1
00:00:00,768 --> 00:00:03,438
Dziś nasz kraj liczy sobie 16 województw

2
00:00:03,538 --> 00:00:05,120
ale nie zawsze tak było.

3
00:00:05,376 --> 00:00:08,505
W średniowieczu mieliśmy ich ponad 30

4
00:00:08,605 --> 00:00:15,364
pod zaborami tylko 8, a po 1975 r. aż 49.

5
00:00:15,616 --> 00:00:17,540
Obecna liczba nawiązuje do podziału

6
00:00:17,640 --> 00:00:19,729
dokonanego po odzyskaniu przez Polskę

7
00:00:19,829 --> 00:00:23,408
niepodległości w 1918 roku.

8
00:00:23,808 --> 00:00:25,685
W tej lekcji poprowadzimy Cię 

9
00:00:25,785 --> 00:00:27,020
po mapie województw.

10
00:00:38,656 --> 00:00:40,158
Wyobraź sobie, że Polska

11
00:00:40,258 --> 00:00:43,003
to ogromna układanka, w której każdy kawałek

12
00:00:43,103 --> 00:00:44,993
ma swoje miejsce i zadanie.

13
00:00:45,188 --> 00:00:47,485
Jeśli popatrzysz na mapę, zobaczysz

14
00:00:47,585 --> 00:00:49,412
że to najprawdziwsza prawda.

15
00:00:49,664 --> 00:00:51,854
Nasz kraj podzielony jest na części

16
00:00:51,954 --> 00:00:54,272
które pomagają w organizowaniu życia.

17
00:00:55,040 --> 00:00:56,719
Te części to województwa.

18
00:00:57,221 --> 00:01:00,172
W przypadku tak dużego obszaru jak Polska

19
00:01:00,272 --> 00:01:03,100
ten podział okazał się niewystarczający 

20
00:01:03,200 --> 00:01:05,515
więc dodatkowo każde województwo 

21
00:01:05,615 --> 00:01:07,052
podzielono na powiaty

22
00:01:07,152 --> 00:01:09,517
a te na jeszcze mniejsze - gminy.

23
00:01:09,888 --> 00:01:10,952
To dlatego mówimy

24
00:01:11,052 --> 00:01:12,722
że w naszym kraju występuje

25
00:01:12,822 --> 00:01:15,263
trójstopniowy podział administracyjny.

26
00:01:15,520 --> 00:01:16,824
Jednak my w tym filmie 

27
00:01:16,924 --> 00:01:18,581
skupimy się na województwach.

28
00:01:19,104 --> 00:01:21,983
Pokażemy Ci wszystkie 16, jedno po drugim

29
00:01:22,083 --> 00:01:24,604
i dokładnie określimy ich położenie.

30
00:01:29,025 --> 00:01:31,855
Skąd by tu zacząć? Może nad Bałtykiem?

31
00:01:32,023 --> 00:01:34,810
To tu, na północy Polski leżą województwa

32
00:01:34,910 --> 00:01:37,508
nadmorskie, dla których jedną z granic 

33
00:01:37,608 --> 00:01:39,564
jest właśnie Morze Bałtyckie.

34
00:01:39,840 --> 00:01:42,103
Na samym środku mamy pomorskie.

35
00:01:42,257 --> 00:01:45,116
Stolicą tego województwa jest Gdańsk

36
00:01:45,216 --> 00:01:47,730
słynący z pięknych plaż, zabytków

37
00:01:47,830 --> 00:01:49,567
i historycznej stoczni.

38
00:01:50,080 --> 00:01:51,401
Tu do morza uchodzi 

39
00:01:51,501 --> 00:01:53,577
nasza największa rzeka - Wisła.

40
00:01:53,815 --> 00:01:56,728
Zapamiętaj: pomorskie to Gdańsk

41
00:01:56,828 --> 00:01:58,402
morze i stocznie.

42
00:01:58,626 --> 00:02:00,206
Na zachód od pomorskiego 

43
00:02:00,306 --> 00:02:02,618
mamy województwo z pięknym wybrzeżem 

44
00:02:02,718 --> 00:02:04,885
i miastem Szczecin w roli stolicy.

