1 00:00:00,512 --> 00:00:02,908 Wiesz, że ponad połowa mieszkańców 2 00:00:03,008 --> 00:00:05,404 naszej planety nie potrafi pływać? 3 00:00:05,724 --> 00:00:08,330 Szkoda, bo utonięcia są co roku przyczyną 4 00:00:08,430 --> 00:00:11,775 śmierci około 240 000 ludzi 5 00:00:12,032 --> 00:00:14,749 a w samej Polsce ponad 500 osób. 6 00:00:15,104 --> 00:00:17,535 Dlatego warto opanować tę pożyteczną 7 00:00:17,635 --> 00:00:20,429 i przyjemną umiejętność, choć nasz gatunek 8 00:00:20,529 --> 00:00:22,634 nie jest przystosowany do życia 9 00:00:22,734 --> 00:00:24,062 w wodnym środowisku. 10 00:00:24,320 --> 00:00:27,605 Jakie warunki tam panują i jakich przystosowań 11 00:00:27,705 --> 00:00:30,193 wymagają, opowiemy Ci w tym filmie. 12 00:00:40,960 --> 00:00:42,173 Znasz powiedzenie 13 00:00:42,273 --> 00:00:44,257 "czuć się jak ryba w wodzie"? 14 00:00:44,544 --> 00:00:46,976 Oznacza ono, że ktoś czuje się doskonale 15 00:00:47,076 --> 00:00:48,988 w miejscu, w którym jest. 16 00:00:49,152 --> 00:00:51,380 Ale dlaczego w wodzie ryba czuje się 17 00:00:51,480 --> 00:00:54,015 komfortowo, a już na lądzie niekoniecznie? 18 00:00:54,365 --> 00:00:56,823 I czy każda ryba w każdej wodzie 19 00:00:56,923 --> 00:00:59,153 czuje się "jak ryba w wodzie"? 20 00:00:59,568 --> 00:01:01,060 Na początek zastanów się 21 00:01:01,160 --> 00:01:03,231 co Tobie jest niezbędne do życia? 22 00:01:04,000 --> 00:01:06,495 Może powiesz, że powietrze? Blisko 23 00:01:06,595 --> 00:01:10,014 ale tak naprawdę potrzebne ci do życia jest nie 24 00:01:10,114 --> 00:01:11,960 całe powietrze, ale jeden 25 00:01:12,060 --> 00:01:14,181 z tworzących je gazów - tlen. 26 00:01:14,496 --> 00:01:16,389 Organizmom żyjącym w wodzie 27 00:01:16,489 --> 00:01:20,003 też jest on niezbędny do życia, ale... 28 00:01:20,128 --> 00:01:22,902 No właśnie. Stworzenia lądowe nie umieją 29 00:01:23,002 --> 00:01:25,938 pobierać tlenu z wody. Po prostu się w niej 30 00:01:26,038 --> 00:01:29,257 duszą i topią. I odwrotnie: te, które mieszkają 31 00:01:29,357 --> 00:01:32,505 w wodzie, giną wyciągnięte z niej na powietrze 32 00:01:32,605 --> 00:01:34,553 chociaż z doświadczenia wiesz 33 00:01:34,653 --> 00:01:36,509 że tlenu w nim nie brakuje. 34 00:01:37,024 --> 00:01:39,282 O tym, dlaczego tak jest, dowiesz się 35 00:01:39,382 --> 00:01:40,912 na lekcjach biologii. 36 00:01:41,120 --> 00:01:43,808 Tu powiem Ci tylko, że organizmy wodne 37 00:01:43,908 --> 00:01:46,898 mają przystosowania służące im do pobierania 38 00:01:46,998 --> 00:01:49,054 tlenu rozpuszczonego w wodzie. 39 00:01:49,281 --> 00:01:52,509 Są to skrzela lub inne struktury, które muszą 40 00:01:52,609 --> 00:01:55,642 być bardzo wydajne, bo tlenu w wodzie jest 41 00:01:55,742 --> 00:01:58,970 o wiele mniej niż w powietrzu atmosferycznym. 42 00:02:02,368 --> 00:02:04,672 Czego jeszcze potrzeba istotom żywym? 43 00:02:04,851 --> 00:02:06,511 Światła i ciepła. 44 00:02:06,720 --> 00:02:09,381 Kiedy latem leżysz plackiem na zalanej 45 00:02:09,481 --> 00:02:12,377 słońcem plaży, wchodzisz do wody, żeby się 46 00:02:12,477 --> 00:02:15,423 ochłodzić i z pewnością jest to przyjemne. 47 00:02:15,749 --> 00:02:18,987 Ale bywa i tak, zwłaszcza rankiem, że ledwie 48 00:02:19,087 --> 00:02:21,602 zamoczysz stopy, a już chcesz wyjść 49 00:02:21,702 --> 00:02:24,716 bo woda jest zimna, choć na plaży ciepło. 