Z tego filmu dowiesz się:

  • co nazywamy opadem, a co osadem atmosferycznym,
  • jakie mogą być stany skupienia opadów i osadów atmosferycznych;
  • jak należy się zachować w trakcie niebezpiecznych zjawisk pogodowych (burzy, huraganu, zamieci śnieżnej).

Podstawa programowa

Pobieranie materiałów

Licencja: cc-by-nc-sa.svg

Poniższe materiały są udostępnione na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowej (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.pl). Możesz je wykorzystywać wyłącznie jako całość, bez rozdzielania ich na indywidualne elementy składowe. Zabronione jest wycinanie, pobieranie, modyfikowanie, edytowanie i zmienianie elementów składowych (np. grafik, tekstów, dźwięków, logotypów). Licencja CC BY-NC-SA 4.0 nie obejmuje wykorzystywania elementów składowych w utworach pochodnych. Jeśli chcesz wykorzystać ten materiał w swoim niekomercyjnym projekcie, nie zapomnij wymienić jego autorów: Pi-stacja / Katalyst Education.

Transkrypcja

Kliknij na zdanie, aby przewinąć wideo do tego miejsca.

Jeśli mieszkasz w Małopolsce, gdy leje jak z cebra słyszysz może że pada albo rzuca żabami? To określenie oznacza silną ulewę ale czy wiesz, że z nieba naprawdę mogą padać małe zwierzątka: kijanki, rybki, nawet węże? Okazuje się, że niewielkie trąby powietrzne tak zwane wiry wodne, mogą unosić ze stawów i jeziorek wodę wraz ze wszystkim, co się w niej znajduje, i to bardzo wysoko, aż w chmury. Przy silnym wietrze chmury wraz z nietypowym, żywym ładunkiem potrafią przemieścić się daleko, zanim spadną gdzieś deszczem i staną się inspiracją dla powiedzenia. Największa nawet ulewa nie sprawi jednak by ziściła się jego angielska wersja w której pada psami i kotami. W tej lekcji opowiem Ci o bardziej standardowych opadach. Zatem parasol w dłoń i zaczynamy. Jak sama nazwa wskazuje, opad... opada. Z nieba, a w zasadzie z chmur które po tym niebie płyną. Czy możesz podać jakieś przykłady opadów? Pewnie przyszły Ci na myśl deszcz, śnieg i grad. Czym jest deszcz? Jeśli mówisz, że to kropelki wody, które spadają z chmur, to oczywiście masz rację. Takie krople mają tendencję do łączenia się. Na szybie możesz to obserwować w postaci spływających stróżek. Na ziemi deszcz tworzy kałuże. Deszczowa woda płynie jest więc płynem, cieczą. Nie złapiesz jej w rękę bo przecieknie Ci przez palce. Spływa rynnami, rynsztokami i ulicami do rzek lub rozmaitych zbiorników wodnych. Zupełnie inaczej rzecz ma się z gradem. Choć to też spadająca z chmur woda wiesz że zachowuje się zupełnie inaczej bo jest zamarznięta. Gradowe bryłki tworzą się we wnętrzu chmur z kropel wody obrastających kryształki lodu, a gdy staną się zbyt ciężkie, by się tam utrzymać, spadają na ziemię. Są twarde, więc im są większe i cięższe tym większe szkody mogą wyrządzić gdy w coś uderzą, a spadają przecież z dużej wysokości. Małe gradziny niszczą liście i owoce. Większe mogą kaleczyć ptaki i zwierzęta wybijać szyby i uszkadzać samochody. Są też zagrożeniem dla ludzi bo mogą nabić porządnego guza. Rekordowe, ponadkilogramowe niszczą nawet dachy. Gradową kulkę można wziąć w rękę ale trudno zmienić jej kształt choć pod wpływem ciepła zaczyna się topić. Silny opad gradu zanim się stopi może pokryć ziemię twardą, lodową skorupą. Jest jeszcze