1
00:00:00,512 --> 00:00:03,542
Gdy zła pogoda i psa wygnać szkoda

2
00:00:03,642 --> 00:00:05,771
mówi staropolskie przysłowie.

3
00:00:05,888 --> 00:00:09,016
Zła to na przykład taka, gdy ziąb przenika 

4
00:00:09,116 --> 00:00:12,120
do kości. Wtedy lepiej porządnie się ubrać

5
00:00:12,220 --> 00:00:15,077
a nie wychodzić na dwór w kurtce wiatrem

6
00:00:15,177 --> 00:00:17,812
podszytej, bo będziemy dzwonić zębami

7
00:00:17,912 --> 00:00:19,710
aż nas w piwnicy usłyszą.

8
00:00:20,224 --> 00:00:22,408
Zjawiska pogodowe występują w licznych

9
00:00:22,508 --> 00:00:24,987
powiedzeniach i związkach frazeologicznych.

10
00:00:25,088 --> 00:00:28,232
Mówi się, że biednemu zawsze wiatr w oczy

11
00:00:28,332 --> 00:00:30,803
i ktoś nas może do niego wystawić

12
00:00:30,903 --> 00:00:33,218
ale z drugiej strony można też 

13
00:00:33,318 --> 00:00:34,854
złapać wiatr w żagle 

14
00:00:34,954 --> 00:00:37,895
i zostać obsypanym deszczem nagród.

15
00:00:38,144 --> 00:00:41,380
Lepiej nie stąpać po kruchym lodzie, żeby ktoś

16
00:00:41,480 --> 00:00:44,094
nas na nim nie zostawił, gdy okaże się

17
00:00:44,194 --> 00:00:47,358
że obchodzimy go tyle, co zeszłoroczny śnieg.

18
00:00:47,872 --> 00:00:50,944
Wtedy na nic się zda piorunujące spojrzenie

19
00:00:51,200 --> 00:00:52,891
ani ciskanie gromów.

20
00:00:53,248 --> 00:00:55,932
W tej lekcji nie będziemy rzucać słów na wiatr.

21
00:00:56,064 --> 00:00:59,282
Rozłożymy Ci pogodę na czynniki pierwsze.

22
00:01:10,912 --> 00:01:13,328
Na pewno sprawdzasz prognozę pogody 

23
00:01:13,428 --> 00:01:15,775
albo zerkasz na termometr za oknem.

24
00:01:16,032 --> 00:01:17,608
Choćby po to, żeby wiedzieć

25
00:01:17,708 --> 00:01:19,103
jak ubrać się do szkoły.

26
00:01:19,360 --> 00:01:22,079
Temperaturę mierzymy w stopniach Celsjusza

27
00:01:22,179 --> 00:01:24,436
 a do jej pomiaru służą termometry.

28
00:01:24,736 --> 00:01:26,784
Mówimy o nich w innym naszym filmie.

29
00:01:27,296 --> 00:01:29,941
Wiesz, że często wskazania termometru 

30
00:01:30,041 --> 00:01:32,991
bywają zwodnicze, bo jednego dnia pokazuje 

31
00:01:33,091 --> 00:01:35,970
+10 stopni Celsjusza, a zimno Ci w kurtce 

32
00:01:36,070 --> 00:01:38,878
i szaliku, i żałujesz, że nie masz czapki

33
00:01:38,978 --> 00:01:41,715
a drugiego, przy tej samej temperaturze 

34
00:01:41,815 --> 00:01:44,957
chodzisz tylko w bluzie i nie czujesz chłodu.

35
00:01:45,472 --> 00:01:48,414
To dlatego że temperatura jest tylko jednym 

36
00:01:48,514 --> 00:01:51,246
ze składników pogody, a na nasze odczucia 

37
00:01:51,346 --> 00:01:53,000
zimna czy ciepła wpływają też 

38
00:01:53,100 --> 00:01:56,734
inne jej elementy. Jakie? Pomyśl.

39
00:01:56,992 --> 00:01:58,701
Pewnie przyszło Ci do głowy

40
00:01:58,801 --> 00:02:00,575
 że zimniej jest, gdy wieje.

