1
00:00:00,768 --> 00:00:02,137
Jadowite zwierzę?

2
00:00:02,466 --> 00:00:04,864
Pająk. Wąż. Szerszeń.

3
00:00:05,120 --> 00:00:07,168
A co powiecie na... rybę?

4
00:00:07,346 --> 00:00:09,074
I to wcale nie egzotyczną?

5
00:00:09,472 --> 00:00:12,228
Okazuje się, że całkiem groźnym jadem

6
00:00:12,328 --> 00:00:15,615
dysponują sumy. Co najmniej połowa gatunków.

7
00:00:15,872 --> 00:00:18,326
Nie jest to jednak broń zaczepna.

8
00:00:18,513 --> 00:00:22,226
Używają go do obrony przed byciem zjedzonym.

9
00:00:22,528 --> 00:00:25,014
Toksyna jest uwalniana przez płetwy

10
00:00:25,114 --> 00:00:26,826
grzbietowe lub piersiowe 

11
00:00:26,926 --> 00:00:29,652
i jest niezwykle bolesna dla napastnika

12
00:00:29,752 --> 00:00:32,261
a w przypadku sumików węgorzowatych 

13
00:00:32,361 --> 00:00:34,557
śmiertelna nawet dla człowieka.

14
00:00:35,072 --> 00:00:37,680
Ten ciekawy sposób obrony zanika, w miarę

15
00:00:37,780 --> 00:00:39,935
jak ryba powiększa swoje rozmiary.

16
00:00:40,448 --> 00:00:44,186
Najbezpieczniejsze są zatem... duże sumy.

17
00:00:56,064 --> 00:00:58,037
Poza pszczołami i mrówkami 

18
00:00:58,137 --> 00:01:00,410
niewiele owadów ma dobrą prasę.

19
00:01:00,672 --> 00:01:02,869
Zwykle uważamy je za szkodniki 

20
00:01:02,969 --> 00:01:04,658
uprzykrzające nam życie.

21
00:01:05,024 --> 00:01:08,554
Nic bardziej błędnego, ale faktycznie, są owady

22
00:01:08,654 --> 00:01:11,194
które mogą być groźne dla zdrowia.

23
00:01:11,534 --> 00:01:14,705
To takie, które gryzą albo żądlą i do tego

24
00:01:14,805 --> 00:01:17,823
traktują nas jadem albo drażniącą śliną.

25
00:01:18,336 --> 00:01:20,640
Jakie owady należą do tej grupy?

26
00:01:21,408 --> 00:01:24,970
Osy i szerszenie, trzmiele, komary i meszki

27
00:01:25,070 --> 00:01:28,212
ale także pracowite pszczoły i mrówki.

28
00:01:28,576 --> 00:01:30,947
Każda trochę inaczej uszkadza skórę 

29
00:01:31,047 --> 00:01:32,611
i ma niepowtarzalny jad.

30
00:01:32,928 --> 00:01:34,224
Co je łączy?

31
00:01:34,571 --> 00:01:37,272
Swędzenie, pieczenie, ból i bąbel 

32
00:01:37,372 --> 00:01:39,993
w miejscu, gdzie nas zaatakowały.

33
00:01:40,352 --> 00:01:42,471
Dla użądlonego czy ukąszonego 

34
00:01:42,571 --> 00:01:45,652
to nic przyjemnego, ale zazwyczaj kończy się

35
00:01:45,752 --> 00:01:47,025
na kilkugodzinnym, 

36
00:01:47,125 --> 00:01:49,822
maksymalnie kilkudniowym podrażnieniu.

37
00:01:50,244 --> 00:01:52,891
By złagodzić przykre skutki użądlenia 

38
00:01:52,991 --> 00:01:55,720
czy ukąszenia, wystarczy przykładać na bolące

39
00:01:55,820 --> 00:01:58,782
miejsce zimny kompres albo kostkę lodu

40
00:01:58,882 --> 00:02:01,692
przetrzeć je octem, przemyć wodą z mydłem

41
00:02:01,792 --> 00:02:04,247
albo zastosować któryś z dostępnych 

42
00:02:04,347 --> 00:02:07,420
w aptekach środków łagodzących swędzenie.

43
00:02:07,744 --> 00:02:09,601
Warto pamiętać, by nie drapać 

44
00:02:09,701 --> 00:02:12,207
miejsca użądlenia i w ogóle jak najmniej 

45
00:02:12,307 --> 00:02:14,940
przy nim manipulować, bo możemy je zakazić 

46
00:02:15,040 --> 00:02:17,214
i narobić sobie większego problemu.