opad, który lubią chyba wszystkie dzieci - śnieg. Choć to też zamarznięta woda gdy spada, nie robi nikomu krzywdy. Śniegowe płatki są miękkie i lekkie. Jeśli przyjrzysz się im na przykład na kurtce czy rękawiczce, pewnie zdziwisz się że każdy jest inny. Tworzące je kryształki lodu układają się w zadziwiające, koronkowe wzory choć zawsze są sześciokątne. Śnieg jest na ogół lepki i plastyczny. Można wziąć garść śniegu i zgnieść go w śnieżkę, którą można rzucić w kolegę nie robiąc mu krzywdy. Lepiej nie próbować tego z gradziną. Już mówiliśmy, że taką lodową bryłką można nabić porządnego guza. Można też turlać śnieżkę po śniegu tak długo aż zmieni się w dużą kulę a z takich kul ulepić bałwana. Na dalekiej północy ludzie budują ze śniegu domy zwane igloo, a w wielu miejscach świata organizowane są konkursy na najpiękniejszą rzeźbę ze śniegu. Porządny deszcz to ulewa, a drobny, lekki? Mżawka albo kapuśniaczek. Mżawka to trochę deszcz, trochę mgła bo składa się z kropelek tak drobnych że opadają bardzo powoli, a niesione wiatrem osiadają nawet na pionowych powierzchniach. Osiadają? Tak, dlatego specjaliści często mówią że mżawka to coś pośredniego między opadem a osadem atmosferycznym. Taki pogodowy nietoperz między myszami a ptakami. W ten sposób poznaliśmy pojęcie "osad atmosferyczny". Co zaliczamy do takich osadów? Na pewno mgłę i rosę. I to, i to drobniutkie kropelki wody, o wiele mniejsze od deszczu a nawet od mżawki. Co je różni? Mgłę widać w powietrzu nawet jeśli na niczym nie osiadła. To jakby chmura dotykająca ziemi. Z kolei rosę, czyli drobniutkie kropelki wody możemy zobaczyć dopiero, gdy pojawi się na przykład na trawie, liściach, czy pajęczynie. Opisując mgłę i rosę mówimy, że to woda. Ale w jakim stanie skupienia? Gazowym. Można powiedzieć, że osady atmosferyczne, przynajmniej zanim osiądą na rozmaitych przedmiotach, są gazami. Efekty osadzania się pary wodnej, chmury lub mgły będą inne przy temperaturze powietrza poniżej zera stopni. Wtedy mamy do czynienia ze szronem szadzią, albo gołoledzią. Szron i szadź tworzą piękne, srebrzyste naloty na przykład na gałęziach drzew. Gołoledź powstaje, gdy kropelki wody rozpływają się i zamarzają w gładką warstwę na której bardzo łatwo się poślizgnąć. Opady i osady atmosferyczne to śliski temat ale na pewno potrafisz wymienić trzy podstawowe rodzaje opadów. Deszcz, śnieg i grad. Jasne! Do opadów atmosferycznych zaliczamy deszcz, śnieg i grad. Deszcz to kropelki wody śnieg - płatki złożone z kryształków lodu a grad - nieregularne, lodowe bryłki. Opady mogą mieć różną intensywność. Na przykład drobniutki deszcz to mżawka albo kapuśniaczek, a ulewa - intensywny opad często z burzami. Osady atmosferyczne to mgła, rosa szadź, szron i gołoledź. Deszcz sprawia, że rosną grzyby a na pistacja.tv sprawiamy, że to twoja wiedza rośnie jak grzyby po deszczu. Dlatego odwiedzaj nas jak najczęściej.

Lista wszystkich autorów

Scenariusz: Małgorzata Załoga

Lektor: Weronika Brzezińska

Konsultacja: Angelika Apanowicz

Grafika podsumowania: Sumi Dynowska

Materiały: Sumi Dynowska

Kontrola jakości: Małgorzata Załoga

Montaż: Sumi Dynowska

Animacja: Sumi Dynowska

Opracowanie dźwięku: Aleksander Margasiński

Produkcja:

Katalyst Education

Lista materiałów wykorzystanych w filmie:

Yale Center for British Art (Domena publiczna CC0)
Palkin (Licencja GNU FDL 1.2)
Pixabay (Licencja Pexels)
Kelly (Licencja Pexels)
attapun_an (Licencja Pixabay)
Los Muertos Crew (Licencja Pexels)
HIROMASA HADACHI (Licencja Pexels)
terryvalle (Licencja Pixabay)
Kelly (Licencja Pexels)
Ilya Klimenko (Licencja Pexels)
bellergy (Licencja Pixabay)
Gilmer Diaz Estela (Licencja Pexels)
Engin_Akyurt (Licencja Pixabay)
Nothing Ahead (Licencja Pexels)
Pixabay (Licencja Pexels)
Punit Kumar (Licencja Pexels)
Kelly (Licencja Pexels)
James Cheney (Licencja Pexels)
Chmee2 (Licencja GNU FDL 1.2)
maraisea (Licencja Pixabay)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
tec_studio (Domena publiczna CC0)
vaniimitations (Licencja Pixabay)
Rulo Davila (Licencja Pexels)
NickyPe (Licencja Pixabay)
Pressmaster (Licencja Pexels)
Kelly (Licencja Pexels)
Kelly (Licencja Pexels)
Vimeo (Licencja Pexels)
Taryn Elliot (Licencja Pexels)
Freepik (Licencja Flaticon)
Kelly (Licencja Pexels)
Forest and Kim Starr (Licencja CC BY 3.0 US)
Dragonfot (Licencja Pixabay)
dixie jacobs (Licencja Pexels)
Gam-Ol (Licencja Pixabay)
Yuluck (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
kerismaker (Licencja Flaticon)
Marz Gallery (Licencja Flaticon)
iconixarPro (Licencja Flaticon)
Sailwith Linhle (Licencja Pexels)
CATASTROFES EN EL MUNDO (Licencja CC BY 3.0)
Sebastian Wallroth (Licencja GNU FDL 1.2)
Martin Berlinger (Licencja Unsplash)
Pixabay (Licencja Pexels)
DerTobiSturmjagd (Licencja Pixabay)
Win Henderson (Domena publiczna)
Schlaghecken Josef (Licencja CC BY-SA 4.0)
I.Sáček, senior (Domena publiczna CC0)
I.Sáček, senior (Domena publiczna CC0)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
NicoSTAR8 (Licencja Pixabay)
Elif Gökçe (Licencja Pexels)
invisiblepower (Licencja Pixabay)
SlowMoJoe (Licencja Pixabay)
Pixabay (Licencja Pexels)
Zdeněk Macháček (Licencja Unsplash)
Zdeněk Macháček (Licencja Unsplash)
Zdeněk Macháček (Licencja Unsplash)
Zdeněk Macháček (Licencja Unsplash)
Zdeněk Macháček (Licencja Unsplash)
Petraschka (Licencja Pixabay)
sadiq Padela (Licencja Pexels)
Begüm Kılıç (Licencja Pexels)
Ruvim Miksanskiy (Licencja Pexels)
Marc Wieland (Licencja Unsplash)
Ilya Klimenko (Licencja Pexels)
LoraPalner (Licencja Pixabay)
Garis, Howard Roger, 1873-1962 (Domena publiczna)
Vitaly Gorbachev (Licencja Flaticon)
stickerside (Licencja Freepik)
Asif Khan https (Licencja Pexels)
Pavel Danilyuk (Licencja Pexels)
DigitalDreamer (Licencja Pixabay)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
trilemedia (Licencja Pixabay)
Pixabay (Licencja Pexels)
Taryn Elliott (Licencja Pexels)
JustYøu (Licencja Pixabay)
DeanMarston (Licencja Pixabay)
Taryn Elliott (Licencja Pexels)
Relaxing_Guru (Licencja Pixabay)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
Karolina Grabowska (Licencja Pexels)
Jorge Zuniga (Licencja Pexels)
manfredrichter (Licencja Pixabay)
pasja1000 (Licencja Pixabay)
Mike like0708 (Licencja CC BY-SA 4.0)
Annick MONNIER (Licencja CC BY-SA 3.0)
Triplec85 (Licencjca CC BY-SA 4.0)
nawicon (Licencja Flaticon)
Pixabay (Licencja Pexels)
Nadine Wuchenauer (Licencja Pexels)
andrei32 (Licencja Pixabay)
dDara (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
Mariam Antadze (Licencja Pexels)
diana.grytsku (Licencja Freepik)
Google Fonts (Licencja Creative Commons)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)