1
00:00:00,512 --> 00:00:03,625
Z cytryny można wycisnąć sok, ale czy wiesz

2
00:00:03,725 --> 00:00:06,911
że można z niej wycisnąć także trochę prądu?

3
00:00:07,168 --> 00:00:10,786
No, może niezupełnie wycisnąć, ale mając 

4
00:00:10,886 --> 00:00:13,738
trochę kabla, elektrody i cytryny

5
00:00:13,838 --> 00:00:16,382
możemy zrobić własną baterię.

6
00:00:16,640 --> 00:00:18,702
Jak? Oglądaj nasz film

7
00:00:18,802 --> 00:00:21,248
a wszystkiego się dowiesz.

8
00:00:34,560 --> 00:00:37,376
Masz już wszystko gotowe do eksperymentu?

9
00:00:38,144 --> 00:00:40,448
Trzy cytryny? Są.

10
00:00:40,704 --> 00:00:43,058
Elektrody cynkowe i miedziane

11
00:00:43,158 --> 00:00:46,591
czyli kawałki blaszek z tych metali? Mamy.

12
00:00:46,848 --> 00:00:48,892
Dioda albo mała żaróweczka 

13
00:00:48,992 --> 00:00:51,967
większej cytrynowa bateria nie rozpali.

14
00:00:52,224 --> 00:00:56,064
Przewody z zaciskami - krokodylkami.

15
00:00:57,088 --> 00:00:59,672
W naszym zestawie mamy jeszcze przewody

16
00:00:59,772 --> 00:01:01,951
z końcówkami pasującymi do diody.

17
00:01:02,464 --> 00:01:06,266
Wszystko gotowe? Więc zaczynamy.

18
00:01:07,328 --> 00:01:10,400
Do każdej cytryny wciśnij dwie elektrody.

19
00:01:10,656 --> 00:01:13,728
Z jednej strony miedzianą, z drugiej cynkową.

20
00:01:14,240 --> 00:01:17,170
Ułóż cytryny tak, by elektrody w każdej

21
00:01:17,270 --> 00:01:19,359
były w tej samej kolejności.

22
00:01:20,128 --> 00:01:23,200
Połącz elektrody kabelkami tak, jak ja.

23
00:01:24,992 --> 00:01:28,064
Teraz skrajne elektrody połącz z diodą.

24
00:01:28,576 --> 00:01:31,023
Elektroda miedziana musi łączyć się

25
00:01:31,123 --> 00:01:32,927
z dodatnim biegunem diody.

26
00:01:34,720 --> 00:01:37,579
Jeśli masz diodę bez obudowy, to miedzianą

27
00:01:37,679 --> 00:01:40,607
elektrodę łączysz z jej dłuższym drucikiem.

28
00:01:41,888 --> 00:01:45,454
Udało się. Dioda świeci, choć przy świetle

29
00:01:45,554 --> 00:01:48,726
prawie tego nie widać. Zróbmy ciemność

30
00:01:48,826 --> 00:01:51,359
aby efekt był lepiej widoczny.

31
00:01:55,712 --> 00:01:58,784
Zastanówmy się, dlaczego dioda świeci.

32
00:02:00,064 --> 00:02:03,417
Bo nasza cytrynowa bateria produkuje prąd

33
00:02:03,517 --> 00:02:08,571
odpowiesz. OK, ale czym w ogóle jest prąd?

34
00:02:10,304 --> 00:02:13,708
Wszędzie wokół nas są maleńkie cząstki

35
00:02:13,808 --> 00:02:16,525
posiadające ładunek elektryczny

36
00:02:16,625 --> 00:02:19,615
czyli maleńki kawałek prądu elektrycznego.

37
00:02:19,715 --> 00:02:22,207
Zwykle ruszają się dość chaotycznie

38
00:02:22,307 --> 00:02:24,896
jak ludzie z plecakami na dworcu.

