1
00:00:01,792 --> 00:00:03,668
Stacja antarktyczna King George...

2
00:00:03,840 --> 00:00:05,607
Stacja antarktyczna King George...

3
00:00:12,800 --> 00:00:15,063
Wyprawa na polarną stację badawczą

4
00:00:15,163 --> 00:00:18,174
to wspaniała przygoda, ale też duże wyzwanie.

5
00:00:18,432 --> 00:00:20,590
Surowe warunki pogodowe to nie jedyne 

6
00:00:20,690 --> 00:00:22,972
trudności czekające na ludzi prowadzących

7
00:00:23,072 --> 00:00:25,114
eksplorację obszarów wokół biegunów.

8
00:00:25,344 --> 00:00:28,088
Ten film opowiada właśnie o nich.

9
00:00:39,313 --> 00:00:42,992
Początki eksploracji Arktyki sięgają X wieku.

10
00:00:43,264 --> 00:00:45,065
W czasach, kiedy Mieszko I 

11
00:00:45,165 --> 00:00:46,710
zakładał państwo polskie

12
00:00:46,810 --> 00:00:49,503
Wikingowie zaczęli zasiedlać Grenlandię.

13
00:00:51,712 --> 00:00:54,052
Głównym celem polarnych odkrywców

14
00:00:54,152 --> 00:00:57,095
pragnących zdobyć światową sławę, szacunek

15
00:00:57,195 --> 00:00:59,391
i uznanie, był jednak biegun północny.

16
00:00:59,648 --> 00:01:02,729
Każdy chciał pierwszy postawić na nim stopę.

17
00:01:03,232 --> 00:01:05,910
Za zdobywcę bieguna północnego uznaje się 

18
00:01:06,010 --> 00:01:09,807
Roberta Edwina Peary'ego, który w 1909 r.

19
00:01:09,907 --> 00:01:11,707
odbył wyprawę, podczas której 

20
00:01:11,807 --> 00:01:13,387
rzekomo stanął na biegunie.

21
00:01:13,785 --> 00:01:15,632
Prawdopodobnie pomylił się jednak 

22
00:01:15,732 --> 00:01:17,641
w obliczeniach, o co nie było trudno

23
00:01:17,741 --> 00:01:19,147
bo instrumenty nawigacyjne 

24
00:01:19,247 --> 00:01:21,150
w tamtych czasach były niedokładne.

25
00:01:21,664 --> 00:01:24,553
To właśnie jego nazwisko przeszło do historii

26
00:01:24,653 --> 00:01:26,522
choć tak naprawdę pierwsi ludzie 

27
00:01:26,622 --> 00:01:28,709
stanęli dokładnie na biegunie północnym 

28
00:01:28,809 --> 00:01:31,205
dopiero 39 lat później.

29
00:01:33,952 --> 00:01:36,664
Tymczasem o Antarktydzie nikt nic pewnego

30
00:01:36,764 --> 00:01:39,895
nie wiedział aż do XIX wieku, kiedy to aż trzy

31
00:01:39,995 --> 00:01:43,961
wyprawy w jednym, 1820 r., przyznały sobie

32
00:01:44,061 --> 00:01:46,239
zaszczyt odkrycia tego kontynentu.

33
00:01:46,496 --> 00:01:47,932
Za to nie ma żadnych wątpliwości

34
00:01:48,032 --> 00:01:50,991
kto jako pierwszy zdobył biegun południowy.

35
00:01:51,360 --> 00:01:53,138
Ekspedycja pod dowództwem 

36
00:01:53,238 --> 00:01:56,071
norweskiego polarnika, Roalda Amundsena. 

37
00:01:56,589 --> 00:02:01,173
Dotarł tam 14. grudnia 1911 roku.

38
00:02:02,112 --> 00:02:04,397
Emocjonującą rywalizację z Norwegami 

39
00:02:04,497 --> 00:02:06,984
stoczyła brytyjska wyprawa pod dowództwem

40
00:02:07,084 --> 00:02:08,548
 Roberta Falcona Scotta.

