1
00:00:01,280 --> 00:00:03,838
Ty może nie, ale twoi rodzice na pewno

2
00:00:03,938 --> 00:00:06,789
pamiętają z dzieciństwa ogrodzone trawniki 

3
00:00:06,889 --> 00:00:08,916
i powbijane w ziemię tabliczki 

4
00:00:09,016 --> 00:00:10,750
z napisem "Szanuj zieleń".

5
00:00:11,653 --> 00:00:13,625
Jednak mimo takich obostrzeń 

6
00:00:13,725 --> 00:00:16,344
w naszym klimacie trawa nie wytrzymuje 

7
00:00:16,444 --> 00:00:18,505
ani coraz częstszych latem susz

8
00:00:18,605 --> 00:00:19,670
ani wygniatania.

9
00:00:19,968 --> 00:00:22,538
W ostatnich latach coraz więcej osób 

10
00:00:22,638 --> 00:00:25,442
i instytucji zamienia strzyżone trawniki 

11
00:00:25,542 --> 00:00:27,708
które trzeba regularnie podlewać

12
00:00:27,808 --> 00:00:28,891
na kwietne łąki.

13
00:00:29,440 --> 00:00:32,199
Taka łąka nie tylko oczyszcza powietrze 

14
00:00:32,299 --> 00:00:34,798
obniża temperaturę w swoim otoczeniu 

15
00:00:34,898 --> 00:00:36,413
i gromadzi wody opadowe

16
00:00:36,513 --> 00:00:38,871
ale też staje się domem i stołówką 

17
00:00:38,971 --> 00:00:40,958
dla owadów, gryzoni i ptaków.

18
00:00:41,472 --> 00:00:43,989
Jest przy tym o wiele tańsza w utrzymaniu 

19
00:00:44,089 --> 00:00:45,567
niż standardowe trawniki.

20
00:00:46,080 --> 00:00:48,039
W tej wideolekcji dowiesz się więcej

21
00:00:48,139 --> 00:00:50,197
o łąkach i polach.

22
00:01:01,952 --> 00:01:03,382
Co sobie wyobrażasz

23
00:01:03,482 --> 00:01:05,535
 gdy słyszysz słowo "łąka"?

24
00:01:06,304 --> 00:01:09,120
Skrawek zieleni w mieście, otoczony płotkiem?

25
00:01:09,376 --> 00:01:12,448
A może górską halę, na której pasą się owce?

26
00:01:13,216 --> 00:01:15,825
W każdym przypadku chodzi o teren 

27
00:01:15,925 --> 00:01:18,261
na którym nie ma drzew ani krzewów. 

28
00:01:18,554 --> 00:01:21,875
Królują niskie rośliny, głównie trawy.

29
00:01:22,176 --> 00:01:25,030
Ich splątane ze sobą korzenie tworzą 

30
00:01:25,130 --> 00:01:28,063
pod ziemią zbitą warstwę zwaną darnią.

31
00:01:28,576 --> 00:01:31,287
Dzięki darni koszenie ani zjadanie

32
00:01:31,387 --> 00:01:35,023
przez zwierzęta nie niszczy łąki a tworzące ją

33
00:01:35,123 --> 00:01:37,022
rośliny łatwo odrastają.

34
00:01:37,536 --> 00:01:40,558
Koszenie i wypasanie zwierząt to za to sposób

35
00:01:40,658 --> 00:01:43,680
by na łąkach nie wyrastały drzewa ani krzewy.

36
00:01:43,936 --> 00:01:45,400
Rośliny z tych grup

37
00:01:45,500 --> 00:01:48,717
po przycięciu tuż przy ziemi nie odrosną.

38
00:01:49,704 --> 00:01:52,088
Co oprócz traw znajdziemy na łące?

39
00:01:52,384 --> 00:01:54,432
Tak zwane rośliny motylkowe:

40
00:01:54,688 --> 00:01:57,802
koniczynę, wykę, czy łubin.

41
00:01:58,272 --> 00:02:00,064
A co nam dają łąki?

42
00:02:00,576 --> 00:02:03,106
O kwestiach ekologicznych mówiliśmy trochę

43
00:02:03,206 --> 00:02:05,889
na początku filmu. Łąki to jednak 

44
00:02:05,989 --> 00:02:07,599
przede wszystkim źródło pożywienia 

45
00:02:07,699 --> 00:02:11,323
dla zwierząt. Dzikich, jak myszy, ryjówki 

46
00:02:11,423 --> 00:02:13,631
czy zające, a także hodowlanych.