50 00:02:25,152 --> 00:02:28,480 Woda powoli się nagrzewa i powoli traci ciepło. 51 00:02:28,580 --> 00:02:30,851 Więcej o jej właściwościach mówimy 52 00:02:30,951 --> 00:02:33,288 w naszych filmach z fizyki i chemii. 53 00:02:33,600 --> 00:02:36,416 Tu zapamiętaj, że ta cecha wody sprawia 54 00:02:36,672 --> 00:02:39,182 iż nie ma w niej takich wahań temperatury 55 00:02:39,282 --> 00:02:40,512 jak na suchym lądzie. 56 00:02:40,895 --> 00:02:43,460 W efekcie organizmy wodne nie muszą 57 00:02:43,560 --> 00:02:46,523 jakoś specjalnie martwić się tym, że będzie im 58 00:02:46,623 --> 00:02:48,366 za zimno albo za ciepło. 59 00:02:48,627 --> 00:02:51,504 Nawet zimą, gdy powierzchnię ścina lód 60 00:02:51,604 --> 00:02:54,200 przy dnie jest 4 stopnie Celsjusza 61 00:02:54,300 --> 00:02:56,638 i tam przenosi się wodne życie. 62 00:02:57,152 --> 00:02:59,359 Tylko bardzo płytkie zbiorniki 63 00:02:59,459 --> 00:03:01,156 mogą zamarzać w całości. 64 00:03:03,946 --> 00:03:06,401 Jeśli oglądasz filmy przyrodnicze 65 00:03:06,501 --> 00:03:09,201 o podwodnym życiu, albo może nurkujesz 66 00:03:09,301 --> 00:03:12,420 zapewne wiesz, że im głębiej, tym ciemniej. 67 00:03:12,768 --> 00:03:15,366 W polskich jeziorach latem już na głębokości 68 00:03:15,466 --> 00:03:18,859 40 metrów jest zupełnie ciemno. 69 00:03:18,959 --> 00:03:21,417 W czystych morzach można coś zobaczyć 70 00:03:21,517 --> 00:03:23,793 jeszcze na 100 metrach, ale poniżej 71 00:03:23,893 --> 00:03:25,559 panują ciemności egipskie. 72 00:03:25,824 --> 00:03:27,336 Co z tego wynika? 73 00:03:27,480 --> 00:03:29,498 Głębiej w zasadzie nie ma roślin. 74 00:03:29,920 --> 00:03:32,238 Płycej wśród samej roślinności widać 75 00:03:32,338 --> 00:03:35,296 zróżnicowanie jeśli chodzi o rozmiary i kolory. 76 00:03:35,637 --> 00:03:38,880 Zielony barwnik znany Ci z liści czy trawy 77 00:03:39,136 --> 00:03:42,403 jest zastępowany przez brązowy u brunatnic 78 00:03:42,503 --> 00:03:44,772 czy czerwony u krasnorostów. 79 00:03:44,872 --> 00:03:46,559 Jak myślisz, dlaczego? 80 00:03:46,921 --> 00:03:49,741 Otóż im niżej, tym dłuższe fale światła 81 00:03:49,841 --> 00:03:52,682 tam w głębiny docierają i zielony barwnik 82 00:03:52,782 --> 00:03:54,238 już ich nie wyłapie. 83 00:03:54,496 --> 00:03:57,330 O tym, dlaczego to takie ważne, by rośliny 84 00:03:57,430 --> 00:04:00,080 łapały fale światła, opowiadamy w filmie 85 00:04:00,180 --> 00:04:02,008 o odżywianiu się organizmów. 86 00:04:05,248 --> 00:04:07,811 Często projektując auta, czy łodzie 87 00:04:07,911 --> 00:04:10,111 mówi się o opływowym kształcie. 88 00:04:10,494 --> 00:04:13,065 Jak się zapewne domyślasz, kształt ten 89 00:04:13,165 --> 00:04:16,157 umożliwia w miarę gładkie przemieszczanie się 90 00:04:16,257 --> 00:04:18,644 w środowisku, ograniczając do minimum 91 00:04:18,744 --> 00:04:19,836 opory otoczenia. 92 00:04:20,095 --> 00:04:22,986 Kiedy machasz sobie nogą na lądzie, a potem 93 00:04:23,086 --> 00:04:26,064 wejdziesz do wody i próbujesz tak samo szybko 94 00:04:26,164 --> 00:04:28,029 pomachać nią w wodzie, to... 95 00:04:28,400 --> 00:04:31,871 No właśnie, ruchy są w slow motion. Dlaczego? 