41
00:02:09,157 --> 00:02:11,105
Piątka polarników pod wodzą Scotta

42
00:02:11,205 --> 00:02:12,746
dotarła do bieguna południowego 

43
00:02:12,846 --> 00:02:16,049
17. stycznia 1912 r.

44
00:02:16,149 --> 00:02:18,521
czyli 5 tygodni po Amundsenie.

45
00:02:19,264 --> 00:02:20,992
W poczuciu porażki Brytyjczycy 

46
00:02:21,092 --> 00:02:22,591
wyruszyli w drogę powrotną.

47
00:02:22,848 --> 00:02:25,213
Ekstremalne warunki okazały się jednak

48
00:02:25,313 --> 00:02:27,501
zabójcze. Wszyscy członkowie wyprawy

49
00:02:27,601 --> 00:02:30,602
w tym i sam Scott, zginęli na lodach Antarktydy.

50
00:02:31,296 --> 00:02:33,309
Dla uczczenia dowódców obu wypraw

51
00:02:33,409 --> 00:02:35,685
amerykańska stacja badawcza, położona 

52
00:02:35,785 --> 00:02:37,936
na biegunie południowym, nosi nazwę 

53
00:02:38,036 --> 00:02:39,293
Amundsen-Scott.

54
00:02:41,024 --> 00:02:43,501
Amundsen był też pierwszym człowiekiem

55
00:02:43,601 --> 00:02:45,296
który zobaczył oba bieguny 

56
00:02:45,396 --> 00:02:47,474
choć północny tylko z powietrza.

57
00:02:47,574 --> 00:02:49,614
Przeleciał nad nim sterowcem.

58
00:02:50,240 --> 00:02:52,908
Tymczasem nasz rodak, Marek Kamiński

59
00:02:53,008 --> 00:02:55,449
dotarł na oba po śniegu i lodzie.

60
00:02:55,872 --> 00:02:58,086
Został tym samym pierwszym człowiekiem

61
00:02:58,186 --> 00:03:00,589
który zdobył biegun północny i południowy 

62
00:03:00,689 --> 00:03:05,284
w tym samym roku kalendarzowym - 1995.

63
00:03:06,159 --> 00:03:08,776
W 2004 zrobił to ponownie, tym razem 

64
00:03:08,876 --> 00:03:11,227
z najmłodszym w historii zdobywcą 

65
00:03:11,327 --> 00:03:13,678
obu biegunów w ciągu jednego roku 

66
00:03:13,778 --> 00:03:15,891
kalendarzowego - Jaśkiem Melą.

67
00:03:16,352 --> 00:03:18,912
Jasiek miał wówczas zaledwie 15 lat

68
00:03:19,168 --> 00:03:21,619
a 2 lata wcześniej stracił w wypadku

69
00:03:21,719 --> 00:03:24,815
rękę i nogę. Jest więc też pierwszą w historii

70
00:03:24,915 --> 00:03:26,691
osobą z niepełnosprawnością

71
00:03:26,791 --> 00:03:28,895
która dokonała takiego wyczynu.

72
00:03:32,736 --> 00:03:33,914
Polska prowadzi badania 

73
00:03:34,014 --> 00:03:35,551
w obu obszarach podbiegunowych.

74
00:03:35,808 --> 00:03:39,170
W Antarktyce od 1975 r. mamy całoroczną

75
00:03:39,270 --> 00:03:42,719
stację badawczą na Wyspie Króla Jerzego.

76
00:03:42,976 --> 00:03:45,870
Nosi ona nazwę Henryka Arctowskiego

77
00:03:46,048 --> 00:03:48,308
polskiego geologa, który opracował 

78
00:03:48,408 --> 00:03:50,750
między innymi mapy części zachodniego

79
00:03:50,850 --> 00:03:52,978
wybrzeża Półwyspu Antarktycznego.