45
00:02:05,184 --> 00:02:06,464
Jego nazwa to...

46
00:02:06,720 --> 00:02:08,412
zachodniopomorskie.

47
00:02:08,512 --> 00:02:10,816
Można się było domyślić, prawda?

48
00:02:11,072 --> 00:02:13,071
Tu do morza uchodzi Odra.

49
00:02:13,888 --> 00:02:15,564
Na wschód od pomorskiego 

50
00:02:15,664 --> 00:02:18,239
leży cel niejednej wakacyjnej podróży

51
00:02:18,397 --> 00:02:21,113
wojewodztwo warmińsko-mazurskie

52
00:02:21,213 --> 00:02:23,107
obejmujące... jasne

53
00:02:23,207 --> 00:02:25,535
między innymi Mazury i Warmię.

54
00:02:25,664 --> 00:02:28,736
Jego stolicą jest Olsztyn, który kojarzy się

55
00:02:28,836 --> 00:02:30,750
z postacią Mikołaja Kopernika.

56
00:02:31,040 --> 00:02:34,012
Ma też dostęp do morza, ale nie bezpośredni

57
00:02:34,112 --> 00:02:36,899
bo oddziela je od niego Zalew Wiślany.

58
00:02:37,952 --> 00:02:39,787
Nieco bardziej na południe

59
00:02:39,887 --> 00:02:42,905
nadal niedaleko morza ale już nie granicząc

60
00:02:43,005 --> 00:02:45,951
z nim bezpośrednio leży kujawsko-pomorskie

61
00:02:46,051 --> 00:02:48,054
które część nazwy zawdzięcza 

62
00:02:48,154 --> 00:02:50,352
historycznej krainie = Kujawom.

63
00:02:51,008 --> 00:02:53,512
Wiele województw swoje nazwy zawdzięcza

64
00:02:53,612 --> 00:02:55,526
takim właśnie, dawnym krainom.

65
00:02:55,792 --> 00:02:58,796
Władza w województwie kujawsko-pomorskim

66
00:02:58,896 --> 00:03:01,087
jest podzielona na dwa miasta:

67
00:03:01,187 --> 00:03:03,683
Bydgoszcz - miasto nad rzeką Brdą 

68
00:03:03,783 --> 00:03:07,424
i Toruń, znany z pierników, a jakże - toruńskich 

69
00:03:07,524 --> 00:03:10,707
- i też kojarzony, jak Olsztyn, ze słynnym 

70
00:03:10,807 --> 00:03:13,499
astronomem Mikołajem Kopernikiem.

71
00:03:16,864 --> 00:03:19,168
Gdzie by tu powędrować dalej...

72
00:03:19,383 --> 00:03:20,931
Spróbujmy na wschód.

73
00:03:21,216 --> 00:03:22,886
Tu na wschód i południe 

74
00:03:22,986 --> 00:03:25,897
od warmińsko-mazurskiego, leży województwo

75
00:03:25,997 --> 00:03:28,528
podlaskie, ze stolicą w Białymstoku.

76
00:03:28,640 --> 00:03:31,360
Najprościej skojarzyć je z żubrami, bo na jego

77
00:03:31,460 --> 00:03:33,759
terenie znajdziesz Puszczę Białowieską.

78
00:03:34,272 --> 00:03:37,007
Od zachodu, z podlaskim graniczy największe

79
00:03:37,107 --> 00:03:39,647
województwo naszego kraju - mazowieckie.

80
00:03:39,904 --> 00:03:41,340
To w nim znajduje się

81
00:03:41,440 --> 00:03:43,726
stolica naszego kraju - Warszawa.

82
00:03:44,062 --> 00:03:47,213
Przez nią i przez całe mazowieckie płynie Wisła

83
00:03:47,328 --> 00:03:49,796
która przez poznany już Toruń 

84
00:03:49,896 --> 00:03:52,447
zmierza aż do Gdańska, czyli...

85
00:03:54,157 --> 00:03:56,806
Tak, do województwa pomorskiego.