41
00:02:00,832 --> 00:02:03,598
To nie do końca prawda, bo wiatr nie zmienia

42
00:02:03,698 --> 00:02:05,774
temperatury powietrza, ale sprawia

43
00:02:05,874 --> 00:02:08,768
że szybciej przepływa ono wokół naszego ciała.

44
00:02:09,280 --> 00:02:12,570
Gdy jest chłodny i mocno wieje, łatwiej odbiera 

45
00:02:12,670 --> 00:02:14,866
nam ciepło, niż stojące powietrze

46
00:02:14,966 --> 00:02:17,510
więc wydaje nam się, że jest zimniej. 

47
00:02:17,610 --> 00:02:20,085
To tak zwana temperatura odczuwalna. 

48
00:02:20,185 --> 00:02:22,521
Więcej możesz się o tym dowiedzieć 

49
00:02:22,621 --> 00:02:24,380
z naszych filmów z fizyki.

50
00:02:24,896 --> 00:02:27,456
A jak sprawdzić, skąd wiatr wieje?

51
00:02:27,968 --> 00:02:30,528
Najprostszym urządzeniem jest wiatrowskaz.

52
00:02:30,784 --> 00:02:33,484
Może mieć różny kształt, ale zawsze ma

53
00:02:33,584 --> 00:02:35,945
obrotową strzałkę, która wskazuje 

54
00:02:36,045 --> 00:02:38,695
kierunek wiatru, i nieruchomą podstawę

55
00:02:38,795 --> 00:02:41,278
zorientowaną względem stron świata.

56
00:02:41,792 --> 00:02:43,344
O wyznaczaniu kierunków 

57
00:02:43,444 --> 00:02:44,863
mówimy w innym filmie.

58
00:02:45,223 --> 00:02:47,273
Do mierzenia prędkości wiatru 

59
00:02:47,373 --> 00:02:49,443
służy anemometr, a mierzymy ją 

60
00:02:49,543 --> 00:02:50,963
w metrach na sekundę.

61
00:02:51,264 --> 00:02:54,149
Jest jeszcze inny, łatwiej przemawiający 

62
00:02:54,249 --> 00:02:56,798
do wyobraźni sposób pomiaru prędkości

63
00:02:56,898 --> 00:02:59,447
czyli siły wiatru. To skala Beauforta

64
00:02:59,547 --> 00:03:01,502
którą pokazujemy na obrazku.

65
00:03:08,198 --> 00:03:10,208
Co jeszcze wpływa na pogodę?

66
00:03:10,587 --> 00:03:14,205
Słońce. Gdy świeci, od razu robi się cieplej

67
00:03:14,305 --> 00:03:15,839
nie tylko na sercu.

68
00:03:16,168 --> 00:03:18,240
A jeśli w dzień słońca nie widać?

69
00:03:18,656 --> 00:03:20,960
To znaczy, że niebo jest zachmurzone.

70
00:03:21,472 --> 00:03:23,678
Zachmurzenie to kolejny ważny składnik

71
00:03:23,778 --> 00:03:26,204
pogody. Może być częściowe

72
00:03:26,304 --> 00:03:28,296
gdy między chmurami widzimy 

73
00:03:28,396 --> 00:03:30,762
fragmenty błękitu, albo całkowite

74
00:03:30,862 --> 00:03:33,502
gdy niebo jest nimi całkiem zasnute.

75
00:03:34,016 --> 00:03:36,420
Mamy wiele rodzajów chmur, ale o tym

76
00:03:36,520 --> 00:03:39,333
 dowiesz się więcej na lekcjach geografii.

77
00:03:39,648 --> 00:03:42,222
Tu powiem Ci tylko, że chmury są złożone 

78
00:03:42,322 --> 00:03:45,280
z malutkich kropelek wody lub kryształków lodu.

79
00:03:45,536 --> 00:03:48,864
Gdy te kropelki lub kryształki za bardzo urosną

80
00:03:48,964 --> 00:03:51,582
spadają z chmur w postaci opadów.

81
00:03:54,322 --> 00:03:56,035
Najczęściej pada deszcz.

82
00:03:56,288 --> 00:03:58,609
Do pomiaru ilości deszczu używa się

83
00:03:58,709 --> 00:04:00,895
deszczomierza, czyli pluwiometru.