80
00:03:53,216 --> 00:03:56,038
Ustalił też, że najwyższy łańcuch górski

81
00:03:56,138 --> 00:03:58,694
Ameryki Południowej - Andy - ma swoją

82
00:03:58,794 --> 00:04:00,754
kontynuację na Antarktydzie.

83
00:04:00,993 --> 00:04:03,668
Te góry nazywamy dziś Antarktandami.

84
00:04:04,480 --> 00:04:07,006
Arctowski był też kierownikiem naukowym

85
00:04:07,106 --> 00:04:08,575
międzynarodowej wyprawy

86
00:04:08,832 --> 00:04:14,976
która w latach 1897-1899 na statku Belgica

87
00:04:15,082 --> 00:04:16,623
jako pierwsza przezimowała

88
00:04:16,723 --> 00:04:18,814
za kołem podbiegunowym południowym.

89
00:04:19,327 --> 00:04:21,409
Przez 13 miesięcy Arctowski 

90
00:04:21,509 --> 00:04:23,236
wraz z polskim naukowcem

91
00:04:23,336 --> 00:04:25,672
Antonim Bolesławem Dobrowolskim 

92
00:04:25,772 --> 00:04:28,946
prowadzili badania klimatu, zorzy polarnej 

93
00:04:29,046 --> 00:04:31,356
oraz właściwości lodu i śniegu.

94
00:04:31,871 --> 00:04:34,345
Dobrowolskiego uznaje się za twórcę 

95
00:04:34,445 --> 00:04:36,729
nowej dziedziny nauki, opisującej 

96
00:04:36,829 --> 00:04:39,233
właściwości lodu, zwanej kriologią.

97
00:04:43,391 --> 00:04:46,044
Arctowski był też pionierem polskich badań

98
00:04:46,144 --> 00:04:49,513
w Arktyce. Na Spitsbergenie i Lofotach.

99
00:04:49,922 --> 00:04:52,777
Polska ma tu obecnie kilka stacji badawczych

100
00:04:52,877 --> 00:04:54,346
w tym jedną całoroczną.

101
00:04:54,476 --> 00:04:57,221
To zbudowana na Spitsbergenie, całoroczna

102
00:04:57,321 --> 00:04:59,402
polska Stacja Polarna "Hornsund"

103
00:04:59,502 --> 00:05:01,633
imienia Stanisława Siedleckiego

104
00:05:01,823 --> 00:05:04,257
nazwana tak na cześć polskiego geologa

105
00:05:04,357 --> 00:05:07,053
prowadzącego w XX wieku badania tej wyspy.

106
00:05:07,541 --> 00:05:10,742
Jego imię nosi też leżący na wyspie lodowiec.

107
00:05:12,154 --> 00:05:13,804
A czym dziś zajmują się 

108
00:05:13,904 --> 00:05:16,120
członkowie polarnych ekspedycji?

109
00:05:17,695 --> 00:05:20,750
Między innymi badaniami fauny i flory

110
00:05:20,850 --> 00:05:23,016
lodowców oraz paku lodowego

111
00:05:23,116 --> 00:05:24,871
czyli wieloletniego, pływającego

112
00:05:24,971 --> 00:05:28,052
lodu morskiego, zasobów wody

113
00:05:28,152 --> 00:05:31,123
budowy geologicznej i rzeźby terenu.

114
00:05:31,831 --> 00:05:34,867
W kręgu ich zainteresowań jest też mapowanie

115
00:05:34,967 --> 00:05:37,181
złóż surowców mineralnych i ocena

116
00:05:37,281 --> 00:05:40,074
potencjalnych możliwości ich wydobycia.

117
00:05:41,247 --> 00:05:43,622
Przede wszystkim badają jednak zmiany

118
00:05:43,722 --> 00:05:46,622
klimatu oraz czynniki, które na nie wpływają.

119
00:05:46,954 --> 00:05:48,835
Monitorują też zmiany zachodzące 

120
00:05:48,935 --> 00:05:50,415
w lodowcach, zasoleniu wód 

121
00:05:50,515 --> 00:05:52,689
i poziomie zanieczyszczeń w otoczeniu.

