1
00:00:00,768 --> 00:00:03,163
Jeśli mówisz, że Twój pies jest do Ciebie

2
00:00:03,263 --> 00:00:04,892
przywiązany, to zwykle znaczy

3
00:00:04,992 --> 00:00:07,553
że żywi do ciebie ciepłe uczucia.

4
00:00:07,936 --> 00:00:09,787
Ale mógłby też być przywiązany 

5
00:00:09,887 --> 00:00:12,485
na przykład smyczą do barierki przed sklepem

6
00:00:12,585 --> 00:00:13,823
gdy Ty robisz zakupy.

7
00:00:14,336 --> 00:00:16,384
I wtedy pewnie nie byłby zadowolony.

8
00:00:16,896 --> 00:00:19,200
Podobnie jest z przywiązaniem do ziemi.

9
00:00:19,456 --> 00:00:21,817
Dziś znaczy to, że ktoś kocha miejsce

10
00:00:21,917 --> 00:00:24,359
w którym mieszka, ale w dawnych czasach

11
00:00:24,459 --> 00:00:26,966
chłopi byli przywiązani do ziemi w takim

12
00:00:27,066 --> 00:00:29,753
sensie, że nie mogli jej legalnie opuścić.

13
00:00:29,952 --> 00:00:32,805
Byli w zasadzie własnością dziedzica.

14
00:00:33,280 --> 00:00:35,499
Współcześnie nikt już nie jest przymusowo

15
00:00:35,599 --> 00:00:37,375
związany z miejscem zamieszkania.

16
00:00:37,888 --> 00:00:41,048
A o tym, jakie to niesie ze sobą konsekwencje

17
00:00:41,148 --> 00:00:42,417
będzie ten film.

18
00:00:53,504 --> 00:00:56,055
We współczesnym świecie nikt nie jest już

19
00:00:56,155 --> 00:00:58,656
przywiązany do ziemi, a rozwój transportu

20
00:00:58,756 --> 00:01:01,321
sprawił, że podróżowanie stało się szybkie

21
00:01:01,421 --> 00:01:02,703
a często także tanie.

22
00:01:03,020 --> 00:01:04,915
Dzięki temu coraz więcej osób 

23
00:01:05,015 --> 00:01:07,314
coraz chętniej zmienia miejsce pobytu

24
00:01:07,414 --> 00:01:09,374
na dłużej, albo nawet na stałe.

25
00:01:10,144 --> 00:01:11,936
Taki proces nazywamy migracją.

26
00:01:12,448 --> 00:01:14,190
Migracje mogą być dobrowolne

27
00:01:14,290 --> 00:01:16,814
na przykład w poszukiwaniu lepszej pracy 

28
00:01:16,914 --> 00:01:18,286
albo żeby połączyć się 

29
00:01:18,386 --> 00:01:20,888
z mieszkającą gdzie indziej rodziną.

30
00:01:21,152 --> 00:01:24,226
Mogą też wynikać z niezależnych od migranta

31
00:01:24,326 --> 00:01:27,568
okoliczności: wojny, prześladowań politycznych

32
00:01:27,668 --> 00:01:29,724
społecznych, czy religijnych.

33
00:01:30,112 --> 00:01:32,335
Jeśli oglądasz nasze filmy z geografii 

34
00:01:32,435 --> 00:01:34,142
to może wiesz już, że migracje 

35
00:01:34,242 --> 00:01:35,999
można dzielić na różne sposoby.

36
00:01:36,512 --> 00:01:39,124
Ze względu na zasięg wyróżniamy migracje

37
00:01:39,224 --> 00:01:41,653
wewnętrzne, w granicach jednego kraju 

38
00:01:41,753 --> 00:01:44,248
oraz zewnętrzne, czyli takie, w których

39
00:01:44,348 --> 00:01:46,494
przekracza się granice państwowe.

40
00:01:47,008 --> 00:01:49,066
Ze względu na czas trwania 

41
00:01:49,166 --> 00:01:51,615
mogą one być czasowe albo stałe.

42
00:01:51,872 --> 00:01:54,655
A ze względu na kierunek przemieszczania

43
00:01:54,755 --> 00:01:57,701
mówimy o imigracji, czyli napływie ludności

44
00:01:57,801 --> 00:02:00,180
na dane terytorium oraz o emigracji

45
00:02:00,280 --> 00:02:03,134
czyli odpływie ludności z danego obszaru.