47
00:02:14,144 --> 00:02:17,807
Bydło, owce, kozy mogą zjadać łąkowe rośliny

48
00:02:17,907 --> 00:02:21,942
na miejscu, jako paszę zieloną, ale łąki kosi się

49
00:02:22,042 --> 00:02:25,317
też i zbiera skoszoną trawę, czyli pokos

50
00:02:25,417 --> 00:02:27,764
by przerabiać go na kiszonkę 

51
00:02:27,864 --> 00:02:29,501
lub suszyć na siano.

52
00:02:30,272 --> 00:02:33,161
My nie jemy trawy, schrup więc orzeszka 

53
00:02:33,261 --> 00:02:35,365
a po nim opowiem Ci o terenach

54
00:02:35,465 --> 00:02:38,545
na których rośnie to, co i my zjadamy.

55
00:02:41,792 --> 00:02:45,257
Pod uprawę roślin na pożywienie dla nas, ludzi

56
00:02:45,357 --> 00:02:46,911
przeznaczone są pola.

57
00:02:47,168 --> 00:02:49,663
Na pewno w trakcie niejednej podróży

58
00:02:49,763 --> 00:02:52,491
pociągiem czy autem, migały Ci za oknami

59
00:02:52,591 --> 00:02:55,390
połacie terenu, na których rosły rośliny 

60
00:02:55,490 --> 00:02:58,148
tylko jednego rodzaju: pszenica, rzepak

61
00:02:58,248 --> 00:03:00,112
kukurydza, czy ziemniaki.

62
00:03:00,992 --> 00:03:03,552
To odróżnia pole od łąki.

63
00:03:04,064 --> 00:03:06,624
Na polu zwykle króluje jeden gatunek.

64
00:03:06,950 --> 00:03:09,011
Na łące jest ich kilkanaście

65
00:03:09,111 --> 00:03:10,719
a nawet kilkadziesiąt.

66
00:03:11,232 --> 00:03:13,345
Kolejna różnica: pola się orze

67
00:03:13,445 --> 00:03:16,351
przynajmniej raz w roku, a potem zasiewa.

68
00:03:16,864 --> 00:03:19,198
Trzeba je też nawozić, bo gdy człowiek 

69
00:03:19,298 --> 00:03:21,215
zbierze wszystko, co tam wyrośnie

70
00:03:21,315 --> 00:03:23,354
w glebie zostaje za mało składników

71
00:03:23,454 --> 00:03:25,054
by wykarmić kolejny zasiew.

72
00:03:26,080 --> 00:03:28,285
Często uprawy wymagają też stosowania 

73
00:03:28,385 --> 00:03:30,175
specjalnych środków chemicznych

74
00:03:30,432 --> 00:03:33,409
które niszczą szkodliwe owady i grzyby, a także

75
00:03:33,509 --> 00:03:36,292
niechciane przez rolników rośliny - chwasty.

76
00:03:36,576 --> 00:03:39,392
Wszystko po to, by uzyskać wyższy plon

77
00:03:39,507 --> 00:03:42,047
czyli zebrać więcej roślin z pola.

78
00:03:42,720 --> 00:03:45,725
Niestety, często w wyniku niewłaściwego 

79
00:03:45,825 --> 00:03:48,780
stosowania oprysków giną też stworzenia 

80
00:03:48,880 --> 00:03:52,191
niegroźne, a nawet pożyteczne, jak pszczoły.

81
00:03:53,094 --> 00:03:55,106
Co się uprawia na polskich polach?

82
00:03:55,520 --> 00:03:59,256
Pszenicę, żyto, kukurydzę, owies i inne zboża

83
00:03:59,356 --> 00:04:01,914
 z których robimy mąkę i kasze.

84
00:04:02,569 --> 00:04:06,090
Oprócz tego rośliny oleiste, jak rzepak

85
00:04:06,190 --> 00:04:08,063
słoneczniki, czy len.

86
00:04:08,320 --> 00:04:10,624
Z nich wyrabia się smaczne oleje

87
00:04:10,724 --> 00:04:12,181
włókna na tkaniny

88
00:04:12,337 --> 00:04:14,208
a nawet dodatki do paliwa.

89
00:04:14,720 --> 00:04:16,581
Takie rośliny, jak ziemniak

90
00:04:16,681 --> 00:04:18,754
 mają całe mnóstwo zastosowań.

91
00:04:19,071 --> 00:04:21,712
Można je gotować, piec, czy smażyć

92
00:04:21,812 --> 00:04:25,562
ale też przerabiać na mąkę, paszę, albo alkohol.