84
00:04:01,152 --> 00:04:02,883
Wielkość opadów podaje się 

85
00:04:02,983 --> 00:04:05,456
w milimetrach słupa wody lub w litrach 

86
00:04:05,556 --> 00:04:07,551
na metr kwadratowy powierzchni.

87
00:04:07,808 --> 00:04:11,265
Wierz mi, te jednostki są sobie równe, tyle że

88
00:04:11,365 --> 00:04:14,772
łatwiej sobie wyobrazić, ile to jest 10 litrów

89
00:04:14,872 --> 00:04:17,872
czyli wiadro, wylane na metr kwadratowy.

90
00:04:18,303 --> 00:04:20,027
Gdy jest zimno, pada śnieg

91
00:04:20,127 --> 00:04:22,398
czyli drobniutkie kryształki lodu.

92
00:04:22,655 --> 00:04:25,485
Mierzymy grubość jego pokrywy w milimetrach

93
00:04:25,585 --> 00:04:27,561
lub centymetrach, a do pomiaru 

94
00:04:27,661 --> 00:04:29,821
możemy wykorzystać zwykłą miarkę.

95
00:04:33,170 --> 00:04:35,496
Chmury tworzące się tuż przy gruncie

96
00:04:35,596 --> 00:04:36,734
 noszą nazwę mgły.

97
00:04:36,991 --> 00:04:38,485
Gdy jest mgła, to znaczy 

98
00:04:38,585 --> 00:04:40,574
że w powietrzu jest dużo wilgoci.

99
00:04:40,847 --> 00:04:43,525
Wilgotność powietrza mierzymy higrometrem

100
00:04:43,625 --> 00:04:45,438
 i podajemy ją w procentach.

101
00:04:45,695 --> 00:04:48,511
Im niższy procent, tym suchsze powietrze.

102
00:04:51,327 --> 00:04:53,818
Jest jeszcze jeden składnik pogody, którego

103
00:04:53,918 --> 00:04:56,586
nie da się zobaczyć, podobnie jak temperatury.

104
00:04:56,959 --> 00:04:58,495
To ciśnienie powietrza.

105
00:04:58,625 --> 00:05:01,198
Dokładniej omawiamy je w naszych filmach 

106
00:05:01,298 --> 00:05:03,949
z fizyki, ale warto wiedzieć, że ciśnienie 

107
00:05:04,049 --> 00:05:06,686
najczęściej powiązane jest z typem pogody.

108
00:05:07,063 --> 00:05:09,759
W skrócie: gdy ciśnienie jest wysokie

109
00:05:10,015 --> 00:05:12,757
pogoda zazwyczaj jest ładna, gdy niskie 

110
00:05:12,857 --> 00:05:15,668
niebo jest zachmurzone i pada deszcz.

111
00:05:15,903 --> 00:05:18,301
Ciśnienie mierzymy w hektopaskalach 

112
00:05:18,401 --> 00:05:20,255
albo milimetrach słupa rtęci

113
00:05:20,355 --> 00:05:22,945
a do jego pomiaru służy barometr.

114
00:05:27,167 --> 00:05:30,079
Czym jest pogoda? To aktualny stan atmosfery 

115
00:05:30,179 --> 00:05:31,774
w danym miejscu i czasie.

116
00:05:32,287 --> 00:05:34,739
Elementami pogody są: ciśnienie

117
00:05:34,839 --> 00:05:37,887
temperatura powietrza i jego wilgotność

118
00:05:37,987 --> 00:05:40,551
zachmurzenie, opady atmosferyczne

119
00:05:40,651 --> 00:05:43,513
prędkość i kierunek wiatru.

120
00:05:47,135 --> 00:05:49,715
Mam nadzieję, że film Cię zaciekawił. 

121
00:05:49,815 --> 00:05:52,444
W tej playliście znajdziesz więcej informacji 

122
00:05:52,544 --> 00:05:55,042
o składnikach pogody. Nie wahaj się więc 

123
00:05:55,142 --> 00:05:58,509
i zasubskrybuj nasz kanał. Pistacja.tv czeka 

124
00:05:58,609 --> 00:06:01,717
na Ciebie. W każdą pogodę.