47
00:02:17,728 --> 00:02:20,288
Wyjątkiem jest użądlenie przez pszczołę.

48
00:02:20,544 --> 00:02:23,861
Ten pożyteczny owad niemal nigdy nie atakuje

49
00:02:23,961 --> 00:02:26,157
niesprowokowany, ale jeśli już

50
00:02:26,257 --> 00:02:27,967
zostawia w rance żądło.

51
00:02:28,224 --> 00:02:30,272
Trzeba je jak najszybciej usunąć.

52
00:02:30,610 --> 00:02:33,435
Najlepiej wyciągnąć pęsetą, trzymając

53
00:02:33,535 --> 00:02:36,671
tuż przy skórze, albo zdrapać paznokciem.

54
00:02:36,928 --> 00:02:39,330
Lepiej nie chwytać za koniec żądła 

55
00:02:39,430 --> 00:02:41,972
bo można wcisnąć do rany więcej jadu.

56
00:02:42,304 --> 00:02:44,611
W Polsce praktycznie nie ma owadów 

57
00:02:44,711 --> 00:02:47,440
i podobnych im zwierząt, których użądlenie

58
00:02:47,540 --> 00:02:49,982
bezpośrednio groziłoby naszemu życiu.

59
00:02:50,240 --> 00:02:51,736
Wyjątkiem są sytuacje 

60
00:02:51,836 --> 00:02:53,823
gdy jesteśmy uczuleni na jad.

61
00:02:54,336 --> 00:02:56,561
Wtedy nawet jedno użądlenie osy 

62
00:02:56,661 --> 00:02:58,907
czy ukąszenie meszki może sprawić

63
00:02:59,007 --> 00:03:01,680
że ofiara przestanie oddychać po kilku 

64
00:03:01,780 --> 00:03:03,294
- kilkunastu minutach.

65
00:03:03,808 --> 00:03:05,990
Wtedy jak najszybciej trzeba zadzwonić

66
00:03:06,090 --> 00:03:08,159
 na numer alarmowy 112.

67
00:03:08,590 --> 00:03:11,413
Szybka, fachowa pomoc ratuje życie.

68
00:03:14,304 --> 00:03:17,271
Warto wiedzieć, że jeśli chodzi o ugryzienia 

69
00:03:17,371 --> 00:03:19,952
czy użądlenia, to nie musimy się obawiać

70
00:03:20,052 --> 00:03:22,768
pająków. Dla większości krajowych gatunków

71
00:03:22,868 --> 00:03:25,741
ludzka skóra to pancerz nie do przebicia.

72
00:03:26,080 --> 00:03:29,084
Do wyjątków należą sieciarz jaskiniowy 

73
00:03:29,184 --> 00:03:31,746
i kolczak zbrojny, ale ich w domu 

74
00:03:31,846 --> 00:03:33,362
raczej nie spotkasz.

75
00:03:34,528 --> 00:03:36,320
A co z większymi zwierzętami?

76
00:03:36,576 --> 00:03:39,312
Czy mogą być groźne dla nas, ludzi?

77
00:03:39,648 --> 00:03:41,911
W najwięcej mitów obrosła chyba 

78
00:03:42,011 --> 00:03:44,151
żmija zygzakowata - nasz jedyny

79
00:03:44,251 --> 00:03:45,973
rodzimy, jadowity wąż.

80
00:03:46,304 --> 00:03:48,844
Fakt, jej ukąszenie jest bolesne 

81
00:03:48,944 --> 00:03:52,191
a jad rozrzedza krew i zaburza bicie serca

82
00:03:52,448 --> 00:03:55,448
ale śmiertelny jest głównie dla żab i myszy.

83
00:03:55,776 --> 00:03:58,025
Dorosłemu człowiekowi żmija bardzo 

84
00:03:58,125 --> 00:04:00,784
nie zaszkodzi, choć spotkanie z jej zębami

85
00:04:00,884 --> 00:04:03,199
jadowymi nie należy do przyjemności.

86
00:04:03,712 --> 00:04:05,804
Mniej więcej w połowie przypadków 

87
00:04:05,904 --> 00:04:08,760
nie wywoła jednak nawet obrzęku, bo żmija 

88
00:04:08,860 --> 00:04:11,807
nie przy każdym ukąszeniu wstrzykuje jad.

