Jasiu, do czego jest ta rura? Panie Majster, ta rura jest do niczego bo jest zapchana. Czy widziałeś kiedyś, jak się rozwiązuje problem z zapchaną rurą lub zatkanym zlewem w łazience? Jeżeli tak, to wiesz, że pomagają białe granulki zalane dużym strumieniem wody. Te granulki to wodorotlenek sodu. Związek ten gwałtownie reaguje i rozkłada to co nie pozwoliło nam spokojnie zmyć naczyń. Z wodorotlenkami masz do czynienia każdego dnia. Wodorotlenek wapnia zwany wapnem gaszonym jest wykorzystywany jako zaprawa murarska. Wielu domów nie dałoby się bez niego zbudować. Jeśli go rozcieńczyć powstanie mleko wapienne - znany od dawien dawna środek dezynfekcyjny do bielenia ścian budynków i zwalczania szkodników w sadownictwie. Ty możesz się z nim spotkać w klasie jeśli będziecie robić doświadczenie wykrywające obecność tlenku węgla 4 w wydychanym powietrzu. Ten wodorotlenek pomaga też zmiękczać wodę a pod oznaczeniem E526 jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym, jako regulator kwasowości oraz składnik wiążący i utwardzający strukturę produktu. Jest też stosowany w przemyśle cukrowniczym do oczyszczania soku buraczanego w kosmetyce jako składnik kremów do depilacji a w stomatologii jako podkład pod plomby albo opatrunek tymczasowy w trakcie leczenia zęba. Mydło, którym myjesz ręce ten związek już omawialiśmy w innej naszej lekcji też jest pochodną wodorotlenku. Konkretnie wodorotlenku sodu. Używa się go zresztą nie tylko do produkcji mydła, ale też wielu innych środków czyszczących, piorących i wybielających. Bez sody kaustycznej bo tak brzmi jedna z jego zwyczajowych nazw nie byłoby papieru, sztucznego jedwabiu ani gumy, jak w samochodowych oponach. Ten wodorotlenek stosowany jest też w przemyśle spożywczym jako regulator kwasowości E524. W produkcji mydła wodorotlenek sodu ma też swojego przyjaciela. Jest nim wodorotlenek potasu. Mydła wyprodukowanego z jego udziałem nie da się jednak wziąć w rękę. Jest tak maziste, że nadaje się raczej do pojemników z pompką. Wodorotlenek potasu to także składnik kremów po goleniu i preparatów do zmiękczania skórek. Jest elektrolitem w akumulatorach niklowo-kadmowych, środkiem do trawienia matryc w litografii i płytek krzemowych w przemyśle komputerowym. Pewnie nie wiesz ale 5% roztwór wodorotlenku potasu służy do... ...identyfikacji grzybów. Z kolei w paście do zębów mamy wodorotlenek magnezu który pełni w niej rolę substancji ściernej. Kiedy dzisiaj będziesz myć zęby przypomnij sobie tę lekcję. Wodorotlenek magnezu obok kosmetyków ma także zastosowanie w medycynie. Jest składnikiem leków przeciw nadkwasocie. Zwykle w połączeniu z wodorotlenkiem glinu. Takie preparaty możesz znaleźć w domowej apteczce. Magnez w postaci wodorotlenku wykorzystywany jest także w przemyśle spożywczym, jako E528. Pełni rolę konserwantu, głównie do produktów kakaowych i czekoladowych. Większość wodorotlenków metali z grupy pierwszej układu okresowego to żrące, śliskie ciała stałe. Chemicy mówią o nich, że są higroskopijne to znaczy, że chętnie pochłaniają wilgoć a proces ten jest silnie egzotermiczny. Jeśli nie pamiętasz, co to znaczy koniecznie obejrzyj nasz film o reakcjach. Stężone zasady w kontakcie ze skórą która przecież ma w sobie sporo wilgoci po prostu parzą. Jako przykład możemy tu podać wodorotlenek sodu. To nasz znajomy od przepychania rur. Stopiony niszczy nawet szkło i porcelanę dlatego przechowuje się go w szczelnych pojemnikach z tworzyw sztucznych. Wodorotlenki inne niż sodu i potasu nie są już tak żrące, ale nadal są ciałami stałymi, w większości o barwie białej. Po wrzuceniu do wody wodorotlenki aktywnych metali rozpadają się na kationy metali i aniony grupy wodorotlenowej. W ten sposób powstają zasady czyli roztwory ,w których przewagę mają jony wodorotlenowe OH-. Zasady można zatem dla zasady uzyskać tylko z wodorotlenków rozpuszczalnych w wodzie. Pamiętaj! Liczba powstających ładunków dodatnich zawsze musi być równa liczbie ładunków ujemnych. Zobacz: wodorotlenek sodu rozpada się pod wpływem wody na kation sodowy i anion wodorotlenowy. A dysocjację wodorotlenku wapnia zapiszemy tak: Spróbujesz swoich sił? Zapisz dysocjację wodorotlenku potasu KOH. Sprawdź, czy twoje równanie wygląda tak samo, jak moje. Wodorotlenki metali nie ograniczają się jednak do pierwszej i drugiej grupy układu okresowego. Ich wzór ogólny to MOH n razy wzięte gdzie M+ to kation metalu, OH- to anion grupy wodorotlenowej, a n oznacza wartościowość metalu w wodorotlenku. Wśród wodorotlenków metali znany jest wodorotlenek glinu Al OH 3 razy wzięte. To gąbczasta, biała substancja o dużej porowatości, dzięki której łatwo pochłania zanieczyszczenia. W połączeniu z tworzywami sztucznymi i gumą zwiększa ich odporność na ogień i zmniejsza wytwarzanie toksycznych dymów. Ma zastosowanie w produkcji papieru by nadawać kartkom piękny połysk a także w medycynie. Wykorzystywany jest w lekach na zgagę bo zobojętnia sok żołądkowy oraz w niektórych szczepionkach jako nośnik. Jest też polerującym składnikiem pasty do zębów i pomaga przy usuwaniu kamienia nazębnego. Wodorotlenki tworzą też metale z innych grup. Na przykład miedź. Jej najbardziej kolorowym wodorotlenkiem jest ten o wzorze Cu OH dwa razy wzięte. Poza tym, że posiada piękną, lazurową barwę potrafi on rozkładać celulozę, wyjątkowo odporną substancję organiczną, o której dowiesz się z lekcji o wielocukrach. Tę ciekawą właściwość wykorzystuje się w przemyśle, przy produkcji sztucznego jedwabiu. Pomyśl o tym wodorotlenku jeśli masz akwarium. Jest bezwzględny dla pasożytów a łagodny dla rybek. W przeciwieństwie do innych rozpuszczalnych związków miedzi chwalą go też ogrodnicy. Po pierwsze dlatego, że skutecznie zwalcza grzyby i nicienie w rozmaitych uprawach. Po drugie, w połączeniu z lateksową farbą tworzy miksturę znacznie poprawiającą ukorzenianie się młodych roślin. Okazuje się, że wśród wodorotlenków gdzie M+ to kation metalu jest nawet jeden, niemetaliczny rodzynek. Kation amonowy o wzorze NH4+. Kation ten powstaje w wyniku rozpuszczania amoniaku w wodzie. Tworzy się wtedy tak zwana woda amoniakalna która jest słabą zasadą. Wykorzystuje się ją do produkcji żelatyny barwników oraz jako nawóz sztuczny. Możesz ją znaleźć w łazience, bo jest składnikiem wielu środków czyszczących. To dzięki niej szyby błyszczą i nie mają smug. Świetnie czyści też poczerniałą biżuterię ze srebra, złota i platyny. Wystarczy włożyć łańcuszek czy obrączkę do wody amoniakalnej i poczekać. Będą jak nowe. W czystej, choć rozcieńczonej postaci akwaryści używają jej, by przygotować nowy zbiornik do zasiedlenia rybek. Można powiedzieć, że ta woda jest też ekologiczna. Jest bowiem stosowana jako reduktor w procesach obniżających ilość tlenków azotu emitowanych do atmosfery przez zakłady przemysłowe. Wiesz już sporo o wodorotlenkach. Ale czy wiesz, jak poprawnie zapisać ich nazwy, żeby zaliczyć klasówkę? Nie przejmuj się. Akurat w tych związkach tworzenie nazw jest proste. Do słowa wodorotlenek dodajesz po prostu nazwę metalu tworzącego ten związek. Na przykład KOH to wodorotlenek potasu a Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia. Jeśli metal tworzy więcej niż jeden wodorotlenek, do nazwy dodajemy liczbę która mówi, jaka jest wartościowość metalu w tym konkretnym wodorotlenku. I tak: Cu(OH)2 to wodorotlenek miedzi 2. Teraz Twoja kolej. Podaj nazwę wodorotlenku o wzorze LiOH. Jest to wodorotlenek litu. I ostatnie zadanie. Jak nazwiemy wodorotlenek o wzorze CuOH? To oczywiście wodorotlenek miedzi 1. Wodorotlenki to związki o wzorze ogólnym: M(OH)n Dysocjują na kation metalu i aniony grupy wodorotlenowej których liczbę określa n. Nazwy wodorotlenków tworzymy dodając do słowa wodorotlenek nazwę tworzącego go metalu w dopełniaczu. Na przykład wodorotlenek glinu. Każdy ma zasady. Nasze zasady są proste: chcemy pokazywać Ci chemię w jak najlepszy i najbardziej przyjazny sposób. Chcesz nas sprawdzić? Zapraszam cię na naszą stronę pistacja.tv