Z tego filmu dowiesz się:

  • które gatunki grzybów są jadalne, a które trujące;
  • jakie jest znaczenie grzybów w przyrodzie i dla człowieka.

Podstawa programowa

Pobieranie materiałów

Licencja: cc-by-nc-sa.svg

Poniższe materiały są udostępnione na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowej (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.pl). Możesz je wykorzystywać wyłącznie jako całość, bez rozdzielania ich na indywidualne elementy składowe. Zabronione jest wycinanie, pobieranie, modyfikowanie, edytowanie i zmienianie elementów składowych (np. grafik, tekstów, dźwięków, logotypów). Licencja CC BY-NC-SA 4.0 nie obejmuje wykorzystywania elementów składowych w utworach pochodnych. Jeśli chcesz wykorzystać ten materiał w swoim niekomercyjnym projekcie, nie zapomnij wymienić jego autorów: Pi-stacja / Katalyst Education.

Transkrypcja

Kliknij na zdanie, aby przewinąć wideo do tego miejsca.

Co roku grzybiarze chwalą się największymi zebranymi okazami. Nie tak dawno znaleziono borowika szlachetnego o wadze 2,7 kg i kapeluszu o średnicy 45 centymetrów. Ale to wcale nie największy grzyb zaledwie owocnik, czyli to, co wystaje nad powierzchnię ziemi. Największy znany, pojedynczy grzyb to opieńka ciemna, znaleziona w amerykańskim stanie Oregon. Jej grzybnia rozciąga się na powierzchni niemal 1000 hektarów. Gdy słyszysz słowo "grzyb" z czym Ci się ono kojarzy? Przychodzi ci na myśl wyprawa do lasu na podgrzybki, czy raczej zaciek w wilgotnej piwnicy? Zdziwisz się, ale i to grzyb, i to grzyb bo grzyby to bardzo różnorodna grupa organizmów. Do tego, choć całe życie spędzają praktycznie w jednym miejscu, niczym rośliny to żywią się jak zwierzęta. Fachowo mówiąc są cudzożywne. Nie mają, jak rośliny, zielonego barwnika dzięki któremu można przerabiać wodę i ditlenek węgla na cukry niezbędne do życia. Co jedzą? Są takie, co żerują na starych kanapkach, zbutwiałych liściach i padłych zwierzętach, a także na... ścianach gdzie niszczą cegły, farby, czy tapety. Czasem możesz je zaobserwować w postaci nalotu na powierzchni zwanego na ogół pleśnią. Więcej o tej grupie dowiesz się z naszych filmów o ekologii. Są grzyby, które atakują żywe rośliny i zwierzęta, wywołując grzybice. Można mieć grzyba na paznokciach, na skórze we włosach, albo... w płucach. Taki grzyb-pasożyt jakiś kawałek nas zjada. W tym filmie chcemy jednak przyjrzeć się przede wszystkim grzybom, jakie my zjadamy i jakie można spotkać w polskich lasach. O nich po orzeszku. W krajowych lasach zidentyfikowano ponad 1000 gatunków grzybów, z czego ponad 100 jadalnych i bardzo smacznych. Potrafisz wymienić kilka gatunków jadalnych grzybów? Wśród najpopularniejszych są między innymi borowiki, podgrzybki, koźlarze maślaki, czy rydze. A znasz jakieś grzyby, o których wiesz, że pod żadnym pozorem zbierać i jeść ich nie wolno? Pewnie przyszły Ci na myśl muchomory. Fakt jeden z nich, muchomor sromotnikowy to najbardziej trujący grzyb naszych lasów. Wystarczy zjeść mały kawałek ledwie 30 gramów, by żegnać się z życiem. Do trujących grzybów zaliczamy zresztą większość muchomorów, ale także włókniaka ceglastego, zasłonaka rudego czy wieruszkę zatokowatą. Spożyte, szczególnie na surowo lub niedostatecznie ugotowane, wywołują w zależności od gatunku: wymioty rozwolnienie, duszności, pocenie się problemy z widzeniem, halucynacje niszczą nerki i wątrobę. Warto przy tym pamiętać, że nawet zupełnie jadalne grzyby są dość ciężkostrawne i mogą wywołać nieprzyjemne sensacje żołądkowe, szczególnie u małych dzieci i osób starszych. Gdzie można zbierać grzyby? W zasadzie wszędzie z wyjątkiem rezerwatów przyrody, parków narodowych i nielicznych lasów prywatnych. Pamiętaj, zbieraj tylko grzyby dobrze Ci znane. Najlepiej trzymaj się tych, które na spodniej stronie kapelusza mają rurki - taką gąbeczkę a nie blaszki. Zbierane okazy delikatnie wykręcaj albo wycinaj nożykiem. Grzyby zbieraj tylko do przewiewnych koszy albo papierowych toreb. W plastikowych torbach czy wiadrach nabierają szkodliwych właściwości. Nie rozpoznawaj grzybów po smaku. To, że trujące gatunki są gorzkie, jest mitem. Najbardziej zabójczy, muchomor sromotnikowy ma ponoć łagodny, nieco ziemniaczany zapach i całkiem przyjemny smak. Korzystaj z atlasu grzybów albo ze specjalnych aplikacji na telefon które pomagają rozpoznać gatunek na podstawie przesłanego zdjęcia. Mapa i lokalizacja w telefonie pomoże Ci też zorientować się w lesie i bezpiecznie wrócić do domu. Nie niszcz grzybów, których nie znasz ani tych niejadalnych. To ważny składnik lasu. Choć Ty ich nie jesz, mogą być pokarmem innych zwierząt i pomagają rosnąć drzewom. Grzyby kapeluszowe są smaczne i bogate w witaminy. Nic dziwnego, że chętnie je jemy. O wiele więcej dają nam jednak inne rodzaje grzybów. Drożdże sprawiają, że rośnie chleb i ciasto. Dzięki ich działalności mamy też ocet, wino i piwo. Bez grzybów pleśniowych nie mielibyśmy smakowitych serów typu brie czy camembert. Grzyby to też poważni wytwórcy leków. Z ich pracy uzyskujemy antybiotyki związki niszczące nowotwory poprawiające odporność, leczące psychikę a nawet zabijające szkodliwe dla nas organizmy, w tym i inne grzyby. Jeśli nas uważnie oglądasz, bez trudu wymienisz trzy gatunki grzybów kapeluszowych których pod żadnym pozorem nie wolno zbierać To na przykład muchomor sromotnikowy zasłonak rudy, borowik szatański. Wszystkie grzyby są cudzożywne. Żywią się żywą lub martwą materią organiczną. Zbieraj tylko grzyby, co do których masz pewność, że są jadalne. Nie niszcz innych ani leśnej ściółki. Zanim złapiesz koszyk i kozik, by pobuszować w pobliskim zagajniku, daj nam suba i opowiedz znajomym o pistacja.tv żeby wiedza o nas rozprzestrzeniała się niczym grzybnia w lesie.