46
00:02:03,648 --> 00:02:06,511
W naszym filmie zajmiemy się migracjami 

47
00:02:06,611 --> 00:02:09,642
zewnętrznymi z i do Polski oraz ich wpływem

48
00:02:09,742 --> 00:02:12,095
na liczbę ludności naszego kraju.

49
00:02:12,608 --> 00:02:14,542
Historycznie Polska była krajem

50
00:02:14,642 --> 00:02:16,910
z którego więcej obywateli wyjeżdżało

51
00:02:17,010 --> 00:02:18,752
za granicę niż przyjeżdżało.

52
00:02:19,264 --> 00:02:21,506
Takie wyjazdy dotyczą głównie osób 

53
00:02:21,606 --> 00:02:24,452
w sile wieku, przedsiębiorczych i pracujących

54
00:02:24,552 --> 00:02:26,547
co prowadzi do braków kadrowych 

55
00:02:26,647 --> 00:02:27,710
w wielu branżach.

56
00:02:28,480 --> 00:02:31,389
Z kolei imigracja, czyli napływ cudzoziemców

57
00:02:31,489 --> 00:02:34,483
do Polski, pomaga wypełnić luki na rynku pracy

58
00:02:34,583 --> 00:02:36,097
dzięki czemu gospodarka 

59
00:02:36,197 --> 00:02:37,694
może działać sprawniej.

60
00:02:38,208 --> 00:02:40,521
Przybysze często podejmują się też zajęć

61
00:02:40,621 --> 00:02:43,253
nieatrakcyjnych dla stałych mieszkańców.

62
00:02:43,584 --> 00:02:46,043
Osiedlanie się osób o odmiennej kulturze

63
00:02:46,143 --> 00:02:48,803
czy religii, może jednak prowadzić do napięć

64
00:02:48,903 --> 00:02:51,123
społecznych, jak zdarzało się to już 

65
00:02:51,223 --> 00:02:53,054
w niektórych państwach Europy.

66
00:02:53,568 --> 00:02:55,198
Zwłaszcza, jeśli napływ ten 

67
00:02:55,298 --> 00:02:57,408
będzie bardzo duży w krótkim czasie.

68
00:03:02,528 --> 00:03:05,012
Migracje to nie jedyny czynnik, który ma wpływ

69
00:03:05,112 --> 00:03:06,879
na liczbę ludności w danym kraju.

70
00:03:07,136 --> 00:03:09,555
W innym filmie tej playlisty opowiadamy

71
00:03:09,655 --> 00:03:11,454
jak na zmiany populacji wpływa

72
00:03:11,554 --> 00:03:13,023
liczba urodzeń i zgonów.

73
00:03:13,536 --> 00:03:15,817
W demografii łączy się dwa elementy:

74
00:03:16,096 --> 00:03:19,111
przyrost naturalny, czyli wspomnianą różnicę

75
00:03:19,211 --> 00:03:21,270
między liczbą urodzeń a zgonów 

76
00:03:21,370 --> 00:03:23,638
oraz saldo migracji, czyli różnicę

77
00:03:23,738 --> 00:03:26,518
między liczbą imigrantów a emigrantów.

78
00:03:27,104 --> 00:03:28,769
Razem tworzą one tak zwany 

79
00:03:28,869 --> 00:03:31,056
przyrost rzeczywisty, który pokazuje

80
00:03:31,156 --> 00:03:33,788
jak naprawdę zmienia się liczba mieszkańców

81
00:03:33,888 --> 00:03:36,062
danego państwa w określonym czasie.

82
00:03:36,320 --> 00:03:41,440
Obliczamy go ze wzoru PR = PN + SM

83
00:03:42,208 --> 00:03:43,942
Przyrost rzeczywisty sprawdza się

84
00:03:44,042 --> 00:03:46,047
gdy analizujemy zmiany liczby ludności

85
00:03:46,147 --> 00:03:47,436
w jednym kraju

86
00:03:47,584 --> 00:03:49,632
i to w konkretnym przedziale czasowym.

87
00:03:50,144 --> 00:03:52,625
Ale co w sytuacji, gdy chcemy porównywać

88
00:03:52,725 --> 00:03:54,523
różne państwa, z zupełnie inną

89
00:03:54,623 --> 00:03:56,055
liczbą mieszkańców?