122
00:05:53,023 --> 00:05:54,454
Pobierając próbki lodu

123
00:05:54,554 --> 00:05:57,551
tak zwane rdzenie lodowe, z różnej głębokości 

124
00:05:57,651 --> 00:05:59,701
mogą na przykład bardzo dokładnie określić

125
00:05:59,801 --> 00:06:01,789
skład powietrza sprzed tysięcy lat

126
00:06:02,177 --> 00:06:05,494
poznać dawny poziom tlenku węgla IV, tlenu

127
00:06:05,594 --> 00:06:08,389
i innych gazów, a na tej podstawie ustalić 

128
00:06:08,489 --> 00:06:11,154
dawne, średnie temperatury powietrza

129
00:06:11,254 --> 00:06:13,774
poziom zanieczyszczeń i roślinność regionu 

130
00:06:13,874 --> 00:06:16,315
w oparciu o zachowane w lodzie pyłki.

131
00:06:16,831 --> 00:06:19,071
Na własnej skórze testują też granice

132
00:06:19,171 --> 00:06:21,237
przystosowania ludzkiego organizmu 

133
00:06:21,337 --> 00:06:22,896
do ekstremalnych warunków.

134
00:06:24,255 --> 00:06:26,637
Na Spitsbergenie znajduje się również 

135
00:06:26,737 --> 00:06:28,620
Globalny Bank Nasion, w którym 

136
00:06:28,720 --> 00:06:30,668
przechowywane są nasiona roślin 

137
00:06:30,768 --> 00:06:32,224
z całego globu.

138
00:06:37,961 --> 00:06:39,500
Chcesz wiedzieć, jak zostać 

139
00:06:39,600 --> 00:06:41,082
członkiem polarnej wyprawy?

140
00:06:41,663 --> 00:06:44,453
Co roku w internecie ogłaszana jest rekrutacja.

141
00:06:44,735 --> 00:06:45,993
Każdy może się zgłosić 

142
00:06:46,093 --> 00:06:48,003
jeśli spełnia podane wymagania.

143
00:06:48,319 --> 00:06:51,315
Jeśli Cię zakwalifikują, przejdziesz indywidualne

144
00:06:51,415 --> 00:06:52,670
 i grupowe szkolenia.

145
00:06:53,014 --> 00:06:55,460
Szczęśliwcy dołączają do załogi.

146
00:06:56,255 --> 00:06:58,125
Do polskiej stacji antarktycznej 

147
00:06:58,225 --> 00:07:00,849
można przyjechać albo tylko na sezon letni 

148
00:07:00,949 --> 00:07:04,189
który trwa 5 miesięcy, albo na cały rok.

149
00:07:04,757 --> 00:07:07,391
W lecie przewagę stanowi załoga naukowa.

150
00:07:07,580 --> 00:07:09,675
W zimie pozostaje garstka osób

151
00:07:09,775 --> 00:07:11,870
głównie pracownicy techniczni.

152
00:07:12,611 --> 00:07:15,501
Na stacji poza badaczami, specjalistami 

153
00:07:15,601 --> 00:07:18,220
z różnych dziedzin, potrzebni są też 

154
00:07:18,320 --> 00:07:21,454
mechanicy, elektrycy, informatycy, ratownicy

155
00:07:21,554 --> 00:07:24,591
medyczni, kucharze, czy operatorzy dronów.

156
00:07:25,183 --> 00:07:26,811
Niezależnie od stanowiska

157
00:07:26,911 --> 00:07:29,278
pracowników stacji obowiązują dyżury

158
00:07:29,535 --> 00:07:30,946
w trakcie których wykonują 

159
00:07:31,046 --> 00:07:32,566
wiele przyziemnych czynności

160
00:07:32,716 --> 00:07:35,421
jak sprzątanie, pomoc w kuchni, czuwanie 

161
00:07:35,521 --> 00:07:38,494
nad bezpieczeństwem i funkcjonowaniem stacji.

