1
00:00:01,536 --> 00:00:03,706
Określenie "region" może się odnosić

2
00:00:03,806 --> 00:00:05,359
do różnych dziedzin życia.

3
00:00:05,632 --> 00:00:08,374
Można wyróżniać regiony gospodarcze 

4
00:00:08,474 --> 00:00:10,751
etnograficzne, turystyczne,...

5
00:00:11,264 --> 00:00:13,587
Jednak zawsze region to określony 

6
00:00:13,687 --> 00:00:16,309
obszar powierzchni posiadający granice 

7
00:00:16,409 --> 00:00:17,670
i własną nazwę.

8
00:00:17,920 --> 00:00:20,059
W tej lekcji damy Ci kilka wskazówek

9
00:00:20,159 --> 00:00:22,187
jak ciekawie opowiedzieć o regionie

10
00:00:22,287 --> 00:00:23,392
w którym mieszkamy.

11
00:00:35,584 --> 00:00:37,255
W innym filmie tej playlisty 

12
00:00:37,355 --> 00:00:39,929
opowiadaliśmy o regionach naszego kraju.

13
00:00:40,192 --> 00:00:42,240
Pokazywaliśmy je też na mapie.

14
00:00:42,496 --> 00:00:45,096
Dzisiaj chcielibyśmy dać parę wskazówek 

15
00:00:45,196 --> 00:00:48,127
skąd czerpać informacje o konkretnym regionie

16
00:00:48,384 --> 00:00:50,270
i jak na ich podstawie można o nim

17
00:00:50,370 --> 00:00:51,573
 ciekawie opowiedzieć.

18
00:00:52,224 --> 00:00:54,128
W filmie nie mamy oczywiście miejsca

19
00:00:54,228 --> 00:00:55,807
żeby opowiedzieć o wszystkich.

20
00:00:56,320 --> 00:00:58,738
Na przykładzie jednej z naszych koleżanek

21
00:00:58,838 --> 00:01:00,483
pokażemy Ci jednak, co warto 

22
00:01:00,583 --> 00:01:02,399
wziąć pod uwagę w takim opisie.

23
00:01:06,560 --> 00:01:09,120
Magda mieszka w Ostrowcu Świętokrzyskim.

24
00:01:09,376 --> 00:01:12,161
To miasto leży w pasie Wyżyn Polskich

25
00:01:12,261 --> 00:01:13,770
na terenie Małopolski

26
00:01:13,870 --> 00:01:17,192
na Ziemi Sandomierskiej, nad rzeką Kamienną.

27
00:01:17,824 --> 00:01:19,408
Informacje o położeniu 

28
00:01:19,508 --> 00:01:22,107
oraz mapy miejscowości możesz znaleźć 

29
00:01:22,207 --> 00:01:25,375
w internecie, w takich serwisach jak Geoportal

30
00:01:25,475 --> 00:01:27,414
OpenStreetMap czy Wikipedia.

31
00:01:27,808 --> 00:01:30,624
Szukając danych w ogólnodostępnych źródłach

32
00:01:30,880 --> 00:01:33,605
takich, jak Wikipedia czy strony prywatne

33
00:01:33,705 --> 00:01:35,838
zachowaj ostrożność: wyniki mogą 

34
00:01:35,938 --> 00:01:38,004
nie być dokładne albo aktualne. 

35
00:01:38,104 --> 00:01:40,847
W najgorszym razie możesz trafić na strony

36
00:01:40,947 --> 00:01:43,080
które celowo wprowadzają w błąd. 

37
00:01:43,180 --> 00:01:45,652
Dlatego trzeba sprawdzać dane w kilku 

38
00:01:45,752 --> 00:01:48,359
różnych źródłach, a najlepiej korzystać 

39
00:01:48,459 --> 00:01:51,202
z oficjalnych stron urzędów gmin, powiatów

40
00:01:51,302 --> 00:01:53,147
czy urzędów marszałkowskich.