86
00:03:57,312 --> 00:03:59,859
A skąd płynie nasza najdłuższa rzeka?

87
00:04:00,128 --> 00:04:03,666
Wypływa z Beskidów w województwie śląskim

88
00:04:03,766 --> 00:04:07,304
znanym z górnictwa i przemysłu ciężkiego.

89
00:04:07,404 --> 00:04:10,205
Stolicą tego województwa są Katowice.

90
00:04:10,880 --> 00:04:12,871
Dalej Wisła płynie do Krakowa

91
00:04:12,971 --> 00:04:15,193
stolicy województwa małopolskiego

92
00:04:15,293 --> 00:04:17,495
i dawnej siedziby królów Polski.

93
00:04:17,791 --> 00:04:20,118
Później przemyka granicą między 

94
00:04:20,218 --> 00:04:22,198
mającym stolicę w Rzeszowie 

95
00:04:22,298 --> 00:04:24,997
województwem podkarpackim, leżącym...

96
00:04:25,471 --> 00:04:27,722
Dobrze zgadujesz! Pod Karpatami 

97
00:04:27,822 --> 00:04:30,023
a województwem świętokrzyskim 

98
00:04:30,123 --> 00:04:31,760
ze stolicą w Kielcach.

99
00:04:32,383 --> 00:04:35,238
Wzdłuż granicy województwa lubelskiego

100
00:04:35,338 --> 00:04:38,270
z nazwą pochodzącą od stolicy - Lublina

101
00:04:38,527 --> 00:04:40,831
płynie dalej na północ, na Mazowsze.

102
00:04:41,214 --> 00:04:43,319
Dalszy bieg Wisły już znamy

103
00:04:46,463 --> 00:04:48,729
Wróćmy jednak do śląskiego.

104
00:04:49,023 --> 00:04:51,596
Tu zza granicy wpływa do nas druga 

105
00:04:51,696 --> 00:04:54,793
pod względem długości polska rzeka - Odra.

106
00:04:55,167 --> 00:04:58,196
Na jej drodze poza śląskim stają po kolei:

107
00:04:58,495 --> 00:05:02,062
najmniejsze w kraju województwo - opolskie

108
00:05:02,162 --> 00:05:04,609
ze stolicą, a jakże, w Opolu.

109
00:05:04,895 --> 00:05:07,438
Dalej jest województwo dolnośląskie 

110
00:05:07,538 --> 00:05:10,464
którego stolica, Wrocław, znana jest także

111
00:05:10,564 --> 00:05:13,490
jako miasto tysiąca mostów, koniecznych do

112
00:05:13,590 --> 00:05:16,926
przemieszczania się przez liczne ramiona rzeki.

113
00:05:17,521 --> 00:05:20,432
Dlaczego to województwo jest dolnośląskie

114
00:05:20,532 --> 00:05:23,177
skoro na mapie jest bardziej na północ

115
00:05:23,277 --> 00:05:24,409
niż śląskie?

116
00:05:25,315 --> 00:05:27,331
Bo to nie od położenia na mapie 

117
00:05:27,431 --> 00:05:29,511
pochodzi nazwa, a od biegu rzeki.

118
00:05:29,727 --> 00:05:31,263
Odra wypływa z gór.

119
00:05:31,519 --> 00:05:33,793
W dolnośląskim płynie już niżej.

120
00:05:34,079 --> 00:05:36,625
Jeszcze bardziej na północ w swoim biegu

121
00:05:36,725 --> 00:05:38,686
robi zakręt wokół Zielonej Góry

122
00:05:38,943 --> 00:05:41,491
będącej Jednym z miast wojewódzkich

123
00:05:41,591 --> 00:05:43,272
województwa lubuskiego. 

124
00:05:43,372 --> 00:05:46,509
Nie pomyl go z lubelskim! Tym od Lublina.

125
00:05:47,135 --> 00:05:49,083
Drugą stolicą tego województwa

126
00:05:49,183 --> 00:05:51,416
jest Gorzów Wielkopolski.