89
00:04:12,160 --> 00:04:15,425
Poza tym to zwierzę płochliwe i jeśli tylko damy

90
00:04:15,525 --> 00:04:18,395
jej czas i sposobność, zamiast porywać się 

91
00:04:18,495 --> 00:04:20,862
na nas, raczej odpełznie w zarośla.

92
00:04:21,375 --> 00:04:23,719
Ukąszenie żmii jest groźne tylko

93
00:04:23,819 --> 00:04:26,238
dla małych dzieci, osób starszych

94
00:04:26,495 --> 00:04:29,055
i wtedy, gdy żmija ugryzie nie w nogę

95
00:04:29,311 --> 00:04:31,929
a w pierś albo w twarz, skąd jad ma 

96
00:04:32,029 --> 00:04:34,870
o wiele krótszą drogę do naszego mózgu.

97
00:04:35,307 --> 00:04:37,444
Przy ukąszeniu w rękę albo nogę 

98
00:04:37,544 --> 00:04:40,471
najważniejsze to zadzwonić na 112.

99
00:04:40,831 --> 00:04:42,539
Czekając na fachową pomoc 

100
00:04:42,639 --> 00:04:44,526
warto unieruchomić kończynę

101
00:04:44,626 --> 00:04:47,230
na przykład patykiem albo temblakiem

102
00:04:47,487 --> 00:04:50,559
a ślady po zębach jak najciaśniej obwiązać

103
00:04:50,659 --> 00:04:52,153
na przykład chustką.

104
00:04:52,253 --> 00:04:55,124
Z nogi zdejmujemy but, a z ręki wszystko

105
00:04:55,224 --> 00:04:58,484
co trudno byłoby zdjąć, gdy pojawi się obrzęk:

106
00:04:58,584 --> 00:05:01,309
 pierścionki, bransoletki, zegarek,...

107
00:05:04,639 --> 00:05:07,384
Jeśli uważnie oglądasz, na pewno pamiętasz

108
00:05:07,484 --> 00:05:10,179
pod jaki numer trzeba dzwonić, gdy widzisz

109
00:05:10,279 --> 00:05:12,907
że ktoś bardzo źle się czuje po użądleniu

110
00:05:13,007 --> 00:05:14,621
 przez osę albo trzmiela.

111
00:05:18,203 --> 00:05:20,456
112. Brawo!

112
00:05:25,202 --> 00:05:28,191
W razie użądlenia czy ukąszenia przez owada

113
00:05:28,447 --> 00:05:31,802
przykładaj na bolące miejsce zimny kompres 

114
00:05:31,902 --> 00:05:34,652
albo kostkę lodu, przetrzyj je octem

115
00:05:34,752 --> 00:05:37,819
przemyj wodą z mydłem, zastosuj preparat

116
00:05:37,919 --> 00:05:39,452
łagodzący swędzenie.

117
00:05:39,788 --> 00:05:41,659
Nie drap miejsca użądlenia.

118
00:05:41,759 --> 00:05:43,671
Ograniczysz ryzyko zakażenia.

119
00:05:44,063 --> 00:05:46,688
Gdy ukąsi żmija, unieruchom kończynę

120
00:05:46,788 --> 00:05:49,809
a miejsce ukąszenia jak najciaśniej obwiąż

121
00:05:49,909 --> 00:05:53,277
na przykład chustką, szalikiem, albo bandażem.

122
00:05:53,535 --> 00:05:56,292
Zdejmij wszystko, co trudno byłoby zdjąć

123
00:05:56,392 --> 00:05:57,886
 gdy pojawi się obrzęk

124
00:05:58,204 --> 00:06:01,428
pierścionki, bransoletki, zegarek czy but.

125
00:06:01,909 --> 00:06:04,901
Gdy widzisz że osoba użądlona albo ukąszona

126
00:06:05,001 --> 00:06:07,154
coraz gorzej się czuje, zadzwoń 

127
00:06:07,254 --> 00:06:11,366
na numer alarmowy 112 i opisz, co się stało.

128
00:06:15,295 --> 00:06:17,087
Na dzisiaj to już wszystko.

129
00:06:17,343 --> 00:06:19,903
Obejrzyj pozostałe filmy z tej playlisty

130
00:06:20,159 --> 00:06:23,231
a po więcej materiałów zajrzyj na naszą stronę

131
00:06:23,396 --> 00:06:25,507
Pistacja.tv