41
00:01:56,821 --> 00:01:59,303
Masz już mapę? Czas poznać region

42
00:01:59,403 --> 00:02:01,347
w którym leży miejscowość.

43
00:02:01,600 --> 00:02:04,416
W naszym przypadku to Ziemia Sandomierska.

44
00:02:04,672 --> 00:02:07,232
Tereny położone między Sanem a Wisłą

45
00:02:07,488 --> 00:02:09,994
oraz między Pilicą a Dunajcem.

46
00:02:10,282 --> 00:02:12,096
Spójrz na klimatogram

47
00:02:12,352 --> 00:02:15,042
To tereny o łagodnym klimacie i wyjątkowo

48
00:02:15,142 --> 00:02:17,898
długim jak na Polskę okresie wegetacyjnym.

49
00:02:18,240 --> 00:02:20,919
W połączeniu z żyznymi glebami tworzy to

50
00:02:21,019 --> 00:02:23,698
korzystne warunki dla rozwoju rolnictwa.

51
00:02:24,128 --> 00:02:26,908
Możesz to sprawdzić na różnych mapach.

52
00:02:27,200 --> 00:02:30,285
Na hipsometrycznej - ukształtowanie terenu.

53
00:02:30,528 --> 00:02:32,436
Na klimatycznych regionu - 

54
00:02:32,536 --> 00:02:35,554
- rozkład temperatury i opadów oraz długość

55
00:02:35,654 --> 00:02:38,527
okresu wegetacyjnego, a na bonitacyjnej -

56
00:02:38,627 --> 00:02:40,172
- rozmieszczenie gleb.

57
00:02:41,024 --> 00:02:43,858
Na słonecznych stokach uprawia się nie tylko

58
00:02:43,958 --> 00:02:46,742
owocowe drzewa: jabłonie i śliwy, ale nawet 

59
00:02:46,842 --> 00:02:49,938
winorośl, z której zbiera się słodkie winogrona.

60
00:02:50,496 --> 00:02:53,467
Te mapy znajdziesz w atlasach geograficznych

61
00:02:53,567 --> 00:02:56,214
być może w twojej pracowni geograficznej

62
00:02:56,314 --> 00:02:58,480
a także w serwisach internetowych

63
00:02:58,580 --> 00:03:01,158
czy na stronach Instytutu Meteorologii 

64
00:03:01,258 --> 00:03:02,581
i Gospodarki Wodnej.

65
00:03:05,929 --> 00:03:08,059
Skoro już wiesz co nieco o warunkach

66
00:03:08,159 --> 00:03:10,178
naturalnych, panujących w regionie 

67
00:03:10,278 --> 00:03:12,105
czas sprawdzić, kto tu mieszka.

68
00:03:12,512 --> 00:03:15,130
Danych na temat liczby ludności w regionie

69
00:03:15,230 --> 00:03:17,163
i innych danych demograficznych 

70
00:03:17,263 --> 00:03:19,196
najlepiej szukać w statystykach 

71
00:03:19,296 --> 00:03:21,215
Głównego Urzędu Statystycznego.

72
00:03:21,472 --> 00:03:23,451
Można też podeprzeć się kartogramami

73
00:03:23,551 --> 00:03:26,037
czyli graficznym przedstawieniem tych danych.

74
00:03:26,848 --> 00:03:29,543
Z portali takich, jak "Polska w liczbach" 

75
00:03:29,643 --> 00:03:32,353
można się też dowiedzieć, ile osób mieszka 

76
00:03:32,453 --> 00:03:34,248
w województwie świętokrzyskim

77
00:03:34,348 --> 00:03:35,685
powiecie ostrowieckim 

78
00:03:35,785 --> 00:03:37,711
i samym Ostrowcu Świętokrzyskim

79
00:03:37,811 --> 00:03:40,586
jaki jest średni wiek mieszkańca tego miasta

80
00:03:40,686 --> 00:03:43,658
a także, na przykład, jaki jest odsetek dzieci 

81
00:03:43,758 --> 00:03:45,553
albo czy miasto pod względem 

82
00:03:45,653 --> 00:03:48,348
liczby mieszkańców rośnie, czy się kurczy.

