1
00:00:00,512 --> 00:00:02,460
Na pewno wiesz, co to osiedle.

2
00:00:02,560 --> 00:00:04,971
Ale czy wiesz, co to osiedle łanowe?

3
00:00:05,120 --> 00:00:07,114
Mamy z nim do czynienia wtedy

4
00:00:07,214 --> 00:00:08,946
gdy deweloper buduje domy 

5
00:00:09,046 --> 00:00:10,778
na wąskich paskach gruntu 

6
00:00:10,878 --> 00:00:13,224
kupionych od pojedynczego rolnika.

7
00:00:13,568 --> 00:00:16,384
Są one z reguły bardzo długie, ale ich szerokość

8
00:00:16,510 --> 00:00:18,308
wystarcza zwykle na postawienie 

9
00:00:18,408 --> 00:00:19,455
tylko jednego domu.

10
00:00:19,820 --> 00:00:22,573
Buduje się je więc w rzędzie, a wyjazd 

11
00:00:22,673 --> 00:00:25,354
możliwy jest tylko jedną, wąską drogą.

12
00:00:25,600 --> 00:00:28,622
Takie osiedla często powstają na obrzeżach

13
00:00:28,722 --> 00:00:31,328
wielkich miast, a o innych elementach

14
00:00:31,428 --> 00:00:34,303
suburbanizacji opowiemy Ci w tym filmie.

15
00:00:46,080 --> 00:00:48,475
Jeśli oglądasz nasze filmy, to być może

16
00:00:48,575 --> 00:00:50,544
wiesz już, że w ostatnich latach 

17
00:00:50,644 --> 00:00:53,303
wielu mieszkańców miast chętnie przenosi się

18
00:00:53,403 --> 00:00:54,795
na obszary podmiejskie.

19
00:00:55,078 --> 00:00:58,012
W tym filmie zastanowimy się, dlaczego tak jest

20
00:00:58,112 --> 00:01:00,291
i jakie mogą być tego konsekwencje.

21
00:01:00,928 --> 00:01:03,247
Przez wieki miasta przyciągały ludzi 

22
00:01:03,347 --> 00:01:05,424
między innymi obietnicą większego 

23
00:01:05,524 --> 00:01:07,921
bezpieczeństwa - były lepiej chronione 

24
00:01:08,021 --> 00:01:09,714
niż małe osady i siedliska -

25
00:01:09,814 --> 00:01:12,069
i szerszych perspektyw zatrudnienia.

26
00:01:12,448 --> 00:01:14,911
Rosnąca liczba mieszkańców sprawiała

27
00:01:15,011 --> 00:01:17,913
że rozrastały się, zagarniając coraz więcej

28
00:01:18,013 --> 00:01:19,359
okolicznych terenów.

29
00:01:19,616 --> 00:01:22,226
Powstały metropolie, czyli wielkie ośrodki

30
00:01:22,326 --> 00:01:24,760
miejskie, dookoła których rozwijały się 

31
00:01:24,860 --> 00:01:26,583
szerokie strefy podmiejskie.

32
00:01:26,853 --> 00:01:28,335
Wspólnie tworzyły one

33
00:01:28,435 --> 00:01:30,792
tak zwane obszary metropolitalne.

34
00:01:30,953 --> 00:01:32,736
W Polsce mamy ich kilka.

35
00:01:32,836 --> 00:01:35,231
Wśród nich są Warszawa i Kraków.

36
00:01:35,744 --> 00:01:38,613
Metropolie to ważne centra biznesowe

37
00:01:38,713 --> 00:01:41,338
naukowe, kulturalne i edukacyjne.

38
00:01:41,632 --> 00:01:44,422
Przyciągają ludzi perspektywą dobrej pracy

39
00:01:44,522 --> 00:01:47,330
wysokich zarobków i szerokimi możliwościami

40
00:01:47,430 --> 00:01:49,003
spędzania wolnego czasu.

41
00:01:49,568 --> 00:01:52,128
Niestety miejskość generuje też problemy.

42
00:01:52,529 --> 00:01:55,231
W centrach dużych miast często jest głośno

43
00:01:55,331 --> 00:01:58,311
i tłoczno, trudno o skrawek zieleni, a i jakość

44
00:01:58,411 --> 00:02:00,917
powietrza pozostawia wiele do życzenia.