96 00:04:32,030 --> 00:04:33,869 Otóż woda ma większą gęstość 97 00:04:33,969 --> 00:04:36,635 i dlatego stawia większy opór wszystkiemu 98 00:04:36,735 --> 00:04:38,776 co próbuje się w niej poruszać. 99 00:04:39,295 --> 00:04:42,343 Hmmm... To jak w takim razie suną w niej ryby 100 00:04:42,443 --> 00:04:43,632 czy morskie ssaki? 101 00:04:43,903 --> 00:04:46,954 Mają one szereg przystosowań, które sprawiają 102 00:04:47,054 --> 00:04:49,278 że poruszanie w gęstym środowisku 103 00:04:49,535 --> 00:04:51,071 jest dla nich łatwe. 104 00:04:51,583 --> 00:04:54,372 Na pewno opływowy kształt,zbliżony 105 00:04:54,472 --> 00:04:57,617 do cygara oraz kończyny: płetwy napędowe 106 00:04:57,717 --> 00:05:01,105 czy sterowe w przypadku ryb, czy płetwiaste 107 00:05:01,205 --> 00:05:03,102 kończyny u ssaków wodnych. 108 00:05:03,595 --> 00:05:05,919 Znaczenie ma również pokrycie ciała. 109 00:05:06,076 --> 00:05:08,211 Dachówkowato ułożone łuski 110 00:05:08,311 --> 00:05:10,284 i pokrywający ciało śluz. 111 00:05:11,039 --> 00:05:14,118 Z drugiej strony duża gęstość wody sprawia 112 00:05:14,218 --> 00:05:17,446 że wiele organizmów biernie unosi się w toni 113 00:05:17,695 --> 00:05:19,743 i zupełnie im to wystarcza. 114 00:05:19,999 --> 00:05:22,303 Zwróć uwagę na rośliny wodne. 115 00:05:22,559 --> 00:05:24,972 Nie mają grubych pni ani gałęzi 116 00:05:25,072 --> 00:05:27,897 lecz wiotkie tkanki, pływające liście 117 00:05:27,997 --> 00:05:30,822 oraz inne struktury, które unoszą się 118 00:05:30,922 --> 00:05:33,951 na powierzchni lub falują wraz z nurtem. 119 00:05:34,089 --> 00:05:36,136 Podobnie jak wśród zwierząt 120 00:05:36,236 --> 00:05:39,475 i w tej grupie sporą część stanowią drobne 121 00:05:39,575 --> 00:05:42,115 jedno- czy kilkukomórkowe roślinki 122 00:05:42,215 --> 00:05:44,572 będące ważną częścią planktonu. 123 00:05:47,419 --> 00:05:49,408 Teraz zadanie dla Ciebie. 124 00:05:49,695 --> 00:05:52,889 Pomyśl i wymień trzy czynniki, które odróżniają 125 00:05:52,989 --> 00:05:56,310 warunki życia w wodzie, od tych na lądzie. 126 00:05:59,679 --> 00:06:02,369 Jeśli wśród twoich propozycji są: 127 00:06:02,469 --> 00:06:04,787 niewielkie wahania temperatury 128 00:06:04,887 --> 00:06:08,172 mniejsza zawartość tlenu, większa gęstość 129 00:06:08,272 --> 00:06:10,590 wody w porównaniu z powietrzem 130 00:06:10,690 --> 00:06:13,461 gorszy dostęp do światła, to brawo! 131 00:06:17,855 --> 00:06:20,766 W środowisku wodnym warunki życia różnią się 132 00:06:20,866 --> 00:06:22,768 od tych panujących na lądzie. 133 00:06:22,975 --> 00:06:26,559 Jest tu mniej tlenu i mniej światła słonecznego 134 00:06:26,815 --> 00:06:29,631 ale za to temperatura jest bardziej stabilna 135 00:06:29,777 --> 00:06:31,968 a większa gęstość wody sprawia 136 00:06:32,068 --> 00:06:35,180 że wiele organizmów może się w niej unosić 137 00:06:35,280 --> 00:06:38,696 biernie, bez wysiłku. 138 00:06:43,967 --> 00:06:46,955 Mam nadzieję, że po obejrzeniu naszych filmów 139 00:06:47,055 --> 00:06:49,816 w zagadnieniach przyrodniczych czujesz się już 140 00:06:49,916 --> 00:06:51,341 jak ryba w wodzie. 141 00:06:51,477 --> 00:06:54,516 Proponujemy: nie trać kontaktu z naszym 142 00:06:54,616 --> 00:06:57,963 środowiskiem. Zasubskrybuj nasz kanał.