83
00:03:49,376 --> 00:03:51,573
Ze źródeł regionalnych można się też 

84
00:03:51,673 --> 00:03:54,245
na przykład dowiedzieć, ile osób w regionie 

85
00:03:54,345 --> 00:03:56,249
nie może znaleźć pracy, a nawet: 

86
00:03:56,349 --> 00:03:59,153
w jakim miesiącu ludzie najczęściej biorą ślub.

87
00:04:03,200 --> 00:04:05,503
Czas na więcej danych o ludności.

88
00:04:05,603 --> 00:04:08,904
Najlepiej zbieranych z oficjalnego serwisu GUS.

89
00:04:09,344 --> 00:04:11,836
Nie wiem, jak to wygląda w Twoim regionie

90
00:04:11,936 --> 00:04:14,502
ale na Ziemi Sandomierskiej, jak możesz się

91
00:04:14,602 --> 00:04:16,982
domyślać z wcześniejszych naszych opisów

92
00:04:17,082 --> 00:04:19,760
wielu mieszkańców utrzymuje się z rolnictwa.

93
00:04:20,351 --> 00:04:22,618
W miastach, jak i w samym Ostrowcu

94
00:04:22,718 --> 00:04:25,122
Świętokrzyskim, jest jednak inaczej.

95
00:04:25,727 --> 00:04:28,472
W XIX i XX wieku był to prężny ośrodek

96
00:04:28,572 --> 00:04:31,046
przemysłowy, w którym działała huta

97
00:04:31,146 --> 00:04:33,105
cukrownia, zakłady odzieżowe

98
00:04:33,205 --> 00:04:35,508
 i wiele innych przedsiębiorstw.

99
00:04:36,223 --> 00:04:38,927
Po okresie transformacji miasto zaczęło

100
00:04:39,027 --> 00:04:42,366
bardziej inwestować w edukację, sport i kulturę.

101
00:04:42,879 --> 00:04:45,030
Tutejsi mieszkańcy coraz częściej 

102
00:04:45,130 --> 00:04:47,750
zamiast w przemyśle znajdują zatrudnienie 

103
00:04:47,850 --> 00:04:49,742
w tych dziedzinach gospodarki.

104
00:04:53,631 --> 00:04:56,664
Nie samą pracą i nauką człowiek żyje.

105
00:04:56,959 --> 00:04:59,230
Dlatego ważną cechą regionu jest

106
00:04:59,330 --> 00:05:01,310
jego środowisko przyrodnicze

107
00:05:01,823 --> 00:05:02,843
Czyli?

108
00:05:03,103 --> 00:05:04,895
Ukształtowanie terenu

109
00:05:05,407 --> 00:05:08,735
obecność lasów, jezior albo morza

110
00:05:09,110 --> 00:05:11,924
a także ciekawe obiekty, zarówno będące

111
00:05:12,024 --> 00:05:14,470
dziełem przyrody, jak i człowieka.

112
00:05:15,391 --> 00:05:16,671
Skąd brać informacje?

113
00:05:17,695 --> 00:05:20,511
Spytaj rodziców, dziadków, sąsiadów...

114
00:05:21,023 --> 00:05:23,321
Mogą okazać się skarbnicą wiedzy 

115
00:05:23,421 --> 00:05:25,384
o miejscu, w którym mieszkasz

116
00:05:25,484 --> 00:05:28,066
a także o bliższej i dalszej okolicy.