45
00:02:01,344 --> 00:02:03,074
Poza tym za mieszkanie tam 

46
00:02:03,174 --> 00:02:06,107
trzeba coraz więcej płacić, bo mało jest ziemi

47
00:02:06,207 --> 00:02:08,480
którą można zabudować, a to powoduje

48
00:02:08,580 --> 00:02:10,244
 wzrost cen nieruchomości.

49
00:02:10,621 --> 00:02:12,497
Wszystko to sprawia, że wiele osób

50
00:02:12,597 --> 00:02:14,359
nie chce już mieszkać w centrum.

51
00:02:14,708 --> 00:02:16,604
Przeprowadzają się na peryferie.

52
00:02:16,704 --> 00:02:19,723
Ziemia tam jest tańsza, więc za podobną cenę

53
00:02:19,823 --> 00:02:21,885
co nieduże mieszkanie w mieście

54
00:02:21,985 --> 00:02:24,516
można mieć własny dom, ogród i ciszę.

55
00:02:24,896 --> 00:02:27,435
W tamte rejony migrują też ludzie z innych

56
00:02:27,535 --> 00:02:29,839
części kraju, którzy w mieście szukają 

57
00:02:29,939 --> 00:02:31,553
lepszej pracy i perspektyw.

58
00:02:31,714 --> 00:02:35,017
W efekcie miasto rozlewa się na okoliczne wsie

59
00:02:35,117 --> 00:02:37,181
i obszary niezagospodarowane.

60
00:02:37,440 --> 00:02:39,648
Takie rozlewanie się miast to proces 

61
00:02:39,748 --> 00:02:42,100
będący typowym etapem w ich rozwoju

62
00:02:42,221 --> 00:02:44,432
nazywany suburbanizacją.

63
00:02:44,864 --> 00:02:47,578
Dochodzi w nim do powstawania tak zwanych

64
00:02:47,678 --> 00:02:50,072
suburbiów, od angielskiego określenia

65
00:02:50,172 --> 00:02:52,094
"suburbs", czyli przedmieścia 

66
00:02:52,194 --> 00:02:54,521
- rozległych obszarów peryferyjnych 

67
00:02:54,621 --> 00:02:57,267
na granicy miasta i otaczających je wsi.

68
00:02:57,664 --> 00:03:00,782
Liczba ludności w całej metropolii wzrasta

69
00:03:00,882 --> 00:03:03,622
ale w gminach obwarzanka najbardziej.

70
00:03:03,808 --> 00:03:06,196
Szerzej mówimy o tym w innym filmie.

71
00:03:06,705 --> 00:03:09,683
Spójrz na kartogram pokazujący saldo migracji

72
00:03:09,783 --> 00:03:12,694
dla Warszawy i Krakowa oraz gmin ościennych.

73
00:03:13,024 --> 00:03:15,688
Choć same miasta wciąż przyciągają nowych

74
00:03:15,788 --> 00:03:18,468
mieszkańców - saldo migracji jest dodatnie

75
00:03:18,568 --> 00:03:20,520
to o wiele wyższe jest właśnie 

76
00:03:20,620 --> 00:03:22,506
w sąsiadujących z nimi gminach

77
00:03:22,606 --> 00:03:24,674
tworzących tak zwany obwarzanek.

78
00:03:25,056 --> 00:03:27,408
W niektórych gminach podmiejskich, liczba

79
00:03:27,508 --> 00:03:29,919
mieszkańców w krótkim czasie się podwoiła.

80
00:03:30,176 --> 00:03:32,541
Na przykład w Zielonkach i w Wieliczce

81
00:03:32,641 --> 00:03:34,320
pod Krakowem, czy w Ząbkach 

82
00:03:34,420 --> 00:03:36,799
albo w Pruszkowie pod Warszawą, w ciągu

83
00:03:36,899 --> 00:03:39,646
kilkunastu lat zrobiło się naprawdę tłoczno.

84
00:03:39,766 --> 00:03:41,977
Widzisz to na kolejnym kartogramie.