127
00:05:51,999 --> 00:05:54,640
Dalej Odra przytula się do granicy Polski

128
00:05:54,740 --> 00:05:57,200
z Niemcami i tak płynie sobie do samego

129
00:05:57,300 --> 00:06:00,022
Szczecina - poznanej już wcześniej stolicy 

130
00:06:00,122 --> 00:06:02,238
województwa zachodniopomorskiego.

131
00:06:05,311 --> 00:06:07,359
Zostały nam jeszcze dwa województwa.

132
00:06:07,615 --> 00:06:09,563
Co ciekawe, przez oba płynie 

133
00:06:09,663 --> 00:06:12,162
najdłuższy dopływ Odry - rzeka Warta.

134
00:06:12,479 --> 00:06:15,217
Podobnie jak Wisła, swój bieg zaczyna ona

135
00:06:15,317 --> 00:06:16,831
w województwie śląskim.

136
00:06:17,343 --> 00:06:20,139
Płynąc na północ i zachód przepływa przez

137
00:06:20,239 --> 00:06:22,230
znajdujące się w samym centrum kraju 

138
00:06:22,330 --> 00:06:25,130
województwo łódzkie, ze stolicą w... 

139
00:06:25,646 --> 00:06:27,327
Jasne, Łodzi.

140
00:06:27,583 --> 00:06:30,235
Widzisz że sporo województw nosi nazwy

141
00:06:30,335 --> 00:06:32,561
pochodzące od nazwy ich stolicy.

142
00:06:33,215 --> 00:06:35,313
Łódź to miasto znane z przemysłu

143
00:06:35,413 --> 00:06:37,310
włókienniczego i odzieżowego.

144
00:06:38,335 --> 00:06:40,639
Dalej Warta płynie do stolicy województwa

145
00:06:40,788 --> 00:06:43,226
wielkopolskiego - Poznania, w którym

146
00:06:43,326 --> 00:06:45,990
codziennie w południe na zegarowej wieży

147
00:06:46,090 --> 00:06:48,735
trykają się rogami poznańskie koziołki.

148
00:06:49,363 --> 00:06:51,873
Przepływa też przez Gorzów Wielkopolski

149
00:06:51,973 --> 00:06:55,915
w poznanym już lubuskim i tu wpada do Odry.

150
00:06:56,255 --> 00:06:59,071
By już jako jedna rzeka podążać do morza.

151
00:06:59,249 --> 00:07:02,162
Mamy to! Poznaliśmy wszystkie województwa

152
00:07:02,262 --> 00:07:04,090
i wypełniliśmy naszą mapę.

153
00:07:04,191 --> 00:07:06,678
Jeśli jednak nie czujesz się zbyt pewnie

154
00:07:06,778 --> 00:07:09,405
umiejscawiając je na niej, to obejrzyj film

155
00:07:09,505 --> 00:07:11,358
jeszcze raz jutro lub za 2 dni

156
00:07:11,615 --> 00:07:14,215
a do powtórek wydrukuj sobie podsumowanie

157
00:07:14,315 --> 00:07:16,397
tej lekcji i powieś nad biurkiem.

158
00:07:16,735 --> 00:07:18,842
Dodatkowo dołączamy do materiałów 

159
00:07:18,942 --> 00:07:20,288
wersję mapki bez nazw.

160
00:07:20,414 --> 00:07:23,091
Wypełnij ją samodzielnie, a potem sprawdź

161
00:07:23,391 --> 00:07:25,326
które województwa już pamiętasz

162
00:07:25,426 --> 00:07:27,426
a które wymagają małej powtórki.

163
00:07:31,071 --> 00:07:32,256
W Polsce obowiązuje 

164
00:07:32,356 --> 00:07:34,654
trójstopniowy podział administracyjny.

165
00:07:34,911 --> 00:07:37,328
Nasz kraj podzielono na województwa

166
00:07:37,428 --> 00:07:39,774
te na powiaty, a powiaty na gminy.

167
00:07:43,103 --> 00:07:45,428
Liczba województw może się zmieniać

168
00:07:45,528 --> 00:07:48,396
ale liczba filmów na pi-stacji stale rośnie.

169
00:07:48,537 --> 00:07:52,246
Sprawdź to, wchodząc na pistacja.tv