117
00:05:28,703 --> 00:05:31,134
Zasięgnij też informacji w miejscowych

118
00:05:31,234 --> 00:05:33,615
serwisach turystycznych i na portalach

119
00:05:33,715 --> 00:05:35,819
zajmujących się historią regionu.

120
00:05:36,245 --> 00:05:37,793
Z pewnością znajdziesz tam 

121
00:05:37,893 --> 00:05:40,211
wiele ciekawych faktów o swoim regionie.

122
00:05:40,735 --> 00:05:42,940
W okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego

123
00:05:43,040 --> 00:05:44,574
jest moc ciekawych miejsc.

124
00:05:45,343 --> 00:05:47,792
Miłośnicy historii znajdą w okolicy 

125
00:05:47,892 --> 00:05:50,500
między innymi liczącą kilka tysięcy lat

126
00:05:50,600 --> 00:05:53,624
neolityczną kopalnię krzemienia, którą uznano

127
00:05:53,724 --> 00:05:56,679
za pomnik historii Polski i wpisano na listę

128
00:05:56,779 --> 00:05:59,456
światowego dziedzictwa UNESCO, o której 

129
00:05:59,556 --> 00:06:02,835
być może wiesz już z innych naszych filmów.

130
00:06:03,263 --> 00:06:05,622
Z pewnością warte odwiedzenia są ruiny

131
00:06:05,722 --> 00:06:07,891
średniowiecznego zamku w Chęcinach.

132
00:06:08,639 --> 00:06:11,246
Z najbliższych nam czasów pochodzą zabytki

133
00:06:11,346 --> 00:06:12,828
związane ze Staropolskim 

134
00:06:12,928 --> 00:06:14,270
Okręgiem Przemysłowym.

135
00:06:14,783 --> 00:06:17,104
Chętni mogą na przykład uczestniczyć 

136
00:06:17,204 --> 00:06:19,603
w corocznych Dymarkach Świętokrzyskich 

137
00:06:19,703 --> 00:06:21,654
i oglądać, jak wytapiano żelazo 

138
00:06:21,754 --> 00:06:22,837
w Średniowieczu.

139
00:06:23,743 --> 00:06:26,310
Ciekawi przyrody z pewnością docenią 

140
00:06:26,410 --> 00:06:29,139
że w Ostrowcu i okolicach, w tutejszych 

141
00:06:29,239 --> 00:06:32,109
borach, na łąkach i murawach można spotkać

142
00:06:32,209 --> 00:06:35,292
wiele ciekawych i rzadkich motyli, chrząszczy

143
00:06:35,392 --> 00:06:36,827
a nawet... modliszki.

144
00:06:37,311 --> 00:06:38,681
W lessowych wąwozach 

145
00:06:38,781 --> 00:06:40,894
gnieżdżą się zaś kolorowe żołny.

146
00:06:44,479 --> 00:06:46,727
Głęboko pod ziemią można podziwiać 

147
00:06:46,827 --> 00:06:49,223
krasowe korytarze (mówiliśmy o takich 

148
00:06:49,323 --> 00:06:51,719
w jednym z naszych filmów) jaskini Raj

149
00:06:51,819 --> 00:06:54,477
jednej z najpiękniejszych tego typu jaskiń

150
00:06:54,577 --> 00:06:55,817
w naszym kraju.

151
00:06:56,255 --> 00:06:58,492
Rowerzyści mogą poznawać okolicę 

152
00:06:58,592 --> 00:07:01,195
z wysokości siodełka, podążając jednym 

153
00:07:01,295 --> 00:07:03,463
z tutejszych szlaków rowerowych.

154
00:07:04,191 --> 00:07:06,496
Jeśli pojadą do Ćmielowa, w żywym 

155
00:07:06,596 --> 00:07:08,920
Muzeum Porcelany mogą własnoręcznie

156
00:07:09,020 --> 00:07:10,701
wykonać fajansową ozdobę.

