra kulturalno-rozrywkowe.

136
00:06:42,687 --> 00:06:45,026
Odbywają się tu liczne konferencje

137
00:06:45,116 --> 00:06:47,831
targi tematyczne, takie jak na przykład 

138
00:06:47,921 --> 00:06:50,355
Międzynarodowe Targi Łodzi i Statków

139
00:06:50,445 --> 00:06:52,924
w Dusseldorfie i imprezy kulturalne.

140
00:06:53,806 --> 00:06:56,646
W ten sposób dawniej mocno zanieczyszczony

141
00:06:56,736 --> 00:06:58,981
przez przemysł region zyskuje nowe

142
00:06:59,071 --> 00:07:01,522
bardziej zielone oblicze, nie tracąc 

143
00:07:01,612 --> 00:07:03,421
atrakcyjności ekonomicznej.

144
00:07:07,775 --> 00:07:09,419
Niemcy to jedna ze światowych 

145
00:07:09,509 --> 00:07:10,590
potęg gospodarczych.

146
00:07:11,103 --> 00:07:12,916
Zawdzięczają to między innymi 

147
00:07:13,006 --> 00:07:14,942
wysoko rozwiniętemu przemysłowi.

148
00:07:15,455 --> 00:07:17,160
Dawniej był on przede wszystkim

149
00:07:17,250 --> 00:07:19,294
skoncentrowany na wydobyciu surowców.

150
00:07:19,551 --> 00:07:21,371
Wraz z ich wyczerpywaniem się 

151
00:07:21,461 --> 00:07:24,348
w latach 60. XX wieku rozpoczęła się 

152
00:07:24,438 --> 00:07:26,344
restrukturyzacja przemysłu.

153
00:07:27,231 --> 00:07:29,245
Dziś Niemcy to liczący się wytwórca 

154
00:07:29,335 --> 00:07:31,636
zaawansowanych technologicznie produktów.

155
00:07:31,925 --> 00:07:35,423
Między innymi samochodów, sprzętu optycznego

156
00:07:35,679 --> 00:07:38,844
leków i środków ochrony roślin, artykułów

157
00:07:38,934 --> 00:07:43,228
spożywczych, maszyn, urządzeń i elektroniki.

158
00:07:46,431 --> 00:07:49,247
Niemcy stale inwestują w nowoczesny przemysł

159
00:07:49,503 --> 00:07:52,575
ale Ty zainwestuj swój czas w pistację

160
00:07:52,831 --> 00:07:54,458
i odwiedzaj nas regularnie.

161
00:07:54,548 --> 00:07:57,891
Zaręczamy, że nie będziesz żałować.