85
00:03:42,245 --> 00:03:44,824
W tych miejscowościach gęstość zaludnienia

86
00:03:44,924 --> 00:03:47,140
należy do najwyższych w kraju i jest 

87
00:03:47,240 --> 00:03:49,631
porównywalna z centrami wielkich miast.

88
00:03:50,205 --> 00:03:52,648
W przypadku małopolskiego, większa gęstość

89
00:03:52,748 --> 00:03:55,260
zaludnienia widoczna jest także w niektórych

90
00:03:55,360 --> 00:03:57,566
gminach zachodniej części województwa.

91
00:03:57,824 --> 00:03:59,390
Chodzi o te, które leżą 

92
00:03:59,490 --> 00:04:01,410
wzdłuż szlaków komunikacyjnych

93
00:04:01,510 --> 00:04:04,356
takich jak linie kolejowe, czy dobre drogi.

94
00:04:04,480 --> 00:04:06,762
To między innymi autostrada A4 

95
00:04:06,862 --> 00:04:09,596
i międzynarodowe lotnisko w Balicach.

96
00:04:10,112 --> 00:04:12,949
Jeśli przyjrzysz się uważnie, dostrzeżesz też

97
00:04:13,049 --> 00:04:14,809
że to głównie ludzie w wieku 

98
00:04:14,909 --> 00:04:16,926
przedprodukcyjnym i produkcyjnym.

99
00:04:17,026 --> 00:04:18,131
Rodziny z dziećmi.

100
00:04:18,559 --> 00:04:20,934
Tam, gdzie dawniej mieszkali głównie 

101
00:04:21,034 --> 00:04:23,556
starsi ludzie i rolnicy, teraz dominują 

102
00:04:23,656 --> 00:04:25,703
młode osoby pracujące w mieście.

103
00:04:30,315 --> 00:04:32,504
Skoro coraz więcej ludzi chce mieszkać

104
00:04:32,604 --> 00:04:35,097
na obrzeżach Warszawy i Krakowa, zmienia się

105
00:04:35,197 --> 00:04:37,268
zagospodarowanie tamtejszego terenu.

106
00:04:37,578 --> 00:04:41,343
Z krajobrazu znikają pola uprawne, łąki i lasy

107
00:04:41,599 --> 00:04:43,717
a na ich miejscu wyrastają nowe domy

108
00:04:43,817 --> 00:04:45,003
i niskie bloki.

109
00:04:45,177 --> 00:04:47,999
Z czasem zabudowa mieszkalna się zagęszcza.

110
00:04:48,255 --> 00:04:50,655
Do tego część przedsiębiorców decyduje się

111
00:04:50,755 --> 00:04:53,096
na przeniesienie tam swojej działalności.

112
00:04:53,375 --> 00:04:55,932
Na peryferiach znajdują się rozległe

113
00:04:56,032 --> 00:04:58,611
tanie tereny, idealne do wybudowania 

114
00:04:58,711 --> 00:05:00,928
hal produkcyjnych albo magazynów

115
00:05:01,028 --> 00:05:03,607
dodatkowo często dobrze skomunikowane

116
00:05:03,707 --> 00:05:05,779
nie tylko z miastem centralnym

117
00:05:05,879 --> 00:05:08,602
ale też innymi ośrodkami miejskimi w kraju.

118
00:05:13,087 --> 00:05:15,067
Wzrost liczby ludności w gminach 

119
00:05:15,167 --> 00:05:17,466
sąsiadujących z wielkim miastem sprawia

120
00:05:17,566 --> 00:05:20,111
jednak, że problemy, przed którymi uciekali

121
00:05:20,211 --> 00:05:22,448
mieszkańcy centrum, przychodzą za nimi

122
00:05:22,548 --> 00:05:23,692
 na przedmieścia.

123
00:05:23,839 --> 00:05:25,934
Przez to, że wycinane są drzewa

124
00:05:26,034 --> 00:05:27,802
znikają pola uprawne i łąki

125
00:05:27,902 --> 00:05:30,708
wzrasta zanieczyszczenie powietrza i hałas

126
00:05:30,808 --> 00:05:33,268
generowany przez coraz liczniejszych 

127
00:05:33,368 --> 00:05:35,255
mieszkańców i ich samochody.