90
00:03:56,288 --> 00:03:59,169
Wyobraź sobie że mieszkaniec małego miasta

91
00:03:59,269 --> 00:04:01,193
z dumą mówi: "W zeszłym roku 

92
00:04:01,293 --> 00:04:04,383
do naszego miasta wprowadziło się 1000 osób".

93
00:04:04,736 --> 00:04:07,455
Brzmi imponująco? Tak, dla miasta

94
00:04:07,555 --> 00:04:09,855
które ma 10 000 mieszkańców.

95
00:04:10,112 --> 00:04:11,312
W dużym mieście

96
00:04:11,412 --> 00:04:14,428
mającym 650 tysięcy mieszkańców

97
00:04:14,528 --> 00:04:17,278
dodatkowy tysiąc osób nie robi wrażenia.

98
00:04:17,536 --> 00:04:19,839
Podobnie jest z przyrostem rzeczywistym.

99
00:04:20,095 --> 00:04:22,143
Sama wartość nie wystarczy.

100
00:04:22,399 --> 00:04:24,269
Potrzebny jest współczynnik

101
00:04:24,369 --> 00:04:27,519
w naszym przypadku - przyrostu rzeczywistego.

102
00:04:28,287 --> 00:04:31,020
Obliczamy go dzieląc przyrost rzeczywisty

103
00:04:31,120 --> 00:04:32,649
przez liczbę mieszkańców

104
00:04:32,749 --> 00:04:35,432
i przeliczając otrzymany wynik na promile

105
00:04:35,532 --> 00:04:37,246
czyli mnożąc go przez tysiąc.

106
00:04:37,759 --> 00:04:39,039
Uzyskujemy w ten sposób

107
00:04:39,295 --> 00:04:42,007
przyrost rzeczywisty na 1000 mieszkańców.

108
00:04:42,367 --> 00:04:44,558
Dzięki niemu łatwo porównywać zmiany

109
00:04:44,658 --> 00:04:47,484
liczby ludności, niezależnie od wielkości kraju

110
00:04:47,584 --> 00:04:49,277
czy okresu, którego dotyczą.

111
00:04:50,047 --> 00:04:52,009
W Polsce do niedawna o wartości 

112
00:04:52,109 --> 00:04:54,650
przyrostu rzeczywistego decydowały głównie

113
00:04:54,750 --> 00:04:56,460
migracje Polaków za granicę.

114
00:04:56,703 --> 00:04:59,523
Ostatnia duża fala emigracji miała miejsce

115
00:04:59,623 --> 00:05:02,120
po wejściu Polski do Unii Europejskiej

116
00:05:02,220 --> 00:05:04,990
czyli po 2004 roku, kiedy to wielu rodaków

117
00:05:05,090 --> 00:05:07,723
wyjeżdżało w poszukiwaniu lepszej pracy 

118
00:05:07,823 --> 00:05:10,780
i lepszych warunków życia dla swoich dzieci.

119
00:05:11,807 --> 00:05:12,973
Gdy robimy ten film

120
00:05:13,073 --> 00:05:15,391
saldo migracji w kraju jest dodatnie.

121
00:05:15,647 --> 00:05:18,303
To znaczy, że więcej osób do nas przyjeżdża

122
00:05:18,403 --> 00:05:19,486
niż stąd wyjeżdża.

123
00:05:19,999 --> 00:05:23,071
I co ciekawe, aż 2/3 przyjeżdżających

124
00:05:23,327 --> 00:05:25,887
to Polacy, którzy wcześniej wyemigrowali.

125
00:05:26,143 --> 00:05:28,447
Coraz więcej przeprowadza się też do nas

126
00:05:28,703 --> 00:05:30,908
cudzoziemców, którzy uznają nasz kraj

127
00:05:31,008 --> 00:05:32,542
za przyjazny i atrakcyjny.

128
00:05:33,055 --> 00:05:37,407
Wielką falę migracji przeżyliśmy w 2022 roku

129
00:05:37,663 --> 00:05:39,503
gdy po wybuchu wojny w Ukrainie 

130
00:05:39,603 --> 00:05:43,019
polską granicę przekroczyły miliony uchodźców.