93
00:04:27,007 --> 00:04:29,727
Spory obszar zajmują uprawy buraków

94
00:04:29,827 --> 00:04:32,734
cukrowych, a także warzyw, jak marchew

95
00:04:32,834 --> 00:04:35,554
kapusta, cebula, pomidory, papryka.

96
00:04:36,223 --> 00:04:38,926
Coraz więcej miejsca przeznacza się na uprawę

97
00:04:39,026 --> 00:04:43,341
ziół i przypraw, jak mięta, cząber, czy lawenda.

98
00:04:47,385 --> 00:04:50,223
I łąka, i pole to nie tylko miejsce

99
00:04:50,323 --> 00:04:53,079
z którego pozyskujemy coś dla nas.

100
00:04:53,375 --> 00:04:55,679
To także dom dla wielu zwierząt.

101
00:04:55,815 --> 00:04:57,735
Głównie owadów i pająków 

102
00:04:57,835 --> 00:05:00,543
ale też dżdżownic i innych robaków.

103
00:05:01,311 --> 00:05:04,673
Spotkać tu można żaby i ropuchy, węże

104
00:05:04,773 --> 00:05:08,464
jaszczurki, myszy, krety i zające. 

105
00:05:09,168 --> 00:05:11,942
Jeśli pole lub łąka graniczą z lasem

106
00:05:12,069 --> 00:05:16,181
zaglądają tu dziki, sarny, jelenie, a nawet żubry

107
00:05:16,308 --> 00:05:20,897
i łosie. Z ptaków zalatują bociany, skowronki

108
00:05:20,997 --> 00:05:24,452
gęsi, wrony, a przepiórki nawet zakładają 

109
00:05:24,552 --> 00:05:26,395
gniazda wśród traw lub zbóż.

110
00:05:27,167 --> 00:05:29,371
Pola stanowią też idealną stołówkę 

111
00:05:29,471 --> 00:05:31,432
dla stworzeń wyspecjalizowanych 

112
00:05:31,532 --> 00:05:33,929
w zjadaniu określonego gatunku roślin.

113
00:05:34,335 --> 00:05:37,107
Do takich, uznawanych za szkodniki, owadów

114
00:05:37,207 --> 00:05:39,660
należy na przykład stonka ziemniaczana

115
00:05:39,760 --> 00:05:41,322
czy słodyszek rzepakowy.

116
00:05:43,295 --> 00:05:45,087
Teraz zadanie dla Ciebie.

117
00:05:45,343 --> 00:05:48,351
Powiedz, gdzie jest większa różnorodność

118
00:05:48,451 --> 00:05:51,230
roślin: na łące czy na polu uprawnym?

119
00:05:54,815 --> 00:05:58,115
Jeśli twierdzisz, że na łące, to masz rację.

120
00:05:58,399 --> 00:05:59,629
Na polach zazwyczaj 

121
00:05:59,729 --> 00:06:02,452
jest uprawiany jeden gatunek roślin.

122
00:06:06,591 --> 00:06:09,669
Łąka to zbiorowisko roślin, w którym dominują

123
00:06:09,769 --> 00:06:12,222
 trawy i wieloletnie rośliny zielne.

124
00:06:12,735 --> 00:06:15,740
Pole to teren utworzony przez człowieka

125
00:06:15,840 --> 00:06:18,032
na którym uprawia się pojedyncze gatunki

126
00:06:18,132 --> 00:06:22,319
roślin: zboża, warzywa, zioła, na pożywienie

127
00:06:22,419 --> 00:06:24,714
dla ludzi lub dla zwierząt hodowlanych

128
00:06:24,860 --> 00:06:27,292
na tkaniny, na paliwa.

129
00:06:27,839 --> 00:06:31,576
Przykładami roślin uprawnych są: marchew

130
00:06:31,676 --> 00:06:35,174
burak, cebula, pomidor, pszenica, żyto

131
00:06:35,274 --> 00:06:38,487
kukurydza, soja, rzepak, słonecznik

132
00:06:38,587 --> 00:06:42,853
len, bawełna, mięta, czy bazylia.

133
00:06:49,778 --> 00:06:52,777
Teraz przed Tobą pole... do popisu.

134
00:06:53,183 --> 00:06:55,999
Opowiedz koleżankom i kolegom o pistacji.

135
00:06:56,137 --> 00:06:57,881
Niech ich wiedza też rośnie

136
00:06:57,981 --> 00:06:59,326
jak trawa po deszczu.

137
00:06:59,583 --> 00:07:02,907
Czekamy na pistacja.tv