39
00:02:25,408 --> 00:02:27,671
Trzymając się analogii dworca

40
00:02:27,771 --> 00:02:29,984
kiedy przez megafon ogłaszają

41
00:02:30,084 --> 00:02:31,550
że podjeżdża pociąg

42
00:02:31,808 --> 00:02:34,311
ludzie zaczynają przemieszczać się

43
00:02:34,411 --> 00:02:37,439
w jednym kierunku: z poczekalni na peron.

44
00:02:37,952 --> 00:02:41,193
Wędrujące w uporządkowany sposób, niczym

45
00:02:41,293 --> 00:02:44,863
ludzie do pociągu, ładunki, to właśnie prąd.

46
00:02:45,632 --> 00:02:48,095
To dzięki niemu świeci żarówka

47
00:02:48,195 --> 00:02:50,239
czy nagrzewa się żelazko.

48
00:02:51,008 --> 00:02:53,443
W naszym doświadczeniu z cytryną

49
00:02:53,543 --> 00:02:56,549
jedna z elektrod jest niczym poczekalnia

50
00:02:56,649 --> 00:02:57,919
a druga to peron.

51
00:02:58,432 --> 00:03:02,016
Jedna jest z miedzi, druga z cynku.

52
00:03:02,272 --> 00:03:04,576
Cynk jest jak poczekalnia.

53
00:03:04,832 --> 00:03:07,392
Chętnie się pozbywa swoich ładunków.

54
00:03:07,904 --> 00:03:10,584
Miedź-peron chętnie je przyjmuje

55
00:03:10,684 --> 00:03:13,535
jednak nie w nieskończonej ilości.

56
00:03:14,560 --> 00:03:18,291
I tu wkracza sok z cytryny, który niczym pociąg

57
00:03:18,391 --> 00:03:20,302
odbiera ładunki od miedzi

58
00:03:20,402 --> 00:03:23,007
która zyskuje miejsce na kolejne.

59
00:03:23,264 --> 00:03:27,176
Takie "podaj dalej" powoduje, że ładunki krążą

60
00:03:27,276 --> 00:03:29,810
przy okazji zaświecając diodę.

61
00:03:31,456 --> 00:03:34,968
Na tej zasadzie działają baterie i akumulatory

62
00:03:35,068 --> 00:03:37,910
choć tam sok z cytryny zamieniony jest

63
00:03:38,010 --> 00:03:41,033
na wydajniejszy odbieracz ładunków.

64
00:03:45,024 --> 00:03:47,257
Zamiast naszych cytryn weźmy 

65
00:03:47,357 --> 00:03:50,851
tradycyjną baterię i podłączmy ją do żarówki.

66
00:03:52,192 --> 00:03:54,062
W ten sposób zbudowaliśmy

67
00:03:54,162 --> 00:03:56,032
prosty obwód elektryczny.

68
00:03:56,544 --> 00:03:58,937
W takim zamkniętym obwodzie bateria

69
00:03:59,037 --> 00:04:01,450
powoduje ruch ładunków elektrycznych

70
00:04:01,550 --> 00:04:02,846
czyli przepływ prądu

71
00:04:02,946 --> 00:04:05,150
który powoduje świecenie żarówki 

72
00:04:05,250 --> 00:04:07,294
lub działanie innych urządzeń.

73
00:04:08,064 --> 00:04:11,335
Nasz obwód możemy wzbogacić o włącznik.

74
00:04:12,160 --> 00:04:14,434
Działa niczym bramka na peron.

75
00:04:14,534 --> 00:04:17,611
Dzięki niemu będziemy mogli odcinać drogę

76
00:04:17,711 --> 00:04:20,605
ładunkom, kiedy będziemy mieli ochotę.