162
00:07:38,841 --> 00:07:41,585
Grafik prac uzależniony jest od pogody.

163
00:07:41,685 --> 00:07:44,210
Przy dobrej pracuje się nawet w weekendy.

164
00:07:44,383 --> 00:07:46,942
Przy złej można co najwyżej poprowadzić prace

165
00:07:47,042 --> 00:07:49,658
w laboratoriach dostępnych w budynkach stacji.

166
00:07:49,759 --> 00:07:52,031
Największym problemem, z którym musi się

167
00:07:52,131 --> 00:07:54,391
zmierzyć osoba pracująca na stacji polarnej

168
00:07:54,491 --> 00:07:55,753
jest izolacja.

169
00:07:55,853 --> 00:07:57,749
Kontakt ze światem zewnętrznym 

170
00:07:57,849 --> 00:08:00,322
utrzymuje się za pośrednictwem internetu 

171
00:08:00,422 --> 00:08:02,255
i telefonu, a także telewizji.

172
00:08:02,693 --> 00:08:04,837
Mimo tego izolacja od społeczeństwa 

173
00:08:04,937 --> 00:08:07,385
mocno odbija się na kondycji psychicznej.

174
00:08:07,679 --> 00:08:09,983
Noce polarne mogą wywołać depresję.

175
00:08:10,495 --> 00:08:12,250
Za to, gdy ciągle jest widno

176
00:08:12,350 --> 00:08:14,828
organizm zapomina, że należy czasem spać

177
00:08:14,928 --> 00:08:17,535
i po kilku dobach nieprzerwanej aktywności

178
00:08:17,635 --> 00:08:19,196
można paść z wyczerpania.

179
00:08:20,014 --> 00:08:22,531
Na Spitsbergenie zagrożenie stanowią ponadto

180
00:08:22,631 --> 00:08:23,806
niedźwiedzie polarne.

181
00:08:24,150 --> 00:08:26,324
Ryzyko ich spotkania jest tak duże

182
00:08:26,424 --> 00:08:29,005
że na wyspie istnieje zakaz oddalania się

183
00:08:29,105 --> 00:08:30,821
od stacji bez broni palnej.

184
00:08:31,136 --> 00:08:32,156
Na Antarktydzie 

185
00:08:32,256 --> 00:08:34,400
przynajmniej tego zagrożenia nie ma.

186
00:08:38,655 --> 00:08:41,345
Polska posiada całoroczne stacje badawcze

187
00:08:41,445 --> 00:08:43,935
zarówno w Arktyce, jak i w Antarktyce.

188
00:08:44,287 --> 00:08:47,103
Prowadzi się tam różnorodne badania naukowe.

189
00:08:47,359 --> 00:08:50,180
Najważniejsze dotyczą zmian klimatycznych.

190
00:08:50,687 --> 00:08:52,851
Pracując w polarnej stacji badawczej 

191
00:08:52,951 --> 00:08:54,949
musisz się mierzyć z izolacją 

192
00:08:55,049 --> 00:08:57,544
od rodziny, przyjaciół i społeczeństwa

193
00:08:57,644 --> 00:09:00,070
umieć znosić ciężkie warunki pogodowe

194
00:09:00,170 --> 00:09:02,460
a na stacjach położonych w wyższych

195
00:09:02,560 --> 00:09:04,372
szerokościach geograficznych

196
00:09:04,472 --> 00:09:06,954
również wpływ dni i nocy polarnych.

197
00:09:07,583 --> 00:09:09,544
W Arktyce zagrożeniem są także

198
00:09:09,644 --> 00:09:11,069
 niedźwiedzie polarne.

199
00:09:13,983 --> 00:09:16,350
To już koniec filmu o polarnych badaniach

200
00:09:16,450 --> 00:09:19,543
i podróżach. Zapraszamy Cię jednak na podróż

201
00:09:19,643 --> 00:09:22,051
po portalu pistacja.tv Znajdziesz tam 

202
00:09:22,151 --> 00:09:25,318
dużo przydatnych w nauce materiałów.