157
00:07:11,871 --> 00:07:14,669
Ciekawym i tajemniczym strażnikiem regionu

158
00:07:14,769 --> 00:07:16,635
 jest stojący na Nowej Słupi 

159
00:07:16,735 --> 00:07:19,058
kamienny pielgrzym zwany Emerykiem.

160
00:07:19,348 --> 00:07:21,863
Niektórzy twierdzą, że bardzo powoli 

161
00:07:21,963 --> 00:07:25,052
posuwa się on w stronę szczytu pobliskiej góry

162
00:07:25,152 --> 00:07:27,478
Święty Krzyż, zwanej też Łysą Górą 

163
00:07:27,578 --> 00:07:31,704
a gdy tam dotrze, nastąpi koniec świata.

164
00:07:35,167 --> 00:07:37,642
Ważnym czynnikiem przyczyniającym się

165
00:07:37,742 --> 00:07:40,031
do rozwoju regionu jest współpraca 

166
00:07:40,131 --> 00:07:42,333
z podobnymi ośrodkami za granicą.

167
00:07:42,847 --> 00:07:45,341
Danych o takiej współpracy można szukać 

168
00:07:45,441 --> 00:07:48,076
w lokalnych serwisach, zarówno oficjalnych 

169
00:07:48,176 --> 00:07:50,620
czyli sponsorowanych przez władze miasta

170
00:07:50,720 --> 00:07:52,705
czy regionu, jak i niezależnych.

171
00:07:53,205 --> 00:07:55,408
Warto tylko sprawdzić takie wiadomości

172
00:07:55,508 --> 00:07:57,602
przynajmniej w dwóch-trzech źródłach 

173
00:07:57,702 --> 00:07:59,549
by potwierdzić ich wiarygodność.

174
00:08:00,353 --> 00:08:03,110
Jeśli chodzi o Ostrowiec, to od lat rozwija on

175
00:08:03,210 --> 00:08:06,090
partnerską współpracę z francuskim Gennevilliers

176
00:08:06,190 --> 00:08:08,363
i Białą Cerkwią na Ukrainie

177
00:08:08,703 --> 00:08:11,452
a od niedawna także z norweskim Sogndal

178
00:08:11,815 --> 00:08:14,019
dzięki czemu miasto zyskało nie tylko

179
00:08:14,119 --> 00:08:15,846
możliwość wymiany doświadczeń 

180
00:08:15,946 --> 00:08:18,039
i podpatrywania ciekawych rozwiązań 

181
00:08:18,139 --> 00:08:20,353
na szczeblu regionalnym, ale i dostęp 

182
00:08:20,453 --> 00:08:22,413
do funduszy wspierających rozwój.

183
00:08:26,879 --> 00:08:28,642
Informacje o swoim regionie 

184
00:08:28,742 --> 00:08:30,893
możesz znaleźć w różnych źródłach.

185
00:08:31,167 --> 00:08:32,855
Najprościej zapytać o nie 

186
00:08:32,955 --> 00:08:34,709
starszych członków rodziny.

187
00:08:35,327 --> 00:08:38,225
Jeśli zależy Ci na szczegółowych danych

188
00:08:38,325 --> 00:08:40,795
zajrzyj na stronę Głównego Urzędu 

189
00:08:40,895 --> 00:08:43,365
Statystycznego, a po mapy sięgnij 

190
00:08:43,465 --> 00:08:46,590
do Google, bądź na stronę www.geoportal.pl

191
00:08:50,687 --> 00:08:52,733
Miasta przyjaźniąc się ze sobą 

192
00:08:52,833 --> 00:08:54,270
wymieniają się wiedzą.

193
00:08:54,527 --> 00:08:57,564
Ty zaprzyjaźnij się z pistacją, a zdobytą

194
00:08:57,664 --> 00:09:00,124
tu wiedzą też możesz się wymieniać

195
00:09:00,224 --> 00:09:02,935
- z koleżankami i kolegami.