77
00:04:21,375 --> 00:04:23,913
Gdybyśmy chcieli podłączyć do tego obwodu

78
00:04:24,013 --> 00:04:26,596
drugą żarówkę, możemy to zrobić

79
00:04:26,696 --> 00:04:31,414
na dwa sposoby: wpiąć ją w istniejący obwód

80
00:04:35,347 --> 00:04:37,828
lub zrobić rozwidlenie.

81
00:04:42,879 --> 00:04:45,656
Takie połączenie nazywamy szeregowym

82
00:04:45,756 --> 00:04:48,640
bo żarówki połączone są jedna za drugą

83
00:04:48,740 --> 00:04:49,789
jak w szeregu.

84
00:04:50,047 --> 00:04:53,166
To drugie, to połączenie równoległe.

85
00:04:55,935 --> 00:04:59,773
Możemy też zastosować połączenie mieszane.

86
00:05:03,615 --> 00:05:07,199
Wiemy już dużo o prądzie i obwodach.

87
00:05:07,455 --> 00:05:09,248
Został nam do omówienia 

88
00:05:09,348 --> 00:05:11,294
jeszcze jeden ważny temat.

89
00:05:11,807 --> 00:05:14,056
Żaden elektryk projektujący 

90
00:05:14,156 --> 00:05:16,929
obwody elektryczne, nie rysuje ich 

91
00:05:17,029 --> 00:05:20,509
w taki sposób, jak je widzi. Używa symboli.

92
00:05:21,279 --> 00:05:24,410
Poznajmy najważniejsze z nich, rysując obwody

93
00:05:24,510 --> 00:05:26,672
które zbudowaliśmy przed chwilą,

94
00:05:26,772 --> 00:05:28,701
w taki profesjonalny sposób.

95
00:05:29,471 --> 00:05:32,871
Źródło prądu, w naszym przypadku baterię

96
00:05:32,971 --> 00:05:35,027
oznaczamy w taki sposób. 

97
00:05:35,127 --> 00:05:37,406
Przewód to po prostu linia.

98
00:05:37,663 --> 00:05:40,883
Obwód rysujemy w kształcie prostokąta

99
00:05:41,379 --> 00:05:42,989
bo tak łatwiej to zrobić.

100
00:05:43,089 --> 00:05:46,367
Brakuje jeszcze żarówki i włącznika.

101
00:05:46,623 --> 00:05:50,975
Symbol żarówki to okrąg z krzyżykiem w środku.

102
00:05:51,231 --> 00:05:54,394
A tak wygląda symbol włącznika.

103
00:05:55,071 --> 00:05:57,375
Uff, schemat gotowy.

104
00:05:57,887 --> 00:06:00,795
Teraz Ty spróbuj samodzielnie narysować

105
00:06:00,895 --> 00:06:04,030
schemat, w którym włączasz żarówki w obwód

106
00:06:04,287 --> 00:06:07,871
najpierw szeregowo, a potem równolegle.

107
00:06:08,383 --> 00:06:14,527
Ja za chwilę pokażę Ci swoją wersję.

108
00:06:14,783 --> 00:06:17,719
Już? To spójrz, czy twoje schematy 

109
00:06:17,819 --> 00:06:20,158
wyglądają podobnie jak moje.

110
00:06:26,815 --> 00:06:29,133
Prąd to uporządkowany ruch 

111
00:06:29,233 --> 00:06:32,641
ładunków elektrycznych. Elementy obwodów

112
00:06:32,741 --> 00:06:36,149
elektrycznych możemy podłączyć szeregowo

113
00:06:36,249 --> 00:06:39,356
równolegle, albo na sposób mieszany.

114
00:06:39,871 --> 00:06:42,471
Nazwy i symbole najważniejszych 

115
00:06:42,571 --> 00:06:45,502
elementów obwodu widzisz na planszy.

116
00:06:48,831 --> 00:06:52,194
Na pistacji zawsze możesz się pozytywnie

117
00:06:52,294 --> 00:06:56,093
naładować wiedzą. Zapraszamy!