131
00:05:43,551 --> 00:05:45,884
Szacuje się, że przez pewien czas 

132
00:05:45,984 --> 00:05:48,197
liczba mieszkańców naszego kraju 

133
00:05:48,297 --> 00:05:50,487
przekraczała 40 milionów - wartość

134
00:05:50,587 --> 00:05:53,320
której Polska nie osiągnęła nigdy wcześniej

135
00:05:53,420 --> 00:05:54,785
w swojej historii.

136
00:05:55,327 --> 00:05:58,046
Znaczna liczba imigrantów postanowiła

137
00:05:58,146 --> 00:06:00,233
na stałe związać się z naszym krajem

138
00:06:00,333 --> 00:06:04,324
i choć od 2023 roku przyrost rzeczywisty 

139
00:06:04,469 --> 00:06:06,428
pozostaje ujemny, dzięki migracjom 

140
00:06:06,528 --> 00:06:09,696
jego wartość nie spada aż tak dramatycznie.

141
00:06:13,503 --> 00:06:15,606
Obliczmy dla przykładu współczynnik 

142
00:06:15,706 --> 00:06:20,110
przyrostu rzeczywistego w Polsce w 2024 roku.

143
00:06:20,671 --> 00:06:22,420
Według danych Głównego Urzędu

144
00:06:22,520 --> 00:06:24,530
Statystycznego przyrost naturalny 

145
00:06:24,630 --> 00:06:26,971
na obszarze naszego kraju był ujemny

146
00:06:27,071 --> 00:06:32,602
i wyniósł minus 156 722 osoby.

147
00:06:32,959 --> 00:06:37,638
Saldo migracji było dodatnie 9301 osób.

148
00:06:38,079 --> 00:06:40,858
Liczba ludności 31 grudnia 

149
00:06:40,958 --> 00:06:47,032
wynosiła 37 489 090 osób.

150
00:06:48,319 --> 00:06:50,446
Zacznijmy od wypisania danych.

151
00:06:50,879 --> 00:06:53,545
PN, czyli przyrost naturalny

152
00:06:53,645 --> 00:06:58,799
wynosi minus 156 722 osoby.

153
00:06:59,583 --> 00:07:05,142
SM, czyli saldo migracji: 9301 osób

154
00:07:05,471 --> 00:07:13,858
a L, czyli liczba ludności: 37 489 090 osób.

155
00:07:14,431 --> 00:07:16,798
Obliczyć mamy współczynnik przyrostu

156
00:07:16,898 --> 00:07:18,526
rzeczywistego, czyli WPR.

157
00:07:19,039 --> 00:07:21,375
Gdzieś z boku warto też zapisać

158
00:07:21,475 --> 00:07:24,684
potrzebne wzory: na przyrost rzeczywisty PR

159
00:07:24,784 --> 00:07:28,043
i współczynnik przyrostu rzeczywistego WPR.

160
00:07:28,457 --> 00:07:29,861
Czas na obliczenia.

161
00:07:30,047 --> 00:07:32,137
Najpierw przyrost rzeczywisty.

162
00:07:32,607 --> 00:07:34,143
Podstawiamy dane do wzoru.

163
00:07:34,655 --> 00:07:39,519
Przyrost naturalny to minus 156 722

164
00:07:40,031 --> 00:07:42,079
a saldo migracji było...

165
00:07:42,847 --> 00:07:46,349
dodatnie: 9301.

166
00:07:46,760 --> 00:07:53,152
Minus 156 722 dodać 9301

167
00:07:53,370 --> 00:07:58,164
to minus 147 421 osób.

168
00:07:58,463 --> 00:08:00,298
Wynik jest ujemny, co oznacza

169
00:08:00,398 --> 00:08:03,151
że z kraju ubyło tylu mieszkańców.

170
00:08:04,095 --> 00:08:06,655
Teraz, zgodnie ze wzorem na WPR

171
00:08:06,911 --> 00:08:09,612
Dzielimy ten ujemny przyrost rzeczywisty

172
00:08:09,712 --> 00:08:11,431
przez liczbę ludności

173
00:08:11,673 --> 00:08:14,821
a następnie mnożymy wynik przez 1000 promili

174
00:08:15,359 --> 00:08:25,231
czyli minus 147 421 przez 37 489 090 

175
00:08:25,473 --> 00:08:27,902
razy 1000 promili to...