Lista wszystkich autorów

Scenariusz: Małgorzata Załoga

Lektor: Małgorzata Załoga

Konsultacja: Angelika Apanowicz

Grafika podsumowania: Magdalena Adamska

Materiały: Weronika Brzezińska, Magdalena Adamska

Kontrola jakości: Małgorzata Załoga

Montaż: Weronika Brzezińska, Magdalena Adamska

Animacja: Weronika Brzezińska, Magdalena Adamska

Opracowanie dźwięku: Aleksander Margasiński

Produkcja:

Katalyst Education

Lista materiałów wykorzystanych w filmie:

Karolina Grabowska (Licencja Pexels)
fauxels (Licencja Pexels)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
Павел Гавриков (Licencja Pexels)
Infrogmation (Licencja GNU FDL 1.2)
Pixabay (Licencja Pexels)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
vectorpocket (Licencja Freepik)
vector4stock (Licencja Freepik)
macrovector (Licencja Freepik)
AmbientNature Atmosphere (Licencja Pexels)
Monika Loves Nature (Licencja Pexels)
Andreas Kunze (CC BY-SA 3.0)
Andreas Kunze (CC BY-SA 3.0)
pinonbistro (CC BY-SA 4.0)
storyset (Licencja Freepik)
macrovector (Licencja Freepik)
Albin Schmalfuß (Domena publiczna)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
Michel Langeveld (CC BY-SA 4.0)
Edward Knapczyk (CC BY-SA 3.0 PL)
Infrogmation of New Orleans (Licencja GNU FDL 1.2)
studio4rt (Licencja Freepik)
macrovector (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
Jerzy Opioła (CC BY-SA 4.0)
aleksandrlysenko (Licencja Freepik)
Jerzy Opioła (CC BY-SA 4.0)
freepik (Licencja Freepik)
Verazinha (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
Jan Myšák (CC BY-SA 4.0)
Pexels (Licencja Pixabay)
fahron (Licencja Freepik)
adege (Licencja Pixabay)
Engin_Akyurt (Licencja Pixabay)
macrovector (Licencja Freepik)
Dandandandandandandan2014 (CC BY-SA 4.0)
Ran Yuping et al. (CC BY-SA 3.0)
Nephron (CC BY-SA 3.0)
FlickrVideos (Licencja Pixabay)
unaihuiziphotography (Licencja Freepik)
Tolmachev_Alexander (Licencja Pixabay)
blackboxguild (Licencja Freepik)
DaveMeier (Licencja Pixabay)
Gzzz (CC BY-SA 4.0)
macrovector (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
Alicja (Licencja Pixabay)
James Lindsey at Ecology of Commanster (CC BY-SA 2.5)
Jerzy Opioła (CC BY-SA 3.0)
Jerzy Opioła (CC BY-SA 3.0)
blackboxguild (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
Justin Pierce (CC BY-SA 3.0)
blackboxguild (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
Polina Tankilevitch (Licencja Pexels)
Pressmaster (Licencja Pexels)
Engin_Akyurt (Licencja Pixabay)
StockSeller (Licencja Freepik)
freepik (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
rawpixel.com (Licencja Freepik)
BRRT (Licencja Pixabay)
Hans (Licencja Pixabay)
anaterate (Licencja Pixabay)
I, ElinorD (CC BY-SA 3.0)
blackboxguild (Licencja Freepik)
blackboxguild (Licencja Freepik)
ROMAN ODINTSOV (Licencja Pexels)
cottonbro studio (Licencja Pexels)
Anna Shvets (Licencja Pexels)
freepik (Licencja Freepik)
ramosddavids (Licencja Freepik)
Freepik (Licencja Flaticon)
Freepik (Licencja Flaticon)
juicy_fish (Licencja Flaticon)