128
00:05:35,359 --> 00:05:37,022
Rosną też korki, zwłaszcza 

129
00:05:37,122 --> 00:05:39,433
w godzinach szczytu, bo lokalne drogi 

130
00:05:39,533 --> 00:05:41,336
nie do końca są przystosowane 

131
00:05:41,436 --> 00:05:42,781
do zwiększonego ruchu.

132
00:05:43,295 --> 00:05:45,452
W wielu miejscowościach obwarzanka

133
00:05:45,552 --> 00:05:47,919
nie ma jednak alternatywy dla dojazdów

134
00:05:48,019 --> 00:05:50,061
samochodem, bo brakuje autobusów 

135
00:05:50,161 --> 00:05:52,138
i innego transportu publicznego 

136
00:05:52,238 --> 00:05:54,136
łączącego je z centrum miasta.

137
00:05:54,559 --> 00:05:57,220
Dlatego władze miasta i sąsiednich gmin

138
00:05:57,320 --> 00:06:00,190
muszą lepiej planować, jak budować osiedla

139
00:06:00,447 --> 00:06:01,983
i rozwijać suburbia.

140
00:06:02,239 --> 00:06:04,799
Potrzebna jest też współpraca z mieszkańcami

141
00:06:05,055 --> 00:06:07,551
aby tworzyć miejsca wygodne do życia

142
00:06:07,651 --> 00:06:09,228
i przyjazne środowisku.

143
00:06:11,092 --> 00:06:12,244
Czas na Ciebie.

144
00:06:12,344 --> 00:06:14,822
Wymień trzy powody, które skłaniają ludzi

145
00:06:14,922 --> 00:06:16,586
do wyprowadzki z centrum miasta 

146
00:06:16,686 --> 00:06:17,831
na przedmieścia.

147
00:06:20,927 --> 00:06:23,487
My postawiliśmy na wysokie ceny mieszkań

148
00:06:23,743 --> 00:06:25,279
brak zieleni i hałas.

149
00:06:25,535 --> 00:06:28,004
Twoje odpowiedzi mogą być nieco inne.

150
00:06:28,351 --> 00:06:30,911
A jak suburbanizacja zmienia miejscowości

151
00:06:31,060 --> 00:06:32,703
w pobliżu wielkiego miasta?

152
00:06:35,911 --> 00:06:38,166
Znika zieleń, bo lasy, pola i łąki 

153
00:06:38,266 --> 00:06:40,333
są przeznaczane pod zabudowę.

154
00:06:40,441 --> 00:06:43,372
Sama zabudowa staje się bardziej intensywna

155
00:06:43,472 --> 00:06:46,403
domy stoją blisko siebie, buduje się bloki.

156
00:06:50,111 --> 00:06:52,159
Coraz więcej mieszkańców dużych miast

157
00:06:52,415 --> 00:06:55,028
takich jak Warszawa i Kraków, przenosi się

158
00:06:55,128 --> 00:06:57,437
na obrzeża, szukając tańszych mieszkań

159
00:06:57,537 --> 00:06:59,325
ciszy i większej przestrzeni.

160
00:06:59,583 --> 00:07:01,517
Powstają rozległe przedmieścia 

161
00:07:01,617 --> 00:07:03,167
a znikają tereny zielone.

162
00:07:03,423 --> 00:07:05,679
Większy ruch samochodowy generuje korki

163
00:07:05,779 --> 00:07:07,443
i zanieczyszczenie powietrza.

164
00:07:07,775 --> 00:07:10,300
Rozwój obszarów podmiejskich wymaga

165
00:07:10,400 --> 00:07:12,802
planowania i współpracy samorządów

166
00:07:12,902 --> 00:07:16,040
by zapewnić dobre warunki życia i ograniczyć

167
00:07:16,140 --> 00:07:18,444
negatywne skutki suburbanizacji.

168
00:07:21,087 --> 00:07:23,271
Pi-stacja jest jak wielkie miasto.

169
00:07:23,371 --> 00:07:26,058
Stale powiększa się o nowe obszary wiedzy

170
00:07:26,207 --> 00:07:27,693
ale wszystkie są ze sobą

171
00:07:27,793 --> 00:07:29,279
 świetnie skomunikowane.

172
00:07:29,462 --> 00:07:33,322
Sprawdź to, wchodząc na pistacja.tv