176
00:08:28,159 --> 00:08:30,463
Pamiętaj, że możesz użyć kalkulatora.

177
00:08:31,231 --> 00:08:35,327
...to w przybliżeniu minus 3 i 93/100 promila.

178
00:08:35,839 --> 00:08:37,603
I taka jest też odpowiedź.

179
00:08:37,887 --> 00:08:41,471
W 2024 roku współczynnik przyrostu

180
00:08:41,727 --> 00:08:46,847
rzeczywistego w Polsce wyniósł -3,93 promila.

181
00:08:50,431 --> 00:08:52,057
Czas na kolejny przykład.

182
00:08:52,223 --> 00:08:54,865
Oblicz współczynnik przyrostu rzeczywistego 

183
00:08:54,965 --> 00:08:56,584
w województwie śląskim 

184
00:08:56,684 --> 00:09:01,112
wiedząc, że w 2024 roku urodziło się w nim

185
00:09:01,212 --> 00:09:09,561
25 399 osób, a zmarło 51 441 osób.

186
00:09:10,143 --> 00:09:11,692
W tym samym roku do województwa

187
00:09:11,792 --> 00:09:15,081
przyjechały 1473 osoby 

188
00:09:15,181 --> 00:09:19,101
a wyjechały z niego 1524 osoby.

189
00:09:19,359 --> 00:09:27,066
Liczba ludności wynosiła wtedy 4291440 osób.

190
00:09:28,063 --> 00:09:30,697
Co najpierw? Wypisujemy dane.

191
00:09:30,879 --> 00:09:36,255
U, czyli liczba urodzeń, wynosi 25 399 osób

192
00:09:37,023 --> 00:09:42,779
Z, czyli liczba zgonów, 51 441 osób

193
00:09:43,167 --> 00:09:48,287
I, czyli liczba imigrantów, 1473 osoby

194
00:09:48,799 --> 00:09:53,663
E, czyli liczba emigrantów, 1524 osoby

195
00:09:54,175 --> 00:09:56,119
a L, czyli liczba ludności,

196
00:09:56,219 --> 00:10:02,341
wynosiła wtedy 4 291 440 osób.

197
00:10:02,623 --> 00:10:04,149
Szukamy współczynnika 

198
00:10:04,249 --> 00:10:06,554
przyrostu rzeczywistego WPR.

199
00:10:06,719 --> 00:10:09,525
Widzisz, że aby obliczyć ten współczynnik

200
00:10:09,625 --> 00:10:12,660
musisz najpierw obliczyć przyrost rzeczywisty

201
00:10:12,760 --> 00:10:14,959
a do tego potrzebne ci będą wzory

202
00:10:15,059 --> 00:10:17,726
na przyrost naturalny i saldo migracji.

203
00:10:18,239 --> 00:10:19,569
Zostawmy je tutaj z boku 

204
00:10:19,669 --> 00:10:21,054
żeby o nich nie zapomnieć.

205
00:10:21,823 --> 00:10:23,871
Teraz możemy przejść do obliczeń.

206
00:10:24,127 --> 00:10:26,546
Najpierw liczymy przyrost naturalny 

207
00:10:26,646 --> 00:10:28,173
w województwie śląskim.

208
00:10:28,479 --> 00:10:31,345
PN równa się U odjąć Z

209
00:10:31,445 --> 00:10:43,327
czyli 25 399 odjąć 51 441, to minus 26 042.

210
00:10:43,583 --> 00:10:45,119
Jest ujemny, prawda?

211
00:10:45,631 --> 00:10:46,911
Teraz saldo migracji.

212
00:10:47,167 --> 00:10:49,576
Mówiliśmy wcześniej, że saldo migracji

213
00:10:49,676 --> 00:10:51,906
to różnica między liczbą imigrantów 

214
00:10:52,006 --> 00:10:53,038
a emigrantów.

215
00:10:53,311 --> 00:10:54,660
Wiesz, że do województwa 

216
00:10:54,760 --> 00:10:57,918
przyjechały 1473 osoby

217
00:10:58,175 --> 00:10:59,455
a więc to nasze I.

218
00:10:59,711 --> 00:11:01,851
W tym samym czasie wyjechały

219
00:11:01,951 --> 00:11:08,001
czyli wyEmigrowały, 1524 osoby, czyli nasze E.

220
00:11:08,415 --> 00:11:13,023
Odejmując od I E otrzymamy minus 51.

221
00:11:13,791 --> 00:11:16,863
Saldo migracji SM też jest ujemne.

222
00:11:17,631 --> 00:11:20,179
Mając te dwie wartości możemy obliczyć

223
00:11:20,279 --> 00:11:21,873
przyrost rzeczywisty.

224
00:11:21,973 --> 00:11:25,941
PR równa się PN dodać SM

225
00:11:26,041 --> 00:11:32,865
czyli minus 26 042 dodać minus 51.

226
00:11:33,156 --> 00:11:36,688
Plus z minusem dają?... Tak, minus.

227
00:11:37,087 --> 00:11:46,047
A więc minus 26 042 odjąć 51 to minus 26093.

228
00:11:47,071 --> 00:11:49,000
Teraz możemy w końcu obliczyć

229
00:11:49,100 --> 00:11:50,142
żądany w zadaniu

230
00:11:50,399 --> 00:11:52,791
współczynnik przyrostu rzeczywistego.

231
00:11:53,215 --> 00:11:56,388
WPR równa się PR podzielić przez L

232
00:11:56,488 --> 00:11:58,334
razy tysiąc promili.

233
00:11:58,847 --> 00:12:08,549
Czyli minus 26093 podzielić przez 4 291 440

234
00:12:08,649 --> 00:12:10,367
razy 1000 promili

235
00:12:10,879 --> 00:12:16,057
a to daje nam w przybliżeniu - 6,08 promila.

236
00:12:16,255 --> 00:12:18,193
Pamiętaj, żeby wynik zaokrąglić 

237
00:12:18,293 --> 00:12:20,740
do dwóch miejsc po przecinku i koniecznie

238
00:12:20,840 --> 00:12:22,654
dopisać na końcu znak promila.

239
00:12:23,167 --> 00:12:24,703
Możemy podać odpowiedź.

240
00:12:25,215 --> 00:12:28,068
W 2024 roku współczynnik przyrostu 

241
00:12:28,168 --> 00:12:31,137
rzeczywistego w województwie śląskim 

242
00:12:31,237 --> 00:12:34,173
wyniósł minus 6 i 8 setnych promila.

243
00:12:38,271 --> 00:12:40,932
Czas na Ciebie. Zatrzymaj film, oblicz 

244
00:12:41,032 --> 00:12:43,902
samodzielnie, a potem sprawdź rozwiązanie.

245
00:12:47,743 --> 00:12:50,122
Współczynnik przyrostu rzeczywistego 

246
00:12:50,222 --> 00:12:53,886
wyniósł -2,14 promila.

247
00:12:54,143 --> 00:12:56,447
Masz tak, jak ja? Gratulujemy!

248
00:12:56,959 --> 00:13:00,031
Po więcej zadań zajrzyj do ćwiczeń pod filmem.

249
00:13:04,127 --> 00:13:06,523
Na liczbę ludności kraju wpływ ma

250
00:13:06,623 --> 00:13:09,538
liczba urodzeń, zgonów i saldo migracji.

251
00:13:09,759 --> 00:13:12,575
Razem składają się one na przyrost rzeczywisty.

252
00:13:13,087 --> 00:13:14,621
Porównując różne państwa 

253
00:13:14,721 --> 00:13:17,028
i różne przedziały czasowe, używa się 

254
00:13:17,128 --> 00:13:19,485
współczynnika przyrostu rzeczywistego.

255
00:13:19,743 --> 00:13:22,303
Wzory do obliczeń pokazujemy na planszy.

256
00:13:22,815 --> 00:13:24,607
Znajdziesz tu też najważniejsze

257
00:13:24,863 --> 00:13:27,213
przyczyny i skutki migracji.

258
00:13:31,263 --> 00:13:33,192
Przyrost rzeczywisty ludności 

259
00:13:33,292 --> 00:13:36,293
może być ujemny, ale liczba filmów na pi-stacji

260
00:13:36,393 --> 00:13:37,662
rzeczywiście rośnie.

261
00:13:37,919 --> 00:13:42,248
Sprawdź to, wchodząc na pistacja.tv